TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
SEYFETTİN ŞİMŞEK BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/21111)
Karar Tarihi: 30/3/2022
R.G. Tarih ve Sayı: 20/7/2022-31898
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
M. Emin KUZ
Basri BAĞCI
Kenan YAŞAR
Raportör
:
Ayhan KILIÇ
Başvurucu
:
Seyfettin ŞİMŞEK
Vekili
:
Av. Mustafa Hayri ÖZTÜRK
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, taşınmazın usulsüz olarak düzenlenen kıymettakdir raporuna dayalı olarak düşük bedelle satılması sebebiyle oluşan zararıntazmini için Adalet Bakanlığı aleyhine açılan davada yetersiz tazminatahükmedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuruhakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 25/6/2019 tarihinde yapılmıştır. Komisyoncabaşvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
3. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VEOLGULAR
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu 1955 doğumlu olup İstanbul'da ikametetmektedir.
A. Olayın Arka Planı
6. Başvurucu aleyhine Bakırköy 2. İcra DairesiMüdürlüğünde başlatılan takip neticesinde başvurucunun İstanbul ili Silivri ilçesiKurfalı köyünde bulunan evi haczedilmiştir. Bilirkişi olarak atanan mimar S.H.17/7/2002 tarihli raporunda taşınmazın değerini 67.600 TL olarak takdiretmiştir. Taşınmaz ilk ihalede satılamasa da 8/8/2003 tarihinde yapılan ikinciihalede 37.310 TL bedelle Ş.A.ya satılmıştır.
7. İhale ilanına ilişkin Muhtarlık Askı Tutanağı ihaleninyapıldığı tarihten sonra -12/8/2003 tarihinde- İcra Dairesine ulaştığı hâldeİcra Müdürü A.E. tarafından 28/7/2003 tarihinde ulaşmış gibi havale edilmiştir.
8. Tarafların derece mahkemelerindeki yargılamasırasındaki beyan ve açıklamalarından başvurucunun 2003 yılında ihalenin feshidavası açtığı ancak bu davanın reddedildiği anlaşılmaktadır.
9. Başvurucu 2003 yılında Silivri Sulh Hukuk Mahkemesindetaşınmazın değerinin tespit edilmesi talebinde bulunmuştur. Anılan mahkemeyesunulan 22/9/2003 tarihli bilirkişi raporunda taşınmazın değeri 1/9/2003 tarihiitibarıyla 114.000 TL olarak belirlenmiştir.
10. Başvurucunun şikâyeti üzerine taşınmazının kıymetininusulsüz olarak düşük takdir edildiği suçlamasıyla bilirkişi S.H. ile ihaleişlemini yürüten İcra Müdürü A.E. aleyhine ceza soruşturması başlatılmıştır.Silivri 1. Asliye Ceza Mahkemesi (Asliye Ceza Mahkemesi) 3/11/2009 tarihlikararıyla gerçeğe aykırı rapor düzenlendiği fiili sabit görülerek S.H. veA.E.nin mahkûmiyetine ancak sanıklar hakkındaki hükmün açıklanmasının geribırakılmasına hükmetmiştir. Asliye Ceza Mahkemesince yaptırılan bilirkişiincelemesi sonucu düzenlenen 4/11/2004 tarihli bilirkişi raporunda taşınmazındeğerinin 95.000 TL olduğu tespiti yapılmıştır.
11. Başvurucu 21/12/2009 tarihinde Silivri 1. İcra HukukMahkemesinde (İcra Hukuk Mahkemesi) 2003 yılında açtığı ihalenin feshidavasında verilen davanın reddine ilişkin hüküm yönünden yargılamanın yenilenmesitalebinde bulunmuştur. İcra Hukuk Mahkemesi 23/7/2010 tarihinde yargılamanınyenilenmesi istemini kabul ederek 8/8/2003 tarihli ihalenin feshine kararvermiştir. Bu karar, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tarafından 20/6/2011 tarihindeonanarak kesinleşmiştir.
B. TazminatDavasına İlişkin Süreç
12. Başvurucu 30/12/2009 tarihinde Silivri 2. AsliyeHukuk Mahkemesinde (Asliye Hukuk Mahkemesi) Bakanlık aleyhine tazminat davasıaçmıştır. Dava dilekçesinde, Asliye Ceza Mahkemesinin 3/11/2009 tarihlikararıyla bilirkişi ve icra müdürünün ortak fiiliyle başvurucunun evinindeğerinin gerçeğinden düşük gösterildiği ve bu suretle zarara uğratıldığıbelirtilmiştir. Dilekçede, Bakanlığın 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra veİflas Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca bu zarardan sorumlu olduğu ilerisürülmüştür. Dilekçede, başvurucunun zararının evin bedeli ile yoksun kaldığıkira bedellerinden ve açılan davalar sebebiyle yapılan masraflar ile ödenenavukatlık ücretlerinden oluştuğu iddia edilmiş, bunların tazmini talepedilmiştir.
