TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL CANKARDEŞ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2012/1263)
Karar Tarihi: 20/2/2014
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Serruh KALELİ
Üyeler
:
Zehra Ayla PERKTAŞ
Burhan ÜSTÜN
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Raportör
:
Bahadır YALÇINÖZ
Başvurucu
:
İsmail CANKARDEŞ
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, 10/3/2011 tarihve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun 10. maddesi ile 27/7/1967tarih ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri PersonelKanunu’na eklenen geçici 32. maddesinde düzenlenen haklardan yararlanmak içinyaptığı başvurunun Milli Savunma Bakanlığınca reddedildiğini, bu işlem aleyhinebaşvurduğu yargısal yollardan da sonuç alamadığını belirterek Anayasa’nın 10., 15., 24., 27., 31., 32., 38., 40., 133., 138. ve 142.maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 17/12/2012tarihinde Kadıköy 5. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla doğrudan yapılmıştır.Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde Komisyonasunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm ÜçüncüKomisyonunca, 19/12/2013 tarihinde, kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, subay statüsündegörev yapmakta iken disiplinsizlik nedeniyle 12/6/1971tarihinde re’sen emekliye sevk edilerek Türk SilahlıKuvvetlerinden (TSK) ilişiği kesilmiştir.
6. Başvurucu hakkında İstanbul1 Nolu Sıkıyönetim Mahkemesinde dava açılmış, anılanMahkemenin 3/5/1972 tarih ve E.1972/1, K.1972/13sayılı kararı ile başvurucu beraat etmiş, bu karar Askeri Yargıtay 3.Dairesinin 5/6/1974 tarih ve E.1974/2, K.1974/92 sayılı kararı ile onanmıştır.
7. Bunun yanında başvurucuilişiğinin kesilmesi işlemine karşı dava açmış, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi(AYİM) Daireler Kurulu 6/6/1975 tarih ve E. 1973/189,K. 1975/35 sayılı kararı ile davayı reddetmiştir.
8. 6191 sayılı Kanun’un 10.maddesinin (7) numaralı fıkrası ile 926 sayılı Kanun’a eklenen geçici 32.madde, 12/3/1971 tarihi sonrasındaki yargı denetiminekapalı idari işlemler veya Yüksek Askerî Şûra kararlarıyla TSK’dan ilişiğikesilenlere bazı haklarının iadesinin sağlanması amacıyla idareye başvuruimkânı getirmiş ve bu hükümden yararlanabilmek için 6191 sayılı Kanun’unyürürlük tarihinden itibaren 60 gün içinde Milli Savunma Bakanlığınabaşvurulması gerektiği hükme bağlanmıştır.
9. Başvurucunun, 926 sayılıKanun’a eklenen geçici 32. madde kapsamından yararlandırılması talebiyleyaptığı başvuru, Milli Savunma Bakanlığının 15/9/2011tarihli işlemi ile reddedilmiştir.
10. Başvurucu tarafından, anılanişlemin iptali istemiyle açılan davada AYİM Üçüncü Dairesi, 26/4/2012tarih ve E.2011/2695, K.2012/1358 sayılı kararla “ … hakkında tesis edilen idari işlemi askeriidari yargıya taşıdığı ve AYİM’ de açılan “olumsuz sicil işlemi ve emeklilikişleminin iptali istemli” davanın AYİM Daireler Kurulunun 06.06.1975 tarih ve1973/189 Esas, 1975/35 Karar sayılı karar ile esastan reddedildiği, dolayısıylayargı denetimine açık bir idari işlemle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğikesilen ve AYİM’ de açtığı dava sayesinde hakkındaki emeklilik işlemininyargısal denetimi de yapılan davacının, 926 sayılı Kanunun Geçici 32’ncimaddesi kapsamında olmadığı ve bu madde hükümlerinden yararlandırılmasının mümkünolmadığı…” gerekçesine yer vererek, davayı reddetmiştir.
11. Başvurucunun bu karara karşıkarar düzeltme talebinde bulunması üzerine hazırlanan AYİM Başsavcılığının 18/9/2012 tarihli düşüncesi, 10/10/2012 tarihindebaşvurucuya tebliğ edilmiştir.
