Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - ŞEVKET YİRİK Başvurusuna İlişkin Karar - 29/9/2020

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Burhan ÜSTÜN

Muammer TOPAL

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Ömer MENCİK

Başvurucu

:

Şevket YİRİK

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, terör suçlarından tutuklu olarak ceza infazkurumunda bulunan başvurucunun Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı'nagirişine izin verilmemesinin eğitim hakkını ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru 19/10/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurucunun adli yardım talebinin kabulünekarar verilmiştir. Aynı kararla başvurunun kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına da karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:

6. 1983 doğumlu olan başvurucu, başvuru tarihinde Dinar TTipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) Fetullahçı Terör Örgütü(FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) ile ilgili terör suçlarındantutuklu olarak bulunmaktadır.

7. Başvurucu; asıl olarak yabancı dil tazminatı almakisteyen kamu personelinin yabancı dil bilgisi seviyesini belirlemek içinyapılan, bunun yanında yüksek lisans ya da doktora öğrenimi görmekisteyenlerden doçentlik sınavına girmek isteyenlere kadar birçok kişiningirdiği bir sınav olan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı'na (YDS)girişine izin verilmesi için 18/9/2017 tarihli dilekçesiyle Dinar İnfazHâkimliğine (Hâkimlik) başvurmuştur. Hâkimlik 26/9/2017 tarihli kararıylabaşvurucunun talebini reddetmiştir.

8. Hâkimlik; başvurucunun terör örgütüne üye olmasuçundan tutuklu olduğunu, daha sonra 6/2/2018 tarihli ve 7083 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'la kabul edilerek yasalaşan 677 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun HükmündeKararname'nin (677 sayılı KHK) 4. maddesinde yer alan açık hükme göre anılansınava giremeyeceğini belirterek başvurucunun talebini reddetmiştir.

9. Başvurucu tarafından Hâkimlik kararına karşı yapılanitiraz 28/9/2017 tarihinde Dinar Ağır Ceza Mahkemesince reddedilmiştir. Retkararı başvurucuya 10/10/2017 tarihinde tebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu 19/10/2017 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

IV. İLGİLİHUKUK

11. İlgili hukuk için bkz. Fatih Dokur, B. No:2017/32217, 24/5/2018, §§ 14-16.

V. İNCELEME VEGEREKÇE

12. Mahkemenin 29/9/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. EğitimHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucununİddiaları

13. Başvurucu; 677 sayılı KHK gerekçe gösterilereksınavlara girişine izin verilmediğini, eğitimci bir kişi olduğunu, YDS'yegirişine izin verilmemesi nedeniyle doçentlik sınavına giremeyeceğinibelirtmiştir. Başvurucu ayrıca 677 sayılı KHK'nın 4. maddesinin öngörülebilirbir düzenleme niteliği taşımadığını, bu düzenlemenin idarenin eğitim hakkınınözünü ortadan kaldıracak düzenlemeler yapmasına imkân tanıdığını ifadeetmiştir.

14. Bundan başka başvurucu, eğitim hakkına yapılanmüdahalenin orantılı bir müdahale olmadığını ve 677 sayılı KHK'nın 4. maddesinekarşı başvurulacak bir yargı yolunun da bulunmadığını ileri sürmüş; tüm bunedenlerle adil yargılanma, etkili başvuru ile eğitim haklarının ihlaledildiğini savunmuştur.

15. Başvurucu son olarak 15 Temmuz darbe teşebbüsüsonrasında kendileri haricindeki tutuklu ve hükümlülerin sınavların tamamınagirebildiğini ve eğitimlerine devam edebildiğini, kendilerine makul bir nedenolmaksızın ayrımcılık yapıldığını belirterek eşitlik ilkesinin ihlal edildiğiniileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun şikâyetlerinin eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasıkapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (benzerdeğerlendirmeler için bkz. Fatih Dokur, § 19; Mehmet Ali Eneze,B. No: 2017/35352, 23/5/2018, § 24).