13. Bakanlığın Asliye Hukuk Mahkemesine sunduğu savunmayazısında; Asliye Ceza Mahkemesince yapılan bedel tespitinin satıştan bir yılsonrasına ilişkin olduğu ve iki rapor arasında çok bariz bir farkın dabulunmadığı, kaldı ki taşınmazın İcra Dairesi tarafından belirlenen bedeldenbile satılamadığı, dolayısıyla başvurucunun zarar iddiasının afaki olduğu iddiaedilmiştir.
14. Asliye Hukuk Mahkemesince taşınmaz mahallinde keşificrasından sonra bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. 7/5/2013 havale tarihlibilirkişi raporunda, taşınmazın değeri dava tarihi itibarıyla (30/12/2009)234.524 TL, 17/7/2002 tarihi itibarıyla ise 117.509 TL olarak saptanmıştır.Raporda ayrıca 8/8/2003 ila 30/12/2009 tarihlerindeki dönem için 4.488 TL kirageliri hesaplanmıştır.
15. Bilirkişi raporuna itiraz üzerine başka bir bilirkişitarafından düzenlenen 13/11/2013 havale tarihli raporda taşınmazın 30/12/2009ve 17/7/2002 tarihlerindeki değeri yönünden önceki rapor teyit edilmiş ancakkira geliri 12.574 TL olarak bulunmuştur.
16. Mahkeme ayrıca başvurucunun açtığı davalarla ilgiliolarak yaptığı masrafların hesaplanması için de bilirkişi incelemesiyaptırmıştır. Bu amaçla hazırlanan 21/4/2014 havale tarihli bilirkişi raporundabaşvurucunun ihaleden sonra açtığı veya katıldığı tüm davalarda yaptığı masrafve avukatlık giderlerinin toplamı 12.557,60 TL, bunlara işleyen faiz ise12.223,87 TL şeklinde tespit edilmiştir.
17. Asliye Hukuk Mahkemesi 6/5/2014 tarihinde madditazminat istemi yönünden davayı kabul ederek başvurucu lehine evin değeri için234.524 TL, yoksun kalınan kira gelirleri için 12.574 TL ve bu olaydan dolayıaçtığı veya katıldığı davalarda yüklendiği yargılama masrafları için-başvurucunun talebiyle bağlı kalınarak- 10.000 TL olmak üzere toplam 257.098TL tazminata hükmetmiştir. Asliye Hukuk Mahkemesi, başvurucunun manevi tazminattalebini ise reddetmiştir.
18. Bakanlığın temyizi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi(Daire) 28/4/2015 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesi kararını bozmuştur. Kararıngerekçesinde, ihalenin feshine ilişkin icra mahkemesi kararlarının kesin hükümoluşturduğu ve eldeki tazminat dosyası yönünden bağlayıcı olduğuvurgulanmıştır. Daire, ihalenin feshi davasında ceza dosyası esas alınarakhüküm kurulması sebebiyle taşınmazın 17/7/2002 tarihi itibari değerinin AsliyeCeza Mahkemesine sunulan rapordaki gibi 95.000 TL olduğunun kabulü gerektiğiniifade etmiştir. Bu durumda başvurucunun zarar olarak talep edebileceği miktarınbu bedel esas alınarak ve oranlama yapılmak suretiyle belirlenmesi gerektiğinikabul eden Daire, kira bedeli ve dava masrafları olarak adlandırılan zararkalemlerine ilişkin talebin tümden reddi gerektiğini vurgulamıştır. Daireyegöre yargılama gideri ve vekâlet ücreti, ilgili bulunduğu dava veya takiptehüküm altına alınmakta, ayrı bir davaya konu edilememektedir.
