TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL DÖNDER BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/9891)
Karar Tarihi: 4/1/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Recep KÖMÜRCÜ
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
İsmail DÖNDER
Vekili
:
Av. İsmail DOĞAN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 23/6/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucu tarafından yapılan 2014/9891, 2014/9905 ve2014/9909 numaralı başvurular, aralarında kişi yönünden irtibat bulunduğuanlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/9891 numaralı bireysel başvurudosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
9. Başvurucu 19/6/2009 tarihinde kamulaştırmasız el atmanedeniyle tazminat davaları açmıştır. Davalar Mardin Asliye Hukuk MahkemesininE.2009/525, E.2009/526 ve E.2009/527 sayılı dosyalarına kaydedilmiştir. Mardin2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının ardından E.2009/526 sayılı dosyanınyargılamasına Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmiştir. E.2009/525ve E.2009/527 sayılı dosyalar Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin sırasıylaE.2011/96 ve E.2011/97 sayılı dosyalarına kaydedilerek yargılamaya devamedilmiştir.
10. Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2009/526 sayılı dosyada,25/4/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar 22/1/2015 tarihinde Yargıtay5. Hukuk Dairesi tarafından bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemece 8/3/2016tarihinde tekrar davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının temyizi üzerinedosya, Yargıtaya gönderilmiş olup temyiz incelemesidevam etmektedir.
11. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2011/96 sayılı dosyada,15/1/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar Yargıtay 5. HukukDairesinin 14/11/2013 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine MahkemeninE.2014/13 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.
12. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, E.2011/97 sayılı dosyada16/10/2014 tarihinde başvurucu vekilinin bulunduğu duruşmada davanın kabulünekarar vermiştir. Anılan karara karşı temyiz yoluna başvurulmamıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
14. Başvurucu, 19/6/2009 tarihinde açtığı tazminat davalarındamakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süreswyargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiğitarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri,B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurularda Mardin 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2009/526 sayılı dosyası ile Mardin 2. Asliye HukukMahkemesinin E.2011/96 sayılı dosyasında7 yıl 6 aydır devam eden ve Mardin 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2011/97 sayılı dosyasında 5 yıl 4 ay süren yargılama sürelerinin makul olmadığısonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
21. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ödenmesine kararverilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 618,30 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.418,30 TL yargılama giderinin başvurucuyaödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 618,30 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.418,30 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın birer örneğinin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi ve Mardin2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2014/13; E.2011/97, K.2014/534) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.