Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - İSMAİL BUĞRA İŞLEK Başvurusuna İlişkin Karar - 26/3/2013

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Mehmet ERTEN

Zehra Ayla PERKTAŞ

Erdal TERCAN

Zühtü ARSLAN

Raportör

:

Recep ÜNAL

Başvurucu

:

İsmail Buğra İŞLEK

Vekili

:

Av. Aykanat KAÇMAZ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, 27/7/1967 tarihve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun geçici 32.maddesinden yararlanma talebinin Milli Savunma Bakanlığınca reddine dairişlemin iptali istemi ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açtığı davanınreddine karar verilmesi nedeniyle Anayasa’nın 2., 10.,35. ve 60. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 8/2/2013tarihinde Anayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idariyönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğinbulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinciKomisyonunca, 28/2/2013 tarihinde başvurunun kararabağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekli görüldüğünden, AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralıfıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafındanyapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindekiilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, astsubay olarakgörev yapmakta iken, Yüksek Askeri Şûra kararına istinaden 3/12/2007tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiştir.

6. Başvurucunun, 10/3/2011 tarih ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve ErKanunu’nun 10. maddesi ile 926 sayılı Kanun’a eklenen geçici 32. maddedenyararlanma istemi ile Milli Savunma Bakanlığına yaptığı başvuru, “uyuşturucu kullandığı, uyuşturucu satıcıları ileirtibatta olduğu, TSK Personelini uyuşturucuya özendirdiği ve kullanmaya teşvikettiği” gerekçeleriyle reddedilmiştir.

7. Başvurucu, Milli SavunmaBakanlığının ilgili işleminin iptali istemi ile 9/9/2011tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) dava açmış ve AYİM Birinci Dairesinin6/12/2012 tarih ve E.2012/365, K.2012/1370 sayılı kararı ile davanın reddinekarar verilmiştir.

8. Karar başvurucuya 11/1/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir. Başvurucu bu kararakarşı 16/1/2013 tarihinde karar düzeltme yolunabaşvurmuş, ancak başvurucunun karar düzeltme talebi henüz kararabağlanmamıştır.

B. İlgiliHukuk

9. 926 sayılı Kanun’un geçici32. maddesi şöyledir:

 “12 Mart 1971tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar, yargı denetimine kapalı idariişlemler veya Yüksek Askerî Şûra kararları ile Türk Silahlı Kuvvetlerindenilişiği kesilenler veya vefatları hâlinde hak sahipleri, bu madde hükümlerindenyararlanabilmek için altmış gün içinde Milli Savunma Bakanlığına başvururlar.

Milli Savunma Bakanı, başvurunun kabulüne veya reddine engeç altı ay içinde karar verir. Milli Savunma Bakanı, hazırlık amacıyla sadecegerekli yazışmaların yapılması hususunda yardımcı olmak üzere gerektiğindekomisyonlar kurabilir ve bu komisyonlara, ilgili bakanlıklar ile kamu kurum vekuruluşlarından temsilci çağırabilir. İlgililerin, Türk Silahlı Kuvvetlerindenilişiklerinin kesilmesine esas bilgi ve belgeler Genelkurmay Başkanlığınca engeç altmış gün içinde Milli Savunma Bakanlığına gönderilir.

…”

10. 4/7/1972 tarih ve 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun “AskeriYüksek İdare Mahkemesinin kararlarının sonuçları” kenar başlıklı 63.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Daireler ve Daireler Kurulu kararları kesin olup,kesin hükmün bütün hukuki sonuçlarını hasıl eder. Bukararlar aleyhine, ancak bu kanunda yazılı kanun yollarına başvurulabilir.”

11. 1602 sayılı Kanun'un “Kararın düzeltilmesi” kenar başlıklı 66.maddesi şöyledir:

“Dairelerile Daireler Kurulundan verilen kararlar hakkında bir defaya mahsus olmaküzere, ilamın tebliği tarihinden itibaren onbeş güniçinde aşağıda yazılı sebepler dolayısiyle kararındüzeltilmesi istenebilir.

a) Kararınesasına etkisi olan iddia ve itirazların, kararda karşılanmamış olması;

b) Birilamda birbirine aykırı hükümler bulunması;

c) Kararınusul ve kanuna aykırı bulunması;

Kanunun 45inci maddesine göre verilen kararların düzeltilmesi işlemi kabul edilerekdavaya yeniden bakılması ve esas hakkında karar verilmesi halinde de karardüzeltilmesi isteminde bulunulabilir.