19. Bozmaya uyan Asliye Hukuk Mahkemesi 22/12/2016tarihinde davayı kısmen kabul ederek başvurucu lehine 15.122,69 TL tazminatahükmetmiştir. Kararda; taşınmazın 17/7/2002 tarihindeki değeri 95.000 TL olarakkabul edilmiştir. Taşınmazın satış bedeli ise bu meblağın 37.310 TL'nin 67.600TL'ye oranlanmasıyla bulunan katsayıyla çarpımı suretiyle 52.432,69 TL olaraktespit edilmiştir. İhale sırasında ödenen 37.310 TL'nin bu miktardançıkarılmasıyla elde edilen 15.122,69 TL başvurucunun zararı olarak dikkate alınmıştır.Başvurucunun diğer talepleri ise Daire kararına atıfla reddedilmiştir.
20. Karar, Dairenin 16/1/2018 tarihli kararıylaonanmıştır. Karar düzeltme istemi de Dairenin 9/5/2019 tarihli kararıylareddedilmiştir. Nihai karar 13/9/2019 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
IV. İLGİLİHUKUK
21. 2004 sayılı Kanun'un 5. maddesi şöyledir:
"İcra ve İflas Dairesigörevlilerinin kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare aleyhineaçılabilir. Devletin, zararın meydana gelmesinde kusuru bulunan görevlilererücu hakkı saklıdır. Bu davalara adliye mahkemelerinde bakılır."
V. İNCELEME VEGEREKÇE
22. Anayasa Mahkemesinin 30/3/2022 tarihinde yapmışolduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları ve Bakanlık Görüşü
23. Başvurucu; icra müdürü ve kıymet takdiri yapanbilirkişinin usulsüz işlemlerine dayalı olarak taşınmazının satılmasının hukukaaykırı olduğunu ve bunun mülkiyet hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.Başvurucu, evinin tam bedelinin hesaplanarak tazminat olarak ödenmesigerektiğini belirtmiş; evinin 1.000.000 TL olduğunu iddia ettiği güncel değeriyerine 15.122,69 TL tazminata hükmedilmesinin mülkiyet hakkını ihlal ettiğinisavunmuştur. Başvurucu 17 yıl süren yargılama sonucunda hükmedilen tutarın cüziolduğunu, söz konusu tazminatın bu olay sebebiyle açmak zorunda kaldığıdavalardaki yargılama giderini dahi karşılamadığını öne sürmüş, Yargıtayınyerleşik uygulamalarına aykırı olduğunu iddia ettiği kararın adil yargılanmahakkını ihlal ettiğini ifade etmiştir.
24. Bakanlık görüşünde, başvurucunun temyiz dilekçesindefaiz talebine yönelik bir iddiada bulunmadığına dikkat çekilmiştir.
25. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanında başvuruformundaki iddialarını tekrarlamıştır.
B. Değerlendirme
26. Anayasa'nın "Mülkiyet hakkı" kenarbaşlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve mirashaklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla,kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplumyararına aykırı olamaz."
27. Anayasa'nın "Temel hak ve hürriyetlerinkorunması" kenar başlıklı 40. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
"Anayasa ile tanınmış hak vehürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurmaimkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir."
28. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucu, adil yargılanma hakkının da ihlal edildiğini ileri sürmekteise de şikâyetin özünün hukuka aykırı olduğu saptanan ihaleyle satılantaşınmazının bedelinin ödenmemesi oluşturduğundan mülkiyet hakkınıilgilendirdiği değerlendirilmiştir. Öte yandan bireysel başvuruya konu davanın,yargı kararıyla feshedilen ihale dolayısıyla uğranılan zararın tazminineilişkin bir başvuru süreciyle ilgili olması sebebiyle başvurucunun şikâyetininAnayasa'nın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarakAnayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkıkapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
29. Başvurucunun şikâyeti evin bedeline yönelik olup davadilekçesinde talep ettiği kira bedeli ile katlandığı yargılama giderlerineyönelik bir iddiası bulunmadığından Anayasa Mahkemesince ev bedeliyle sınırlıolarak inceleme yapılacaktır.
1. KabulEdilebilirlik Yönünden
30. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlaledildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. EsasYönünden
a. MülkünVarlığı
31. Somut olayda başvurucunun taşınmazı İcra Dairesitarafından satılmıştır. Satılan taşınmazın başvurucuya ait olduğu hususunda birtereddüt bulunmadığından mülkün var olduğu açıktır.
b. Genelİlkeler
32. Etkili başvuru hakkı anayasal bir hakkının ihlaledildiğini ileri süren herkese hakkın niteliğine uygun olarak iddialarınıinceletebileceği makul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesiniengellemeye ya da sonuçlarını ortadan kaldırmaya (yeterli giderim sağlama)elverişli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkânı sağlanmasıolarak tanımlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, § 47; MuratHaliç, B. No: 2017/24356, 8/7/2020, § 44).
