TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
SAMANYOLU HABER YAYINCILIK HİZMETLERİ A.Ş. BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/11533)
Karar Tarihi: 15/1/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Zeynep KARAKOÇ
Başvurucu
:
Samanyolu Haber Yayıncılık Hizmetleri A.Ş.
Temsilcisi
:
Hidayet KARACA
Vekili
:
Av. Ahmet Serdar GÜNEŞ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanınsüre aşımı yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 10/7/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmiştir.
7. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
A. Bireysel BaşvuruYapılmasından Önceki Süreç
9. Başvurucu Şirket "SHABER" logosuyla yayın yapan televizyon kanalının sahibidir.Başvurucu Şirkete 24/6/2014 günü yayımlanan "18:00 Ana Haber Bülteni" isimli haber programında15/2/2011 tarihli ve 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve YayınHizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yeralan yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle Radyo ve Televizyon Üst Kurulu(RTÜK) tarafından 7/8/2014 tarihli kararla 12.353 TL idari para cezasıverilmiştir.
10. Anılan işlemin iptali istemiyle Ankara 14. İdareMahkemesinde (Mahkeme) açılan dava, süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle10/10/2014 tarihli kararla reddedilmiştir.
11. Başvurucu Şirket; tebligatın kayıtlı elektronik posta (KEP)adresine 8/9/2014 tarihinde ulaştığını, ilgili mevzuat uyarınca beş gün sonratebliğ edilmiş sayılacağı gözönünde bulundurulduğunda -on beş günlük dava açmasüresi içinde- 26/9/2014 tarihinde açılan davanın süresinde olduğunu belirterekAnkara Bölge İdare Mahkemesine (Bölge İdare Mahkemesi) itiraz etmiştir.
12. Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 29/4/2015 tarihlikararıyla itiraz reddedilmiştir. Bunun üzerine başvurucu Şirket 22/6/2015tarihli dilekçesiyle karar düzeltme isteminde bulunmuştur. Yargılama sürecikarar düzeltme aşamasında devam etmekte iken 10/7/2015 tarihinde de bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
B. Bireysel BaşvuruYapılmasından Sonraki Süreç
13. Başvurudan sonraki süreçte 8/11/2016 tarihli ve 6755 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum veKuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde KararnameninDeğiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaştırılan 668 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler ile Bazı Kurum veKuruluşlara Dair Düzenleme Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin(KHK) 2. maddesi ile "S HABER"logosuyla yayın yapan televizyon kanalının kapatılmasına karar verilmiştir.
14. 8/2/2018 tarihli ve 7091 sayılı Olağanüstü Hal KapsamındaAlınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul EdilmesineDair Kanun ile kanunlaştırılan 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında AlınmasıGereken Tedbirler Hakkında KHK ile de kapatılan özel televizyonların bağlıolduğu şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının resenterkin edileceği hükme bağlanmıştır.
15. Bölge İdare Mahkemesi 4. Kurulunun 25/2/2016 tarihlikararıyla karar düzeltme istemi kabul edilmiştir. Kararın gerekçesinde,başvurucu Şirkete 8/9/2014 tarihinde elektronik yolla tebliğ edildiği,elektronik posta adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonundatebligatın yapılmış sayılacağı, bu durumda davanın en geç 28/9/2014 tarihinekadar açılması gerektiği ifade edilmiş; 26/9/2014 tarihinde açılan davada süreaşımı bulunmadığı belirtilmiştir.
16. Bozma kararı üzerine Mahkeme, dosyayı yeniden ele almış veE.2016/2843 sayısına kaydetmiştir. 11/11/2016 tarihli kararıyla taraflarınkişilik veya niteliğinde değişiklik olduğu gerekçesiyle 6/1/1982 tarihli ve2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca dava dosyasının işlemdenkaldırılmasına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinin ilgili kısmışöyledir:
"...İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün24.08.2016 tarihli işlemiyle, davacı Samanyolu Haber Yayıncılık HizmetleriAnonim Şirketi'nin ticari sicil kayıtlarının 670 sayılı Kanun HükmündeKararname uyarınca resen terkin edildiği ve bu hususun 01.09.2016 tarih ve 9149sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edildiği, dolayısıyla bakılandavada; davacı yönünden 2577 sayılı Kanunun 26/1. maddesinde ifade edilen'tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olması' halinin gerçekleştiğigörüldüğü, açıklanan nedenle, 2577 sayılı Kanunun 26/1. maddesi uyarınca davadosyasının işlemden kaldırılmasına..."
IV. İLGİLİ HUKUK
17. 668 sayılı KHK'nın "Alınantedbirler" kenar başlıklı 2. maddesinin ilgili kısımlarışöyledir:
"(1) Milli güvenliğe tehdit oluşturduğutespit edilen Fethullahçı Terör Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veyairtibatı olan;
b) Ekli (2) sayılı listede yer alan özel radyove televizyon kuruluşları kapatılmıştır.
...
2 SAYILI LİSTE
TELEVİZYONLAR
...
