TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL AY VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/15674)
Karar Tarihi: 22/3/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Ceren Sedef EREN
Başvurucular
:
1. İsmail AY
2. Mehmet Ali AY
3. Süleyman KODAK
4. Hemi BAĞDAŞ
5. Mehmet KAPÇAK
6. Sinan KAYA
7. Mustafa KAYA
8. Mehmet KAYA
9. Hamit YABIŞ
10. Mustafa YILMAZ
11. Mehmet YILMAZ
12. Mehmet AY
13. Şükrü AY
14. Fetah KAYA
15. Haci KAPÇAK
16. Abdulkerim AY
17. Mehmet AY
18. Edul YILMAZ
19. Mehmet AY
20. Abdulkadir AY
21. Güleser AY
22. Mustafa KÜÇÜKÇAY
23. Vahit ÇAY
24. Ali AY
25. Arap AY
26. Halil BAĞDAŞ
27. Mehmet KÜÇÜKÇAY
28. M.eyyüp AY
29. Abdulvahap BAĞDAŞ
Vekili
:
Av. Resul AYDIN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 18/9/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilir olduğuna kararverilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucular İsmail Ay, Mehmet Ay (19 numaralı), AbdulkadirAy, Ali Ay, Mehmet Ay (17 numaralı), Arap Ay ve EdulYılmaz'ın babaları, başvurucu Güleser Ay'ın ise eşiolan muris Hüseyin Ay ile diğer başvurucular tarafından 26/10/1989 tarihindeSiverek Kadastro Mahkemesinde açılan kadastro tespitine itiraz davası anılanMahkemenin kapatılmasıyla Şanlıurfa Kadastro Mahkemesine gönderilmiş ve sözkonusu dava yerel Mahkeme aşamasında derdest durumdadır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
8. Mahkemenin 22/3/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
9. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Başvurucular Hemi Bağdaş, Sinan Kaya ve AbdulkerimAy Yönünden
10. 30/3/2011 tarihli ve 6216sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un47. maddesinin (3),48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları uyarıncabireysel başvuruda, kamu gücünün neden olduğu iddia edilen ihlale dairolayların tarih sırasına göre özeti yapılmalı, bireysel başvuru kapsamındakihakların ne şekilde ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve delilleraçıklanmalıdır (Veli Özdemir, B.No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19, 20).
11. Somut olayda başvurucu Hemi Bağdaşbireysel başvuru formunda, şikâyet konusu davaya ilişkin tensip zaptında davacıolarak yer alan "Mehmet Bağdaş"isimli kişinin kendisi olduğunu, isminin sehven "Mehmet" olarak yazıldığını iddiaetmişse de, dava dilekçesinde de davacı olarak "Mehmet Bağdaş" isminin yer aldığı, ayrıca başvuruyadayanak olarak sunulan diğer belgelerden de anılan başvurucunun şikâyet konusudavaya taraf olup olmadığı teyit edilemediğinden ihlal iddiasına ilişkindelillerini sunma ve temel hak ve özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkinaçıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülüğünü yerine getirmeyen başvurucutarafından ileri sürülen iddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
12.Başvurucular Sinan Kaya ve AbdulkerimAy da bireysel başvuru formlarında şikâyet konusu yargılama sürecinde davacıolduklarını iddia etmiş ve buna ilişkin olarak yerel mahkemece düzenlenentensip zabıtlarında davacı olarak isimlerinin yer aldığını belirtmişlerse de,söz konusu tensip zabıtlarında tarafların baba isimlerinin de yer aldığı vebuna göre başvurucular Sinan Kaya ile AbdulkerimAy'ın anılan tensip zabıtlarında yer alan kişiler olmadıkları anlaşıldığından,ayrıca başvuruya dayanak olarak sunulan diğer belgelerden de söz konusubaşvurucuların şikâyet konusu davaya taraf olup olmadıkları teyitedilemediğinden ihlal iddiasına ilişkin delillerini sunma ve temel hak veözgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündekiyükümlülüklerini yerine getirmeyen başvurucular tarafından ileri sürüleniddiaların kanıtlanamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
13.Açıklanan nedenlerle başvurunun, başvurucular Hemi Bağdaş, Sinan Kaya ve AbdulkerimAy yönünden diğer kabul edilebilirlik koşulları bakımından incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
15. Başvuruya konu dava, bir kısım başvurucuların murislerindenintikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup bu yönüyle makul süredeğerlendirmesi bakımından dikkate alınacak sürenin başlangıç anı, mirasçınınyargılamaya katıldığı an değil somut olayda muris açısından değerlendirmeyeesas alınan sürenin başlangıç anıdır (GülserenGürdal ve diğerleri, B. No: 2013/1115, 5/12/2013, § 51).