12. AYİM Üçüncü Dairesi 1/11/2012 tarih ve E.2012/1666, K.2012/2115 sayılı kararıile karar düzeltme talebini reddetmiştir.
13. Karar, başvurucuya 19/11/2012 tarihinde tebliğ edilmiştir.
B. İlgiliHukuk
14. 926 sayılı Kanun’un geçici32. maddesinin birinci, ikinci ve dördüncü fıkraları şöyledir:
“12 Mart 1971 tarihinden bu Kanunun yayımı tarihine kadar,yargı denetimine kapalı idari işlemler veya Yüksek Askerî Şûra kararları ileTürk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiği kesilenler veya vefatları hâlinde haksahipleri, bu madde hükümlerinden yararlanabilmek için altmış gün içinde MilliSavunma Bakanlığına başvururlar.
Milli Savunma Bakanı, başvurunun kabulüne veya reddine engeç altı ay içinde karar verir. Milli Savunma Bakanı, hazırlık amacıyla sadecegerekli yazışmaların yapılması hususunda yardımcı olmak üzere gerektiğindekomisyonlar kurabilir ve bu komisyonlara, ilgili bakanlıklar ile kamu kurum vekuruluşlarından temsilci çağırabilir. İlgililerin, Türk Silahlı Kuvvetlerindenilişiklerinin kesilmesine esas bilgi ve belgeler Genelkurmay Başkanlığınca engeç altmış gün içinde Milli Savunma Bakanlığına gönderilir.
…
Başvurunun reddi hâlinde, bu ret işlemine karşı ilgilileraltmış gün içinde Askerî Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler.”
15. Anayasa’nın “Askeri Yüksek İdare Mahkemesi” kenarbaşlıklı 157. maddesi şöyledir:
“Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, askerî olmayan makamlarcatesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkinidarî işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların yargı denetimini yapan ilk veson derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklardailgilinin asker kişi olması şartı aranmaz.
Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin askerî hâkim sınıfındanolan üyeleri, mahkemenin bu sınıftan olan başkan ve üyeleri tamsayısının saltçoğunluğu ve gizli oy ile birinci sınıf askerî hâkimler arasından her boş yeriçin gösterilecek üç aday içinden; hâkim sınıfından olmayan üyeleri, rütbe venitelikleri kanunda gösterilen subaylar arasından, Genelkurmay Başkanlığıncaher boş yer için gösterilecek üç aday içinden Cumhurbaşkanınca seçilir.
Askerî hâkim sınıfından olmayan üyelerin görev süresi enfazla dört yıldır.
Mahkemenin Başkanı, Başsavcı ve daire başkanları hâkimsınıfından olanlar arasından rütbe ve kıdem sırasına göre atanırlar.
(Değişik fıkra: 7/5/2010-5982/21 md.)Askerî Yüksek İdare Mahkemesinin kuruluşu, işleyişi,yargılama usulleri, mensuplarının disiplin ve özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığıve hâkimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.”
16. 4/7/1972 tarih ve 1602 sayılı AskeriYüksek İdare Mahkemesi Kanunu’nun “Teminat”başlıklı 4. maddesi şöyledir:
“Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Başkanı, Başsavcı, DaireBaşkanları ve üyeleri; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi hakimleriolarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının kendilerine sağladığı teminat altındahizmet görürler.”
17. 1602 sayılı Kanun’un 8., 9. ve 10. maddeleri şöyledir:
“Üyelerin seçimi:
Madde 8 – (Değişik: 25/12/1981 -2568/1 md.)
Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin askeri hakimsınıfından olan üyeleri, bu sınıftan olan başkan ve üyeler tam sayısının saltçoğunluğu ile her boş yer için gösterilecek üç aday arasından,
Hakim sınıfından olmayan üyeleri, Genelkurmay Başkanlığıncaher boş yer için gösterilecek üç aday arasından,
Cumhurbaşkanınca seçilir.”
“Atanma:
Madde 9 – (Değişik: 25/12/1981 -2568/1 md.)