13 SAMANYOLU TV"
18. 670 sayılı KHK'nın "Devirişlemlerine ilişkin tedbirler" kenar başlıklı 5. maddesinin (3)numaralı fıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
"Kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo vetelevizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı olduklarışirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtları resen terkinedilir."
19. Bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haiz olan ancak bireyselbaşvurunun incelenmesi aşamasında tüzel kişiliğini yitiren ticaret şirketlerhakkında yapılan değerlendirmelerde kullanılan ulusal hukuk kaynakları içinayrıca bkz. Gümüşdere İnşaat Ticaret veSanayi A.Ş. (B. No: 2013/5016, 12/6/2018, §§ 8-23) başvurusunailişkin karar.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
20. Mahkemenin 15/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddialarıve Bakanlık Görüşü
21. Başvurucu Şirket; tebligatın KEP adresine 8/9/2014 tarihindeyapıldıktan sonra beş gün sonra tebliğ edilmiş sayılacağını, on beş günlük davaaçma süresi içinde 26/9/2014 tarihinde açılan davanın süresinde açılmışolduğunu, esasının incelenmesi gerektiğini, adil yargılanma hakkının, basınözgürlüğünün ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
22. Bakanlık görüşünde; tüzel kişiliği kalmayan başvurucuŞirketin medeni haklardan yararlanma ve bu hakları kullanma ehliyetinin de sonbulduğu, bireysel başvuruda bulunma imkanın kalmadığı ve başvurunun kişi bakımındanyetkisizlik nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerektiğinin değerlendirildiği belirtilmiştir.
B. Değerlendirme
23. İlke olarak bireysel başvuruda bulunan başvurucu, tüzelkişiliği haiz bir şirket ise şirketin bireysel başvuru anında tüzel kişiliğihaiz olması gerektiği gibi bu tüzel kişiliğin bireysel başvuru sürecinin sonunakadar korunması şirketler tarafından yapılan başvurunun esasınınincelenebilmesi için zorunlu bir koşuldur (Gümüşdereİnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36). Şirketin ticaret sicilkaydının silinmesi ve tüzel kişiliğini yitirmesi olgusu bireysel başvurununesasının incelenmesine engel teşkil eder. Anayasa Mahkemesi, başvurununincelemesi devam ederken başvuru ehliyetinin yitirilmesi durumunda başvurunundüşmesine karar vermektedir (Gümüşdereİnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38, 39).
24. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi Samanyolu YayıncılıkHizmetleri A.Ş. (B. No: 2015/18554, 25/9/2019) başvurusuna ilişkin kararındakamu otoritesince bir şirketin tüzel kişiliğine tek taraflı bir işlemle sonverilmesi durumunda bu şirketin taraf olduğu bireysel başvurular hakkında düşmekararı verilmesi gerektiğinin kabulü hâlinde ortakların öngöremedikleri birterkin işlemi nedeniyle menfaatlerinin zedelenmesinin söz konusu olabileceğinedikkat çekmiştir. Anayasa anılan kararında hukuki varlıkları kamuotoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen özel hukuk tüzelkişiliklerinin tüzel kişilikleri sona ermeden önce yaptıkları bireyselbaşvuruların devamında menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin bireyselbaşvuruya devam etmek istediklerini makul bir süre içinde Anayasa Mahkemesinebildirmeleri hâlinde Anayasa Mahkemesince başvurunun incelenmesine devamedilebileceğine karar vermiştir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., §§ 27,29).
25. Kuşkusuz ki başvuruya devam etme iradesini AnayasaMahkemesine makul bir süre içinde bildirme yükümlülüğü, başvurunun devamındamenfaati bulunduğunu iddia eden kişi veya kişilere ait olacaktır. Tüzel kişininyaptığı başvuruyu devam ettirmede menfaati bulunduğunu iddia eden kişilerin buisteklerini Anayasa Mahkemesine bildirmeleri gereken makul sürenin tespitindebunların tüzel kişiliğinin hukuki varlığının sona erdiğini bilip bilmedikleridikkate alınacaktır. Öte yandan başvurunun devamında menfaati bulunduğunu iddiaeden kişilerin bu iddialarını destekleyecek bunu ispata yarayacak bilgi vebelgeleri Anayasa Mahkemesine iletmeleri gerekir (Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri A.Ş., § 30).
26. Bu aşamada kimlerin tüzel kişiye ait başvurunun devamındamenfaat sahibi olduğunun belirlenmesine gerek olmayıp bu hususta her somutolayın kendine özgü koşullarına göre değerlendirme yapılması uygun görülmüştür.
27. Somut olayda başvurucu Şirketin sicil kaydı, 670 sayılı KHKile resen terkin edilmiştir. Dolayısıyla Şirketin hukuki varlığı 17/8/2016tarihinde sona ermiştir.
28. Somut başvurunun karara bağlandığı tarihe kadar hiç kimsebaşvuruyu devam ettirmek istediğini Anayasa Mahkemesine bildirmediğinden vedolayısıyla başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA15/1/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.