TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ŞENYILDIZ YILDIRIM BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/406)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Selami TURABİ
Başvurucu
:
Şenyıldız YILDIRIM
Vekili
:
Av. Mustafa ÖNDES
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisindekalan taşınmazı üzerindeki tasarruf hakkının 21/7/1983tarih ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 44.maddesinde yer alan hüküm sebebiyle kısıtlandığını belirterek mülkiyet hakkınınihlal edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 23/10/2012 tarihindeUrla Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idariyönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğinbulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinci Komisyonunca, 12/4/2013tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararıalınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
B. Başvuru dilekçesindeki ilgiliolaylar özetle şöyledir:
4. Başvurucunun, İzmir ili, Urla ilçesi, Atatürk Mahallesi,20D - 30c pafta, 1135 ada, 9 parselde kayıtlı arsa vasfında, üçüncü derecearkeolojik sit alanı içerisinde kalan bir taşınmazı bulunmaktadır.
5. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğüne verdiği 19/8/2010 tarihli dilekçesi ile masrafların kurumcakarşılanarak taşınmazında sondaj kazı yapılması için müracaatta bulunmuştur.
6. İzmir Müze Müdürlüğü 20/8/2010tarih ve 1928 sayılı yazılarıyla talebin kazı defterine kaydedildiğini ancakmasrafın kurumca karşılanması uygulamasının olmadığını sondaj kazısı içindeyazının Kültür ve Turizm Bakanlığına gönderildiğini başvurucuya bildirmiştir.
7. Başvurucu, 5/10/2010 tarihlidilekçe ile tekrar İzmir Müze Müdürlüğüne müracaat ederek söz konusu kararınyeniden incelenmesini talep ederek uygulamanın gerekçesini sormuş, anılanMüdürlük, 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarih ve 2950sayılı yazıları ile 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesine göre işlem yaptıklarını,buna göre kazı çalışmalarıyla ilgili tüm giderlerin kazı sahipleri tarafındankarşılanması gerektiğini belirtmiştir. Anılan Müdürlük yazısı başvurucuya 24/10/2010 tarihinde tebliğ edilmiştir.
8. Başvurucu idarenin bu işlemine karşı idari yargımercilerine müracaatta bulunmamıştır.
C. İlgili Hukuk
9. 2863 sayılı Kanun’un “Giderler” kenar başlıklı 44. maddesinin ilgilibölümü şöyledir:
“Kazı, sondaj ve araştırma yapılan saha ile, kazı, sondaj ve araştırmadan çıkan kültür varlıklarınınyerinde korunmasını sağlamak maksadıyla, kazı yerinde geçici olarakçalıştırılacak bekçilerin ücret ve masrafları ile kazı yerinin eski halinegetirilmesinin gerektirdiği giderleri karşılamak, kazı sırasında meydanagelebilecek zararları tazmin ve bunlarla ilgili bütün giderler, düzenlenecekyönetmeliğe göre, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ruhsat verme veya süre uzatmasırasında, kazı sahiplerinden tahsil edilerek emaneten mal sandığına yatırılanparalardan ödenir. …”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
10. Mahkemenin 16/4/2013 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 23/10/2012 tarih ve 2012/406 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
11. Başvurucu, İzmir Müze Müdürlüğünemüracaatta bulunmasına rağmen üçüncü derece arkeolojik sit alanı içerisindekalan taşınmazı üzerindeki kazı çalışmalarının, masraf yatırılmadığıgerekçesiyle yapılamadığını, 2863 sayılı Kanun’a dayanılarak kendisinden masraftalep edilmesinin haksız olduğunu, bu masraf nedeniyle taşınmazı üzerindekikazı çalışmalarının yapılamayarak tasarruf hakkının kısıtlandığını, kendisinebu masrafı yatırma yükümlülüğü getiren 2863 sayılı Kanun’un 44. maddesininiptal edilmesi gerektiğini belirterek Anayasa’nın 35. maddesinde tanımlanan mülkiyethakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
12. 30/3/2011 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireyselbaşvuruları inceler.”
13. Anılan Kanun hükmü uyarınca Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisinin başlangıcı 23/9/2012 tarihiolup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlaraleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilir. Niteliği itibarıyla kamudüzenine ilişkin olan bu başvuru şartını taşımayan bireysel başvurularınincelenebilmesi mümkün değildir.
14. Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisi için kesinbir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisinin geriye yürür şekildeuygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B. No: 2012/51, § 22, 25/12/2012).
15. Başvuru konusu olayda, başvurucunun taşınmazı üzerindekazı yapılması talebini içeren nihai başvurusu, İzmir Müze Müdürlüğünün 11/10/2010 tarih ve 2340 sayılı yazısı ve 24/12/2010 tarihve 2950 sayılı yazısıyla reddedildiğinden ve bu redişlemine karşı da idari yargı mercilerine müracaat edilmediğinden nihai işlemkesinleşmiştir. Bu durumda başvuru, zaman bakımından Anayasa Mahkemesininyetkisi dışında kalmaktadır.
16. Açıklanan nedenlerle, başvuru konusu işlemin 23/9/2012 tarihinden önce kesinleşmiş olduğu anlaşıldığındanbaşvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “zaman bakımından yetkisizlik” nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “zaman bakımındanyetkisizlik” nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 16/4/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.