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
17. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 27 yıllık yargılamasüresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
18. Açıklanan gerekçelerle diğer başvurucular yönündenAnayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
19. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
20. Başvurucular, manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.
21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucular Mehmet Ali Ay, Süleyman Kodak, Mehmet Kapçak, MustafaKaya, Mehmet Kaya, Hamit Yabış, Mustafa Yılmaz,Mehmet Yılmaz, Mehmet Ay (12 numaralı), Şükrü Ay, FetahKaya, Haci Kapçak, Mustafa Küçükçay,Vahit Çay, Halil Bağdaş, Mehmet Küçükçay, M. Eyyüp Ay ve Abdulvahap Bağdaş'a ayrı ayrı net 7.550 TL; başvurucular İsmail Ay,Mehmet Ay (19 numaralı), Abdulkadir Ay, Ali Ay, Mehmet Ay (17 numaralı), ArapAy, Edul Yılmaz ve GüleserAy'a ise ayrı ayrı net 750 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
23. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucular Mehmet Ali Ay, Süleyman Kodak, Mehmet Kapçak, Mustafa Kaya, MehmetKaya, Hamit Yabış, Mustafa Yılmaz, Mehmet Yılmaz,Mehmet Ay (12 numaralı), Şükrü Ay, Fetah Kaya, Haci Kapçak, Mustafa Küçükçay,Vahit Çay, Halil Bağdaş, Mehmet Küçükçay, M. Eyyüp Ay, Abdulvahap Bağdaş,İsmail Ay, Mehmet Ay (19 numaralı), Abdulkadir Ay, Ali Ay, Mehmet Ay (17numaralı), Arap Ay, Edul Yılmaz ve Güleser Ay'a müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucular Hemi Bağdaş, SinanKaya ve Abdulkerim Ay yönünden başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Mehmet Ali Ay, Süleyman Kodak, Mehmet Kapçak,Mustafa Kaya, Mehmet Kaya, Hamit Yabış, MustafaYılmaz, Mehmet Yılmaz, Mehmet Ay (12 numaralı), Şükrü Ay, FetahKaya, Haci Kapçak, Mustafa Küçükçay,Vahit Çay, Halil Bağdaş, Mehmet Küçükçay, M. Eyyüp Ay ve Abdulvahap Bağdaş'a ayrı ayrı net 7.550 TL; başvurucular İsmail Ay,Mehmet Ay (19 numaralı), Abdulkadir Ay, Ali Ay, Mehmet Ay (17 numaralı), ArapAy, Edul Yılmaz ve GüleserAy'a ise ayrı ayrı net 750 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkindiğer taleplerin REDDİNE,
D. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucular Mehmet Ali Ay, Süleyman Kodak,Mehmet Kapçak, Mustafa Kaya, Mehmet Kaya, Hamit Yabış,Mustafa Yılmaz, Mehmet Yılmaz, Mehmet Ay (12 numaralı), Şükrü Ay, Fetah Kaya, Haci Kapçak, Mustafa Küçükçay, Vahit Çay, Halil Bağdaş, Mehmet Küçükçay, M. Eyyüp Ay, Abdulvahap Bağdaş, İsmail Ay, Mehmet Ay (19 numaralı),Abdulkadir Ay, Ali Ay, Mehmet Ay (17 numaralı), Arap Ay, EdulYılmaz ve Güleser Ay'a MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Şanlıurfa Kadastro Mahkemesine(E.2013/23) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE22/3/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.