Seçilenler arasından rütbe ve kıdem sırasına göre AskeriYüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına, Başsavcılığına, daire başkanlıklarına veüyeliklere, Milli Savunma Bakanı ve Başbakanın imzalayacağı, Cumhurbaşkanınınonaylayacağı Kararname ile atama yapılır. Atamalar Resmi Gazete'deyayımlanır.
Başkan, Başsavcı ile daire başkanlarının askeri hakim sınıfından olması şarttır.”
“Görev süresi:
Madde 10 – (Değişik: 25/12/1981 -2568/1 md.)
Askeri Hakim sınıfından olmayanüyelerin görev süresi en fazla dört yıldır.”
18. 1602 sayılı Kanun’un "Dava dosyalarının Başsavcılığa verilmesi "başlıklı 47. maddesi şöyledir:
“Dilekçeler ve savunmalar alındıktan veya cevap sürelerigeçtikten sonra, dava dosyaları Genel Sekreterlikçe Başsavcılığa verilir.Başsavcılığın düşüncesi alındıktan sonra dosyalar Genel Sekreterliğe gerigönderilir. Başsavcılık düşüncesi Genel Sekreterlikçe taraflara tebliğ edilir.Taraflar tebliğden itibaren yedi gün içerisinde cevaplarını yazılı olarakMahkemeye bildirebilirler. Bu süre uzatılamaz. Tarafların cevapları alındıktanveya cevap süresi geçtikten sonra dosyalar görevli daireye Genel Sekreterlikaracılığı ile gönderilir.”
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
19. Mahkemenin 20/2/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun17/12/2012 tarih ve 2012/1263 numaralı bireysel başvurusu incelenip gereğidüşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
20. Başvurucu, siyasi nedenleredayalı olarak ilişiğinin kesildiğini, ceza davasından beraat etmesine karşınilişiğin kesilmesi işlemine karşı açtığı davanın reddedildiğini, bu durumunmasumiyet karinesine aykırı olduğunu, aynı zamanda bu davanın makul süredesonuçlandırılmadığını, ilişik kesme işlemin iptali için gidilebilecek şeklianlamda bir yargı yolu olmasına rağmen, o günün şartlarında bu yargısal yolabaşvurmanın mümkün olmadığını ve bu yolun fiilen kapalı olduğunu, TSK’danilişiği kesilenler ile ilgili özlük ve statü haklarının geri verilmesinidüzenleyen 926 sayılı Kanun’un geçici 32. maddesinden yararlandırılmasıgerektiğini, aksi durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, idare ve mahkemeninyapılan düzenlemeyi hatalı yorumladığını, AYİM’inkuruluşu ve bünyesindeki sınıf subayları nedeniyle tarafsız ve bağımsızolmadığını, AYİM tarafından davanın reddine karar verilmeden önce Başsavcılıktarafından hazırlanan yazılı düşüncenin kendisine tebliğ edilmediğini, ayrıcaAYİM daire kararlarına karşı başvurulabilecek bir temyiz merciinin olmadığını,karar düzeltme taleplerinin AYİM’in aynı dairesitarafından incelendiğini belirterek, Anayasa’nın 10.,15., 24., 27., 31., 32., 38., 40., 133., 138 ve 142. maddelerinde tanımlananhaklarının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
B. Değerlendirme
21. Başvuru dilekçesinde,başvurucu, resen emekliye sevk edilerek ilişiğinin kesilmesi işleminden, 926sayılı Kanun’un geçici 32. maddesinden yararlandırılması talebiyle açtığıdavada adil yargılama yapılmamasından ve AYİM’de ikidereceli yargılama olmamasından şikâyet etmektedir. Bu sebeple başvurucununiddiaları üç ayrı şikâyet çerçevesinde değerlendirilmiştir.
1. Resen Emekliye Sevk İşlemi Yönünden
22. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1.maddesinin (8) numaralı fıkrası şöyledir:
“Mahkeme, 23/9/2012 tarihindensonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireyselbaşvuruları inceler.”
