TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. VE SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/5838)
Karar Tarihi: 9/10/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Recep KAPLAN
Başvurucular
:
1. Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
2. Samanyolu Haber Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
Vekili
:
Av. Talha AKSOY
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, basın kuruluşu olan başvurucuların sahibi olduğumedya organlarının bir siyasi parti etkinliğine alınmamasına ilişkin şikâyetiüzerine yapılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesinedeniyle basın özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 2/4/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucuların sahibi olduğu yayın kuruluşlarının Adalet veKalkınma Partisinin 27/8/2014 tarihinde Ankara’da yapılan 1. Olağanüstü BüyükKongresi'ne katılmasına izin verilmemiştir.
7. Başvurucular bunun üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınanefret ve ayrımcılık suçlaması ile şikâyette bulunmuştur. Ankara CumhuriyetBaşsavcılığı soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiştir.
8. Başvurucuların bu karara itirazı Ankara 1. Sulh CezaHâkimliğince reddedilmiştir. Ret kararı başvuruculara 13/3/2015 tarihindetebliğ edilmiştir.
9. Başvurucular 2/4/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
10. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair DüzenlemeYapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul EdilmesineDair Kanun ile kanunlaştırılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında AlınmasıGereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme YapılmasıHakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 2. maddesi ile birinci başvurucununsahibi olduğu Samanyolu TV ve ikinci başvurucunun sahibi olduğu Samanyolu Haberkanallarının kapatılmasına karar verilmiştir.
11. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin KabulEdilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında KHK ile de, kapatılan özel televizyonlarınbağlı oldukları şirketlerin faaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicilkayıtlarının resen terkin edileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
12. 668 sayılı KHK'nın "Alınantedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğutespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel ...televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 SAYILI LİSTE
TELEVİZYONLAR
...
12 SAMANYOLU HABER
13 SAMANYOLU TV"
13. 670 sayılı KHK'nın "Devirişlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkinedilir."
14. Bireysel başvuru anında tüzelkişiliği haiz olan ancak bireyselbaşvurunun incelenmesi aşamasında tüzelkişiliğini yitiren ticaret şirketlerhakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk kaynakları içinayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B. No:2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 9/10/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
16. Başvurucular, sahibi oldukları medya organlarının bir siyasiparti etkinliğine alınmamasına ilişkin şikâyeti üzerine yapılan soruşturmadakovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle basın özgürlüğününve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini iddia etmektedir.
B. Değerlendirme
17. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu tüzelkişiliğihaiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzelkişiliği haiz olmasıgerektiği gibi bu tüzelkişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonuna kadarkorunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasının incelenebilmesi içinzorunlu bir koşuldur (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36).Şirketin ticaret sicil kaydının silinmesi ve tüzelkişiliğini yitirmesi olgusubireysel başvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. AnayasaMahkemesi, başvurunun incelemesi devam ederkenbaşvuru ehliyetininyitirilmesi durumunda başvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38,39).
18. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararında kamu otoritesince bir şirketintüzelkişiliğine tek taraflı bir işlemle son verilmesi durumunda bu şirketintaraf olduğu bireysel başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğininkabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniylemenfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir.Anayasa Mahkemesi anılan kararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tektaraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk tüzelkişilerinin tüzelkişiliklerisona ermeden önce yaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaatibulunduğunu iddia eden kişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerinimakul bir süre içinde bildirmeleri hâlinde başvurunun incelenmesine devamedilebileceğine karar vermiştir (SamanyoluYayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27, 29).
19. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini AnayasaMahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamındamenfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzelkişinin yaptığıbaşvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia edenlerin bu istekleriniAnayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitinde bunlarıntüzelkişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleri dikkatealınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddia edenkişilerin bu iddialarını destekleyecek ve ispata yarayacak bilgi ve belgeleriAnayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (SamanyoluYayıncılık Hizmetleri A.Ş., §30) .
20. Bu aşamada kimlerin tüzelkişiye ait başvurunun devamındamenfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somutolayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
21. Somut olayda başvurucu Şirketlerin sicil kaydı, 670 sayılıKHK ile resen terkin edilmiştir. 670 sayılı KHK 17/8/2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016 tarihinde sona ermiştir.
22. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimsebaşvuruyu devam ettirmek isteğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden vedolayısıyla başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA9/10/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.