33. Öte yandan şikâyetlerin esasının incelenmesine imkânsağlayan ve gerektiğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollarınınolması ilgililere etkili başvuru hakkının sağlanmasının bir gereğidir. Bunagöre kişilerin mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla öngörülen yargıyollarının mevzuatta yer alması yalnız başına yeterli olmayıp bu yolun aynızamanda pratikte de başarı şansı sunması gerekir. Söz konusu yola başvurulabilmesiiçin öngörülen koşullar somut olaylara tatbik edilirken dayanak işlem, eylem yada ihmallerden kaynaklanan savunulabilir nitelikteki iddiaların bu doğrultudageniş şekilde değerlendirilmesi, koşulların oluşmadığı sonucuna ulaşılmasıdurumunda ise bu durumun yargı makamları tarafından ilgili ve yeterligerekçelerle açıklanması gerekir (İlhan Gökhan, B. No: 2017/27957,9/9/2020, §§ 47, 49).
34. Anayasa'nın 35. maddesinde "Herkes, mülkiyetve miras haklarına sahiptir." hükmüne yer verilerek mülkiyet hakkıgüvence altına alınmıştır. Anayasa'nın 5. maddesi ise insanın maddi ve manevivarlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamayı devletin temel amaç vegörevleri arasında saymıştır. Mülkiyet hakkının etkili bir şekildekorunabilmesi yalnızca devletin bu haklara müdahaleden kaçınmasıyla sağlanamaz.Anayasa’nın 5. maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde 35. maddesi uyarıncadevletin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülükler kimidurumlarda özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklar da dâhil olmak üzere sözkonusu temel hakların korunması için belirli tedbirlerin alınmasınıgerektirmektedir (AYM, E.2019/40, K.2020/40, 17/7/2020, § 37; AYM, E.2019/11,K.2019/86, 14/11/2019, § 13; Türkiye Emekliler Derneği, B. No:2012/1035, 17/7/2014, §§ 34-38; Eyyüp Boynukara, B. No: 2013/7842,17/2/2016, §§ 39-41; Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda Temizlik Hizmetleri PetrolÜrünleri Sanayi Ticaret Limitet Şirketi, B. No: 2014/8649, 15/2/2017, §43).
35. Devletin pozitif yükümlülükleri nedeniyle mülkiyethakkı bakımından koruyucu ve düzeltici bazı önlemler alması gerekmektedir.Koruyucu önlemler mülkiyete müdahale edilmesini önleyici; düzeltici önlemlerise müdahalenin etkilerini giderici, diğer bir ifadeyle telafi edici yasal,idari ve fiilî tedbirleri kapsamaktadır. Mülkiyet hakkına müdahalenin maliküzerinde doğurduğu olumsuz sonuçların mümkünse eski hâle döndürülmesi, mümkündeğilse malikin zarar ve kayıplarının telafi edilmesini sağlayan idari veyayargısal birtakım hukuki mekanizmaların oluşturulması devletin pozitifyükümlülüklerinin bir gereğidir (Osmanoğlu İnşaat Eğitim Gıda TemizlikHizmetleri Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Limitet Şirketi, §§ 46, 48).
36. Kamu görevlilerinin kamu hizmetini yürütürken tesisettikleri hukuka aykırı işlemler sebebiyle kişilerin mülkünün zarar görmesihâlinde mağdurların uğradığı zararın telafisi için yetkili makama başvurmaimkânının, diğer bir ifadeyle etkili başvuru hakkının sağlanması Anayasa'nın40. maddesinin gereğidir.
c. İlkelerinOlaya Uygulanması
37. Somut olayda özel bir kişi tarafından başlatılancebri icra sürecinde başvurucunun evi haczedilmiştir. İcra müdürüncegörevlendirilen bilirkişi tarafından taşınmazın değeri 67.600 TL olarak takdiredilmiş, akabinde 8/8/2003 tarihinde yapılan ihalede taşınmaz 37.310 TL bedellesatılmıştır. Ancak başvurucunun şikâyeti üzerine başlatılan ceza soruşturmasıneticesinde açılan kamu davasında verilen hükümle, İcra Dairesi bünyesindehazırlanan bilirkişi raporunun gerçeğe aykırı olarak düzenlendiği sabitgörülmüştür. Ayrıca İcra Hukuk Mahkemesinin 23/7/2010 tarihli kararıyla da8/8/2003 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin feshine hükmedilmiştir.