17. Öte yandan eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ilerisüren başvurucunun kendisiyle benzer durumdaki başka kişilere yapılan muameleile kendisine yapılan muamele arasında bir farklılığın bulunduğunu ve bufarklılığın meşru bir temeli olmaksızın ırk, renk, cinsiyet, din, dil vb.ayırımcı bir nedene dayandığını makul delillerle ortaya koyması gerekir. Somutolayda başvurucu, benzer olaylar ile kendi durumunun aynı olduğunu ortayakoyamadığı gibi kendisine hangi temelde bir ayrımcılık yapıldığına ilişkinaçıklayıcı bir beyanda da bulunmamıştır. Bu nedenle başvurucunun ayrımcılıkyasağının ihlal edildiğine ilişkin iddiası ayrıca incelenmemiştir.

18. Anayasa'nın 42. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

"Kimse, eğitim ve öğrenim hakkındanyoksun bırakılamaz."

19. Anayasa Mahkemesi önceki kararlarında eğitim hakkınınyükseköğrenim seviyesini de kapsadığına (Hikmet Balabanoğlu, B. No:2012/1334, 17/9/2013, § 28; İhsan Asutay, B. No: 2012/606, 20/2/2014, §36), belli bir zamanda mevcut olan eğitim kurumlarına etkili bir biçimdeerişimin sağlanmasını güvence altına aldığına (Mehmet Reşit Arslan vediğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, § 68) ve kamu otoritelerine bireyineğitim ve öğrenim almasını engellememe şeklinde bir negatif ödev yüklediğine (AdemÖğüt ve diğerleri, B. No: 2014/20527, 22/11/2017, § 44; Yüksel Baran,B. No: 2012/782, 26/6/2014, § 36) karar vermiştir.

20. Anayasa’nın 42. maddesi devlete ceza infazkurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülere eğitim öğrenim imkânı sağlanmasıyönünde pozitif bir yükümlülük yüklememiştir (Mehmet Reşit Arslan vediğerleri, § 71).

21. Bununla birlikte Anayasa’nın 42. maddesinde eğitimhakkının sınırlandırılmasına ilişkin açık bir düzenleme yapılmamıştır.Anayasa’nın 42. maddesinde “Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilirve düzenlenir.” ifadesi ile yasama organına bir takdir alanı yaratılmıştır.Bu nedenle eğitim hakkı bakımından yapılacak düzenlemelerde Anayasa’nın 13.maddesinde düzenlenen genel ilkeler çerçevesinde meşru amaçların ne olabileceğihususunda devletin geniş bir takdir alanı bulunmaktadır (Selçuk Taşdemir [GK],B. No: 2013/7860, 3/3/2016, § 75).

22. Anayasa Mahkemesi kapalı ceza infaz kurumlarındabulunan mahpusların tam zamanlı eğitime erişimlerinin engellenmesinin, başkabir ifadeyle kapalı ceza infaz kurumunda tutulduğu süre zarfında tam zamanlıeğitim faaliyetlerine devam edememelerinin Anayasa'nın 42. maddesinin birincifıkrası kapsamında eğitim hakkından yoksun bırakılma olarakdeğerlendirilemeyeceğini belirtmiştir (Seyran Çakmakcı, B. No:2014/16310, 19/4/2018, § 23).

23. Mahpusların merkezî sınavlara girmesine izinverilmemesi nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiasını içerir başvuruyailişkin temel ilkeleri ortaya koyduğu ve değerlendirmelerde bulunduğu kararındaise Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 42. maddesinin devlete ceza infazkurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülere eğitim ve öğrenim imkânı sağlanmasıyönünde pozitif bir yükümlülük yüklemediği, terör suçlarından tutuklu vehükümlü olarak bulunan kişilerin merkezî sınavlara katılmalarına imkân tanıyıptanımamanın kanun koyucunun takdirinde olan bir husus olduğu, bu kişilerinmerkezî sınavlara girmesine izin verilmemesinin eğitim hakkını ihlal etmeyeceğisonucuna varmıştır. (Fatih Dokur, §§ 25-28).