Daireler ile Daireler Kurulu, kararın düzeltilmesidilekçesinde ileri sürülen sebeplerle bağlıdır.”

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

12. Mahkemenin 26/3/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun8/2/2013 tarih ve 2013/1177 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereğidüşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

13. Başvurucu, 6191 sayılıKanun’un demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı, haksız, orantısız vemeşru bir amaç gütmeyen bir kanun olduğunu belirterek Anayasa’nın 2. maddesindebelirtilen “hukuk devleti” ve 10.maddesinde belirtilen “eşitlik”ilkelerine aykırı olduğunu iddia etmiş ve anılan kanunda yer alan düzenlemelerve hakkında herhangi bir ceza soruşturması yürütülmeksizin verilen disiplincezası nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilmiş olmasına rağmenkanundan yararlandırılmaması sonucu Anayasa’nın 35. ve 60. maddelerindedüzenlenen mülkiyet ve sosyal güvenlik haklarının ihlal edildiğini ilerisürerek tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

14. Anayasa’nın 148. maddesininüçüncü fıkrası şöyledir:

“…Başvuruda bulunabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttır.”

15. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireyselbaşvuru hakkı” kenar başlıklı 45. maddesinin (2) numaralıfıkrası şöyledir:

“İhlaleneden olduğu ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal için kanunda öngörülmüşidari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan öncetüketilmiş olması gerekir.”

16. Anılan Anayasa ve Kanunhükümlerine göre bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmekiçin olağan kanun yollarının tüketilmiş olması gerekir. Temel hak veözgürlüklere saygı, devletin tüm organlarının anayasal ödevi olup, bu ödevinihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari veyargısal makamların görevidir. Bu nedenle, temel hak ve özgürlüklerin ihlaledildiği iddialarının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bumakamlar tarafından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavuşturulması esastır.

17. Bu nedenle AnayasaMahkemesine bireysel başvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derecemahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde başvurulabilecek ikincil nitelikte birkanun yoludur. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanunyollarının tüketilmesi zorunludur. Bu ilke uyarınca, başvurucunun AnayasaMahkemesi önüne getirdiği şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari veyargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgive kanıtlarını zamanında bu makamlara sunması ve aynı zamanda bu süreçte davave başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir.

18. 1602 sayılı Kanun’un 63. maddesine göre AYİMDaire ve Daireler Kurulu kararları kesin olup, kesin hükmün bütün hukukisonuçlarını doğurur. Bu nedenle bu kararlardan sonra bireysel başvuru yolunagidilmesi mümkündür. Ancak anılan Kanun’un 66.maddesinin birinci fıkrası uyarınca AYİM kararlarına karşı ilamıntebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yoluna başvurulabilir. Buyola başvurulması halinde karar düzeltme talebine ilişkin bir karar verilinceyekadar olağan kanun yolları tüketilmiş olmayacaktır. Bir başka ifadeyle, kanun yolunun tüketildiğinden söz edilebilmesi içinöncelikle yapılan başvurunun sonucunun beklenmesi gerekir. Bu çerçevede, askeriidari yargı önündeki davalarda karar düzeltme yoluna başvurulması halindeAnayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için, öncelikle karardüzeltme talebinin sonucunun beklenmesi, böylece bu yolun tüketilmesi gerektiğiaçıktır.

19. Başvuru konusu olayda, başvurucunun MilliSavunma Bakanlığının ret işleminin iptali istemi ile Askeri Yüksek İdareMahkemesinde açtığı dava Birinci Dairenin 6/12/2012tarih ve E.2012/365, K.2012/1370 sayılı kararı ile reddedilmiş, bu karara karşı16/1/2013tarihinde karar düzeltme yoluna başvurulmuş, karardüzeltme talebi hakkında henüz karar verilmeden Anayasa Mahkemesine bireyselbaşvuru yapılmıştır. Başvurucunun, etkili ve sonuç almaya yeterli görerekbaşvurduğu bir kanun yolunun sonucunu beklemeksizin bireysel başvurudabulunduğu ve dolayısıyla yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmediğianlaşılmaktadır.

20. Açıklanan nedenlerle, başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin “başvuru yollarının tüketilmemiş olması” nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Başvurunun, “başvuru yollarınıntüketilmemiş olması” nedeniyle KABULEDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerindebırakılmasına, 26/3/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE kararverildi.

Full & Egal Universal Law Academy