38. İhalenin hukuka aykırı olduğu tespit edilerek iptaledilmesi, başvurucunun taşınmazının satışı suretiyle mülkiyet hakkına yapılanmüdahalenin kanuni dayanaktan yoksun olduğunun, dolayısıyla mülkiyet hakkınınihlal edildiğinin tespit edildiği anlamına gelmektedir. Başvurucu, İcra HukukMahkemesinin 23/7/2010 tarihli kararıyla tespit edilen ihlalin, tazminatödenmesi suretiyle giderilmesi için derdest başvuruya konu davayı açmıştır.
39. Bu durumda Anayasa Mahkemesince incelenecek ilkmesele başvurucunun hukuka aykırı ihale sebebiyle ortaya çıkan zararınıntazminini sağlayabileceği etkili bir başvuru yolunun bulunup bulunmadığıdır.Somut olayda başvurucu, 2004 sayılı Kanun'un 5. maddesine dayanarak Bakanlıkaleyhine tazminat davası açmıştır. 2004 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, icra veiflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan zararların tazmini istemiyleidare aleyhine adliye mahkemelerinde tazminat davası açılabileceğibelirtilmiştir. Dolayısıyla başvurucunun icra müdürünün hukuka aykırı ihaleişlemi sebebiyle uğradığı zararların tazmini için teorik düzeyde etkili olanbir yolun bulunduğu anlaşılmaktadır.
40. Anayasa Mahkemesince incelenecek ikinci mesele iseteorik düzeyde etkili olduğu tespit edilen bu yolun başvurucunun davasındafiilen işleyip işlemediği, diğer bir ifadeyle pratikte başarı şansı sunupsunmadığıdır. Başvurucu, dava dilekçesinde evinin güncel değeri ile yoksunkaldığı kira bedellerinin ve bu olay sebebiyle açtığı veya katıldığı davalardakatlandığı yargılama giderlerinin tazminini istemiştir. Asliye Hukuk Mahkemesibaşvurucunun tazminat taleplerini haklı bulmuş ve başvurucu lehine; evin değeriiçin 234.524 TL, yoksun kalınan kira gelirleri için 12.574 TL ve bu olaydandolayı açtığı veya katıldığı davalarda yüklendiği yargılama masrafları için10.000 TL olmak üzere toplam 257.098 TL tazminata hükmetmiştir. Buna karşılıkDaire; başvurucunun zararının taşınmazın Asliye Ceza Mahkemesindeki dosyadatespit edilen gerçek değeri olan 95.000 TL yerine 67.600 olarak ihaleyeçıkarılmasından kaynaklandığını, buna göre zararın feshedilen ihalenin satışbedelinin muhammen bedeline oranının 95.000 TL'ye uygulanması suretiylehesaplanması gerektiğini kabul etmiştir. Bozmaya uyan Asliye Hukuk Mahkemesitaşınmaz bedeli 95.000 TL olarak ihaleye çıkarılmış gibi değerlendirme yapmış,buna göre satış bedelini 52.432,69-TL olarak tespit etmiş, önceki satışbedelinden arta kalan 15.122,69 TL'nin tazminat olarak başvurucuya ödenmesinehükmetmiştir.
41. Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuruhakkı, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla oluşturulan idari veyargısal mekanizmalara yapılan başvuruların mutlaka başvurucu lehinesonuçlanmasını güvence altına almamaktadır. Bu bağlamda ilgili idari veyargısal mercilere düşen ödev, başvurucunun şikâyetinin esasını inceleyerekilgili ve yeterli bir gerekçeyle karara bağlamaktır. Bununla birliktemahkemelerin yorum ve değerlendirmelerinin söz konusu başvuru yoluna müracaatedilmesini anlamsız kılacak, başarı şansını zayıflatacak derecede keyfîlikiçermesi ya da açıkça makul olmayan bir muhakemeye dayanması hâlinde ekilibaşvuru hakkı ihlal edilebilir.
42. Zararın tespitinde taşınmazın mülkiyetininyitirildiği tarihteki değerinin esas alınmasının keyfî ve temelsiz olmadığıvurgulanmalıdır. Anayasa Mahkemesinin 13/11/2014 tarihli ve E.2013/95,K.2014/176 sayılı kararında da kabul edildiği üzere taşınmazın müdahale anındakideğerinin hesaplanması dışındaki seçenekler taşınmaz değerinde sonradan meydanagelen artış veya azalmalar nedeniyle malikin haksız kazanç elde etmesine veyahaksız yere zarara uğramasına yol açabilir. Nitekim AİHM'in yaklaşımı dataşınmazın mülkiyetinin yitirildiği tarihteki değerinin verilmesi yönündedir (Vistiņšve Perepjolkins/Letonya [BD], B. No: 71243/01, 25/10/2012, §§ 110, 111).
