TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/10395)
Karar Tarihi: 19/11/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Selahaddin MENTEŞ
Raportör
:
Gülsüm Gizem GÜRSOY
Başvurucu
:
Samanyolu Haber Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, başvurucu şirketin televizyon kanalında yayınlananbazı ifadeler nedeniyle idari para cezası ile cezalandırılmasının ifade vebasın özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/6/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
7. Bakanlık, 1/4/2019 tarihinde görüş bildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
9. Başvurucu, olayların meydana geldiği tarihte medya hizmetsağlayıcı bir şirkettir. Başvurucunun sahibi olduğu televizyon kanalında Samanyolu Haber logosu ile her gün anahaber bülteni yayınlanmaktadır. 7/5/2014 tarihinde yayınlanan ana haberbülteninde "Savcılık Başbakan'aİnceleme Başlattı mı?" başlıklı bir haber yayınlanmıştır.
10. İlgili haber üzerine Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK)resen inceleme başlatmıştır. RTÜK'ün 21/5/2014 tarihli kararıyla başvurucuhakkında 12.353 TL idari para cezası uygulanmasına oyçokluğuyla kararverilmiştir.
11. Başvurucu, hükmedilen idari para cezasının iptali talebiyledava açmıştır. Ankara 5. İdare Mahkemesi 27/2/2015 tarihli kararıyla davanınreddine karar vermiştir. İtiraz üzerine verilen karar Ankara Bölge İdareMahkemesi 4. Kurulunun 18/2/2016 tarihli kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
12. Nihai karar başvurucuya 9/5/2016 tarihinde tebliğedilmiştir. Başvurucu 3/6/2016 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
13. 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum ve Kuruluşlara Dair DüzenlemeYapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul EdilmesineDair Kanun ile 27/7/2016 tarihli ve 29783 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ileBazı Kurum ve Kuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin (668 sayılı KHK) 2. maddesi ile Samanyolu TV'nin kapatılmasınakarar verilmiştir.
14. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin KabulEdilmesine Dair Kanun ile 17/8/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (670 sayılı KHK)ile de kapatılan özel televizyonların bağlı oldukları şirketlerinfaaliyetlerinin sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resen terkinedileceği hükme bağlanmıştır.
IV. İLGİLİ HUKUK
15. 668 sayılı KHK'nın "Alınantedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğutespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY)aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel radyove televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 Sayılı Liste
Televizyonlar
...
13 Samanyolu TV"
16. 670 sayılı KHK'nın "Devirişlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkinedilir."
17. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancakbireysel başvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaretşirketleri hakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukukkaynakları için ayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B. No:2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
18. Mahkemenin 19/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
19. Başvurucu;
i. Halkın bilgi alma hakkı kapsamında, yayınlanan haberinobjektif bir biçimde aktarılması maksadıyla ihbar mektubunda geçen ifadelerinaynen aktarıldığını, siyasilerin kendilerine yöneltilen eleştirilere dahatahammüllü olmaları gerektiğini bu hususlar gözetilmeksizin hükmedilen idaripara cezası nedeniyle ifade ve basın özgürlüklerinin ihlal edildiğini,
ii. bağımsız ve tarafsız mahkemede yargılanmadığını bu nedenleadil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
20. Bakanlık görüşünde, başvurucunun karar düzeltme yolunabaşvurmaması nedeniyle iç hukuk yollarının tüketilmediği; mahkemece uygulananidari para cezasının, demokratik bir toplumda gerekli ve amaçla orantılıdüzeyde olduğu kanaatine varıldığı ifade edilmiştir.
B. Değerlendirme
21. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzelkişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel kişiliğihaiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonunakadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasınınincelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaretsicil kaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireyselbaşvurunun esasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi,başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumundabaşvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
22. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554,25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararında kamu otoritesince bir şirketin tüzelkişiliğine tek taraflı bir işlemle son verilmesi durumunda bu şirketin tarafolduğu bireysel başvurular hakkında düşme kararı verilmesi gerektiğinin kabulühâlinde ortakların öngöremedikleri bir terkin işlemi nedeniyle menfaatlerininzedelenmesinin söz konusu olabileceğine dikkat çekmiştir. Anayasa anılankararında hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sonaerdirilen özel hukuk tüzel kişiliklerinin tüzelkişilikleri sona ermeden önceyaptıkları bireysel başvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia edenkişilerin bireysel başvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içindeAnayasa Mahkemesine bildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurununincelenmesine devam edilebileceğine karar vermiştir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27, 29).
23. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini AnayasaMahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamındamenfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişininyaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin buisteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitindebunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleridikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddiaeden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi vebelgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., § 30).
24. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamında menfaatsahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somut olayınkendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
25. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHKile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016tarihinde sona ermiştir.
26. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimsebaşvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden vedolayısıyla başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA19/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.