23. Anılan hüküm uyarıncaAnayasa Mahkemesinin yetkisinin zaman bakımından başlangıcı 23/9/2012tarihi olup, Mahkeme, ancak bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvuruları inceleyebilecektir. AnayasaMahkemesinin yetki kapsamının anılan tarihten önce kesinleşmiş nihai işlem vekararları da içerecek şekilde genişletilmesi mümkün değildir (B. No: 2012/947, 12/2/2013, § 16).
24. Anayasa Mahkemesinin zamanbakımından yetkisi için kesin bir tarihin belirlenmesi ve Mahkemenin yetkisiningeriye yürür şekilde uygulanmaması hukuk güvenliği ilkesinin bir gereğidir (B.No: 2012/51, 25/12/2012, § 22).
25. Başvuru konusu olayda,başvurucu, ilişiğin kesilmesi işleminin siyasi nitelikte olduğunu, bu işleminiptali istemiyle açtığı davada masumiyet karinesinin ihlal edildiğini vedavanın makul sürede sonuçlandırılmadığını ileri sürmekte ise de, ilişik kesmeişlemine karşı açtığı dava AYİM Daireler Kurulu 6/6/1975tarih ve E. 1973/189, K. 1975/35 sayılı kararı ile reddedilmiş olduğundun,başvurucunun bu şikayetleri zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisidışında kalmaktadır.
26. Açıklanan nedenlerle,başvuru konusu ilişik kesme işlemine ve Mahkeme kararına yönelik ihlaliddiasının 23/9/2012 tarihinden öncesine ait olduğuanlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik şartları yönündenincelenmeksizin “zaman bakımındanyetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
2. Adil Yargılanma Hakkı Yönünden
27. Başvurucu, 926 sayılıKanun’un geçici 32. maddesinden yararlandırılması talebiyle açtığı davanınreddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, AYİM’inkuruluşu ve bünyesindeki sınıf subayları nedeniyle tarafsız ve bağımsızolmadığını, AYİM tarafından davanın reddine karar verilmeden önce Başsavcılıktarafından hazırlanan yazılı düşüncenin kendisine tebliğ edilmediğini ilerisürmüş olup, bu iddiaların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmiştir.
a. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kararının AdilOlmadığı İddiası
28. Başvurucu, 926 sayılı Kanun’ungeçici 32. maddesinden yararlandırılması talebiyle açtığı davanınreddedildiğini belirterek, bu durumun sonuç itibarıyla adil yargılanma hakkınıihlal ettiğini ileri sürmüştür.
29. Anayasa’nın 36. maddesininbirinci fıkrasında herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyleyargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adilyargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Maddede geçen “adil yargılanma hakkının” kapsamıAnayasa’da açık bir şekilde düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin,Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Adilyargılanma hakkı” kenar başlıklı 6. maddesi çerçevesindebelirlenmesi gerekir.
30. Bireysel başvuruya konudavadaki olayların kanıtlanması, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması,yargılama sırasında delillerin kabul edilebilirliği ve değerlendirilmesi ilekişisel bir uyuşmazlığa derece mahkemeleri tarafından getirilen çözümün esasyönünden adil olup olmaması, bireysel başvuru incelemesinde değerlendirmeyetabi tutulamaz. Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği süreceve açıkça keyfilik içermedikçe derece mahkemelerinin kararlarındaki maddi vehukuki hatalar bireysel başvuru incelemesinde ele alınamaz. Bu çerçevede,derece mahkemelerinin delilleri takdirinde bariz takdir hatası veya açıkçakeyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire müdahalesi söz konusuolamaz (B.No: 2012/1027, 12/2/2013,§ 26).
31. Başvuru konusu olayda,başvurucu, 926 sayılı Kanun’un geçici 32. maddesinden yararlandırılmamasınınayrımcılık olduğunu, ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme karşı ilişiğinkesildiği dönemde yargı yolunun şeklen açık olduğunu, bu dönemde ise idare vemahkemenin yapılan düzenlemeyi hatalı yorumladığını belirtmiş, AYİM ise başvurucununyargı yolu açık bir işlem ile TSK’dan ilişiğinin kesilmiş olduğu gerekçesiyledavayı reddetmiştir. Başvurucunun iddialarının mevzuatın yorumlanmasına ve esasitibarıyla yargılamanın sonucuna ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
32. Adil yargılanma hakkıbireylere dava sonucunda verilen kararının değil, yargılama sürecinin veusulünün adil olup olmadığını denetletme imkânı verir. Bunedenle, bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkin şikâyetlerinincelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarına saygıgösterilmediğine, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğudeliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekildeitiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı yada uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesitarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi, mahkeme kararınınoluşumuna sebep olan unsurlardan değerlendirmeye alınmamış eksiklik, ihmal yada açık keyfiliğe ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuş olması gerekir. Somutolayda başvurucunun yargılama sürecinin hakkaniyete aykırı olduğuna dair birbilgi ya da belge sunmadığı, aksine yargılama sonucunda verilen kararıniçeriğinin adil olmadığı şikâyetini dile getirdiği anlaşılmaktadır.
33. Açıklanan nedenlerle,başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğindeolduğu, derece mahkemesi kararının bariz takdir hatası veya açık bir keyfilikde içermediği anlaşıldığından başvurunun bu bölümünün “açıkça dayanaktan yoksun olması”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
b.Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Bağımsız ve Tarafsız Olmadığı İddiası
34. Diğer taraftan, başvurucu, AYİM’in kuruluşu ve bünyesindeki sınıf subayları nedeniylebağımsız ve tarafsız olmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
35. Başvurucunun ihlaliddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmadığıveya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ile karmaşık veya zorlamaşikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir (B.No: 2012/1334, 17/9/2013, § 24).
36. Anayasa Mahkemesi tarafındanbu konu daha önce incelenirken belirtildiği üzere, AYİM’inoluşumu, statüsü ve görevleri Anayasa ve ilgili Kanun’da hüküm altınaalınmıştır. AYİM’e atanan askeri hâkimlerinbağımsızlığının Anayasa ve ilgili Kanun hükümleri ile garanti altına alındığı,atanma ve çalışma usulleri yönünden, askeri hâkimlerin bağımsızlıklarını zedeleyecekbir hususun olmadığı, kararlarından dolayı idareye hesap verme durumundabulunmadıkları, disipline ilişkin konuların AYİM Yüksek Disiplin Kuruluncaincelenip karara bağlandığı görülmektedir (B. No: 2013/1134, 16/5/2013,§ 29). Diğer yandan, sınıf subayı üyelerin en fazla dört yıllık bir süre ilegörev yapmaları, disiplin konularında yukarıda bahsedilen Disiplin Kurulunatabi kılınmaları, görev süreleri zarfında idari veya askeri yetkililerceherhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmamaları, bu subayların idareye karşıbağımsızlıklarını güçlendirmiştir (Benzer yöndeki AİHM kararları için bkz: Mustafa Yavuz veDiğerleri/Türkiye (kk.), B. No: 29870/96, 25/5/2000; Bek/Türkiye,B. No: 23522/05, 20/4/2010, § 30).
37. Açıklanan nedenlerle,mahkemenin bağımsız ve tarafsız olmadığına ilişkin bir husus saptanmadığındanbaşvurunun bu bölümünün “açıkça dayanaktanyoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
c. BaşsavcılıkDüşüncesinin Bildirilmediği İddiası
38. Başvurucu, AYİM tarafındandavanın reddine karar verilmeden önce Başsavcılık tarafından hazırlanan yazılıdüşüncenin kendisine tebliğ edilmediğini ve bu suretle adil yargılanma hakkınınihlal edildiğini ileri sürmektedir.
39. AİHM, dosyaya ilişkinbağımsız bir inceleme yaparak görüşünü mahkemeye sunan AYİM Başsavcısınındüşüncesinin önceden taraflara tebliğ edilmemesi nedeniyle silahların eşitliğive çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Bkz. Miran/Türkiye, B. No: 43980/04, 21/4/2009). Bu nedenle Başsavcılık düşüncesinin öncedentaraflara tebliğ edilerek incelemelerine sunulması ve karşı görüşlerinihazırlama imkânı verilmesi adil yargılanma hakkının bir gereğidir (B. No:2013/1134, 16/5/2013, § 33).