43. Öte yandan taşınmazın mülkiyetinin kaybedildiğitarihteki değerinin Asliye Ceza Mahkemesindeki yargılamada tespit edilen 95.000TL olarak esas alınmasında da mülkiyet hakkını ihlal eden bir yönbulunmamaktadır. Bu bağlamda Dairenin, ihalenin İcra Hukuk Mahkemesincefeshedilmesinde Asliye Ceza Mahkemesine sunulan bilirkişi raporunun etkiliolduğu, dolayısıyla taşınmazın değeri olarak bu raporun esas alınması gerektiğiyönündeki değerlendirmesi makul ve başvurucunun düçar olduğu gerçek zararıtespite elverişli bulunmuştur.
44. Bununla birlikte başvurucunun evinin satılmasınailişkin ihalenin mahkeme kararıyla feshedildiğinin özellikle altını çizmekgerekir. Dolayısıyla başvurucunun zararının hesaplanmasında ihaleninfeshedildiği gerçeği gözden uzak tutulmamalıdır. Bu durumda ihalenin geçerliolduğu kabulü üzerinden yapılacak hesaplamanın mülkiyet hakkına yapılan kanunaaykırı müdahalenin sonuçlarını telafi etmeme riski bulunmaktadır.
45. Daire kararında ihalenin feshine ilişkin icramahkemesi kararlarının kesin hüküm oluşturduğu ve eldeki tazminat dosyasıyönünden bağlayıcı olduğu vurgulanmış olsa da zararın hesaplanması içinönerilen yöntem ihalenin feshedilmiş olduğu gerçeğini ıskalamaktadır. Daire,ihalenin 67.600 TL yerine 95.000 TL üzerinden açıldığı varsayılarak hareketedilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Oysa feshedilen bir ihalenin yapıldığıkabulü üzerinden hesaplama yapılması makul değildir. Mahkeme kararıyla ihalefeshedildiğine göre ihlalin gerçek manada giderimi ancak zararın, söz konusuihalenin hiç yapılmadığı kabul edilerek hesaplanması hâlinde sağlanabilecektir.Diğer bir ifadeyle başvurucunun, hukuka aykırı olduğu saptanan ihalenin hiçyapılmamış olması hâlinde içinde bulunacağı konuma en yakın duruma getirilmesitemin edilmelidir. Bu da taşınmazın ihale tarihindeki bedelinin ihale bedelidüşüldükten sonraki kısmının güncel değerinin ödenmesini zaruri kılmaktadır.
46. Bu durumda Dairenin zararın hesaplanmasında ihaleninfeshedildiği gerçeğini dikkate almayan yorumunun başvurucunun mülkiyet hakkınınihlalinin sonuçlarının giderilmesini önlediği değerlendirilmiştir. Anılan yorumsebebiyle, teorik düzeyde etkili olduğu tespit edilen başvuru yolu somut olaydabaşarı şansı sunma kapasitesini yitirmiştir.
47. Sonuç olarak Anayasa'nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesindedüzenlenen etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. GiderimYönünden
48. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlarının ortadankaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesindeyer almaktadır.
49. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarınınortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yararbulunmaktadır. Bu kapsamda kararın gönderildiğiyargı mercilerinceyapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve AnayasaMahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal kararındabelirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un50. maddesinin (2) numaralı fıkrasında düzenlenen bireysel başvuruya özgüyeniden yargılama kurumunun özelliklerine ilişkin kapsamlı açıklamalar içinbkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; AligülAlkaya ve diğerleri (2), B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; KadriEnis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).
50. Öte yandan ihlalin niteliğine göre yenidenyargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucununtazminat talepleri kabul edilmemiştir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuruhakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınanmülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenenetkili başvuru hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Kararın bir örneğinin mülkiyet hakkının ve mülkiyethakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlalinin sonuçlarınınortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Silivri 2. AsliyeHukuk Mahkemesine (E.2016/97, K.2016/289) GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE,
E. 364,60 TL harç ve 4.500 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 4.864,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,
F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucununHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içindeyapılmasına; ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 30/3/2022 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.