24. Anılan içtihat ve mevcut başvurunun koşullarıçerçevesinde bir değerlendirme yapıldığında terör suçlarından tutuklu olarakceza infaz kurumlarında bulunan başvurucunun merkezî bir sınav olan YDS'yegirmesine izin verilmemesinin eğitim hakkını ihlal ettiğinden söz etme olanağıyoktur.

25. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun eğitim hakkınınihlali iddialarına ilişkin olarak bir ihlalin olmadığı açık olduğundanbaşvurunun bu kısmının açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. EğitimHakkının İhlal Edildiğine Dair Diğer İddialar

1. Başvurucununİddiaları

26. Başvurucu; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim FakültesiAdalet Bölümü öğrencisi olduğunu, 677 sayılı KHK gerekçe gösterilerek sınavlaragirişine izin verilmediğini, aynı düzenlemeye dayanılarak doçentlik sınavınagirişine de izin verilmediğini belirtmiştir. Başvurucu ayrıca 677 sayılıKHK'nın 4. maddesinin öngörülebilir bir düzenleme niteliği taşımadığını, budüzenlemenin idarenin eğitim hakkının özünü ortadan kaldıracak düzenlemeleryapmasına imkân tanıdığını ifade etmiştir.

27. Bundan başka başvurucu, eğitim hakkına yapılanmüdahalenin orantılı bir müdahale olmadığını ve 677 sayılı KHK'nın 4. maddesinekarşı başvurulacak bir yargı yolunun da olmadığını ileri sürmüş; tüm bunedenlerle adil yargılanma, etkili başvuru ve eğitim haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

28. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurularda,başvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındakiiddialarını kanıtlamak ve dayanılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlaledildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukuki iddialarını ortaya koymakbaşvurucuya düşer. Başvurucunun kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmalinedeniyle ihlal edildiğini ileri sürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasahükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayanılan deliller ile ihlale neden olduğuileri sürülen işlem veya kararların neler olduğunu başvuru dilekçesindebelirtmesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddiaedilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özetiyapılmalı, bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklerden hangisinin hanginedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçelerle deliller açıklanmalıdır (SabahYıldızı Radyo ve Televizyon Yayın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret AnonimŞirketi [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, § 19).

29. Başvurucu, açıköğretim öğrencisi olduğu hususundaherhangi bir bilgi ya da belgeyi başvuru formuna eklemediği gibi Ceza İnfazKurumunun kendisinin açıköğretim sınavlarına girişini engellediği noktasında daherhangi bir bilgi ya da belgeyi başvuru formuna eklememiştir. Başvurucutamamen soyut bir şekilde açıköğretim sınavlarına girişinin engellendiğini belirtmiş;hukuki iddiasını ortaya koyan ihlal gerekçelerini, dayandığı delillerini veihlale neden olduğunu ileri sürdüğü işlem veya kararların neler olduğunubaşvuru dilekçesinde belirtmemiştir.

30. Başvurucu, doçentlik sınavına girişinin engellendiğiiddiasını da soyut bir şekilde ileri sürmüştür. Başvurucu, inceleme konusuiddiasına dair ihlal gerekçelerini, dayandığı delillerini ve ihlale nedenolduğunu ileri sürdüğü işlem veya kararların neler olduğunu başvurudilekçesinde belirtmemiş; bu konularda başvuru dilekçesinde bir açıklamayapmadığı gibi başvurusuna bu hususlarda herhangi bir belge de eklememiştir.Sonuç olarak iddialarına ilişkin hiçbir bilgi vermeyen başvurucunun şikâyetinitemellendirdiğinden bahsetmek mümkün değildir.

31. Açıklanan gerekçelerle bu bölümdeki iddialarıntemellendirilememiş olduğu anlaşıldığından başvurunun bu kısmının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı'nagirememe nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Eğitim hakkının ihlal edildiğine ilişkin diğeriddiaların açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,

B. Adli yardım talebinin kabulü ile geçici olarak muaftutulan 257,50 TL harçtan ibaret yargılama giderinin 12/1/2011 tarihli ve 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (1) numaralı fıkrasıuyarınca başvurucudan TAHSİLİNE 29/9/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy