TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
SEYFEDDİN BAHAR BAŞVURUSU (2)
(Başvuru Numarası: 2015/16797)
Karar Tarihi: 12/9/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucu
:
Seyfeddin BAHAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuyateslim edilmeyen kitaplar hakkındaki toplatma kararlarının ifade özgürlüğünüihlal ettiği iddiası hakkındadır.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 20/10/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu, başvuru tarihinde devletin egemenliği altındabulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundanhükümlü olarak Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda (İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.
7. PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan tarafından yazılan"Demokratik Uygarlık Çözümü I UygarlıkMaskeli Tanrılar ve Örtük Krallar Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü II Kapitalist UygarlıkMaskesiz Tanrılar ve Çıplak Krallar Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü III Özgürlük SosyolojisiTekrar Özgürlük Ütopyalarıyla Yaşama Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü IV Ortadoğu'da UygarlıkKrizi Ortadoğu Kültürünü Demokratikleştirmek" isimli kitaplar,İnfaz Kurumu Eğitim Kurulunun (Eğitim Kurulu) kararıyla başvurucuya teslimedilmemiştir. Eğitim Kurulu kararında, söz konusu kitaplar hakkında toplatmakararının devamına kararları bulunduğu ve 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılıCeza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 62. maddesinin (3)numaralı fıkrası uyarınca başvurucuya verilmelerinin mümkün olmadığıbelirtilmiştir.
8. Başvurucu Eğitim Kurulu kararına itiraz etmiştir. Ankara Batıİnfaz Hâkimliği (İnfaz Hâkimliği) başvurucunun itirazını reddetmiştir. İnfazHâkimliği söz konusu yayınlarda örgüt propagandası yapıldığını ve terör örgütüüyelerini öven ifadelere yer verildiğini belirtmiştir. Bu nedenle İnfazHâkimliği, söz konusu kitapların başvurucuya verilmesi hâlinde terör örgütüyleolan bağının zayıflamayacağını, aksine örgütün hareketleri doğrultusundahareket etmeye devam edeceğini ve bu durumun suç işlenmesini engelleyicietkenleri azaltacağını ifade etmiştir.
9. Başvurucu İnfaz Hâkimliği kararına itiraz etmiştir. AnkaraBatı 2. Ağır Ceza Mahkemesi kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle6/10/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir. Ret kararı başvurucuya 15/10/2015tarihinde tebliğ edilmiştir.
10. Başvurucu 20/10/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
11. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) ve (3) numaralıfıkraları şöyledir:
"(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamışolması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanmahakkına sahiptir.
...
(3)Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf veyorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez."
12. 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 25.maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:
"Soruşturma veyakovuşturmanın başlatılmış olması şartıyla 25.7.1951 tarihli ve 5816 sayılıAtatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda, Anayasanın 174 üncümaddesinde yer alan inkılap kanunlarında, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 146 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, 153 üncü maddesininbirinci ve dördüncü fıkralarında, 155 inci maddesinde, 311 inci maddesininbirinci ve ikinci fıkralarında, 312 nci maddesininikinci ve dördüncü fıkralarında, 312/a maddesinde ve 12.4.1991 tarihli ve 3713sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesininikinci ve beşinci fıkralarında öngörülen suçlarla ilgili olarak basılmışeserlerin tamamına hâkim kararıyla el konulabilir."
13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun267. maddesi şöyledir:
"Hâkim kararları ile kanunun gösterdiğihâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
14. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Adli Yardım TalebiYönünden
15. Anayasa Mahkemesinin MehmetŞerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkelerdikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılamagiderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkçadayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesigerekir.
B. İfade ÖzgürlüğüYönünden
16.Başvurucu, kendisine teslim edilmeyen söz konusu kitaplardaşiddete özendirici ya da şiddeti meşrulaştıran hiçbir içerik bulunmamasınarağmen anılan kitapların yasaklanmış olması nedeniyle kendisine verilmemesininifade özgürlüğünü ihlal ettiğini iddia etmiştir.
17. Anayasa Mahkemesi Sinan İyit ([GK], B. No: 2013/1495, 30/11/2017)kararında, hakkında toplatma kararı bulunan yayınların ya da bu yayınlardanalıntı içeren dokümanların hükümlü ya da tutuklulara verilmemesi şeklindekimüdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğu sonucuna varmıştır. Anılankararda, bireylerin ifade özgürlüğüne toplatma ve el koyma kararlarıylamüdahalede bulunulduğu hâllerde mevcut olan zorunlu toplumsal ihtiyacın,özellikle terörle mücadelenin söz konusu olduğu durumlarda hükümlü vetutuklular yönünden de mevcut olduğunda şüphe bulunmadığı belirtilmiştir. Budoğrultuda hakkında toplatma kararı bulunan yayınlar ya da bu yayınlardanalıntı içeren dokümanların hükümlü ve tutuklulara verilmemesi şeklindekimüdahalenin ceza infaz kurumunun güvenliği, düzeni, disiplininin sağlanması vemahkûmun ıslahı amaçlarının gerçekleştirilmesi için gerekli olmadığındanbahsedilemeyeceği ifade edilmiştir (Sinan İyit (2) ,§§ 52-53).
18. Başvuru konusu olayda Eğitim Kurulu 5275 sayılı Kanun'un 62.maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca söz konusu kitapların başvurucuyaverilmemesine karar vermiştir.Bununlabirlikte Eğitim Kurulunun gerekçesi, söz konusu kitaplar hakkında toplatmanındevamına kararları bulunduğu şeklindedir. Bu nedenle Eğitim Kurulunun gerekçesigözönüne alındığında müdahalenin dayanağının, 5275sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) numaralı fıkrası olduğu anlaşılmaktadır.
19. Öte yandan başvurucunun esas şikâyeti söz konusu kitaplarhakkındaki toplatma kararlarının haksız olduğuna ilişkindir. Bununla birliktebaşvurucu, söz konusu kitaplar hakkındaki toplatmanın devamına ilişkinkararlara itiraz ettiğine ve şikâyeti yönünden etkili kanun yollarınıtükettiğine dair hiçbir açıklamada bulunmamıştır.
20. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
21. Somut olayda başvurucunun, hukuk sisteminde mevcut idari veyargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,
B. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesimağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemektenTAMAMEN MUAF TUTULMASINA 12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.