40. Bu kapsamda kanun koyucuyasal değişikliğe gitmiş ve 3/6/2012 tarih ve 28312sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 22/5/2012 tarih ve6318 sayılı Kanun’un 60. maddesi ile 1602 sayılı Kanun’un 47. maddesineBaşsavcılık düşüncesinin Genel Sekreterlikçe taraflara tebliği ve tebliğdenitibaren yedi gün içerisinde tarafların cevaplarını yazılı olarak Mahkemeyebildirebilmesi imkânını öngören bir kural eklenmiştir (B. No: 2013/1134,16/5/2013, § 34).
41. Dosyanın incelenmesinden ilkderece yargılaması sırasında Başsavcılık düşüncesinin önceden taraflara tebliğedildiği anlaşılamamaktadır. Bunun yanında, başvurucunun davasının reddedilmesiüzerine yaptığı karar düzeltme başvurusu sonrasında hazırlanan 18/9/2012 tarihli Başsavcılık düşüncesinin, 10/10/2012tarihinde başvurucuya tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla başvurucuilk derece yargılaması aşamasında tebliğ edilmemiş olsa bile karar düzeltmeaşamasında Başsavcılık düşüncesinden haberdar olmuş ve buna yönelik görüşlerinihazırlama ve mahkemeye sunma imkânı bulmuştur.
42. Diğer taraftan başvurucueğer ilk derece yargılaması sırasında Başsavcılık düşüncesi tebliğ edilmişolsaydı mahkeme önünde dile getiremediği hangi ilave tezleri ileri süreceğineilişkin olarak da herhangi bir açıklamada bulunmamıştır. Bu nedenle başvurucununilk derece yargılaması sırasında Başsavcılık düşüncesinin önceden tebliğedilmemesi sebebiyle yargılamanın sonucunu etkileyecek usulibir imkândan mahrum bırakıldığı söylenemez. Sonuç olarak somut olaydasilahların eşitliği ilkesinin ihlal edilmediği anlaşılmaktadır (B. No:2012/660, 7/11/2013, § 47).
43. Açıklanan nedenlerle, AYİM’in kararlarında silahların eşitliği ve çelişmeliyargılama ilkelerine yönelik açık bir ihlalin olmadığı anlaşıldığındanbaşvurunun bu kısmının “açıkça dayanaktanyoksun olması” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
3. İki DereceliYargılanma Hakkı Yönünden
44. Başvurucu, ayrıca, AYİMdaire kararlarına karşı başvurulabilecek bir temyiz merciinin olmadığını, karardüzeltme taleplerinin AYİM’in aynı dairesi tarafındanincelendiğini ve bu durumun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ilerisürmüştür.
45. Anılan Anayasa ve Kanunhükümlerine göre, Anayasa Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasınınincelenebilmesi için, kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia edilen hakkınAnayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi (AİHS) ve Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerinin kapsamına dagirmesi gerekir. Bir başka ifadeyle, Anayasa ve AİHS’nin ortak koruma alanıdışında kalan bir hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi mümkün değildir (B. No: 2012/1049, 26/3/2013,§ 18).
46. Başvurucunun başvurudilekçesinde ifade ettiği AYİM nezdinde temyiz, yani iki dereceli yargılanmahakkı, Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden olmadığıgibi, AİHS ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokollerden herhangi birininkapsamına da girmemektedir.
47. Açıklanannedenlerle, başvurukonusu ihlal iddialarının Anayasa ve AİHS’in ortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşıldığındanbaşvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucunun,
1.Resen emekliye sevk edilmesine yönelik şikâyetinin “zaman bakımından yetkisizlik”,
2.Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararının adil olmadığı iddiasının “açıkça dayanaktan yoksun olması”,
3.Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığı iddiasının “açıkça dayanaktan yoksun olması”,
4.Başsavcılık düşüncesinin bildirilmediği iddiasının “açıkça dayanaktan yoksun olması”,
5.İki dereceli yargılanma hakkı iddiasının “konu bakımından yetkisizlik”,
nedenleriyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,
20/2/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.