TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
İSMAİL ERÖZTEKİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2019/17610)
Karar Tarihi: 16/12/2020
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Kadir ÖZKAYA
Üyeler
:
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Rıdvan GÜLEÇ
Yıldız SEFERİNOĞLU
Raportör
:
Pınar ARMAĞAN YILDIRIM
Başvurucular
:
1. İsmail ERÖZTEKİN
2. Saime SALTI
3. Saliha BURGU
4. Samiye SALTI
5. Naime DİLSİZOĞLU
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, tapu iptal tescil talebiyle açılan davadayargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
3. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleilgili olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucular murisi 22/9/2005 tarihinde dava açmıştır.Yargıtay 16. Hukuk Dairesi 1/4/2019 tarihinde hükmü onamıştır. Tarafların karardüzeltme talebinde bulunmamaları üzerine hüküm kesinleşmiştir.
8. Başvurucular, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adilyargılanma haklarının ihlal edildiği iddiasıyla 20/5/2019 tarihinde AnayasaMahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
9. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucuİsmail Eröztekin Yönünden
10. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun1/5/2020 tarihinde vefat ettiği, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP)aracılığıyla incelenen nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır.
11. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlindebaşvurunun düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması,temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarınasaygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine devam edilebileceğiöngörülmüştür.
12. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucununmirasçılarının makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönündeiradelerini Anayasa Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde, anılan İçtüzükhükümleri uyarınca başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan birsebebin olmadığı kanaatine varılabilir (Asya Oktay ve diğerleri, B. No:2014/3549, 22/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda başvuruculardan İsmail Eröztekin,başvuru tarihinden sonra 1/5/2020 tarihinde vefat etmiş ancak mirasçıları makulbir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemiştir.Başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80.maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri debulunmamaktadır.
13. Açıklanan gerekçelerle başvurucu İsmail Eröztekinyönünden başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
B. DiğerBaşvurucular Yönünden
1. Başvurucularınİddiaları
14. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makulsürede yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
a. Kabul EdilebilirlikYönünden
15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabuledilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığıanlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
b. EsasYönünden
16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarakdavanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılamasıdevam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esasalınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).
17. Medenihak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makulolup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceliolduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu vebaşvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliğigibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41, 45).
18. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda, başvuru konusudavada 13 yıl 7 ay 7 günlük yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmakgerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesindegüvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine kararverilmesi gerekir.
3. 6216 SayılıKanun'un 50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmışöyledir:
“(1) Esas inceleme sonunda, başvurucununhakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararıverilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılmasıgerekenlere hükmedilir…
(2) Tespit edilen ihlal bir mahkemekararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yenidenyargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamayapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminatahükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlalkararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünsedosya üzerinden karar verir.”
21. Başvurucular, ihlalin tespiti ile 30.000TL manevitazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmıştır.
23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevizararları karşılığında net 21.600 TL manevi tazminatın İsmail Eröztekin hariçdiğer başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
24. Başvurucular avukatla temsil edilerek bireyselbaşvuruda bulunmuş ancak başvurudan sonra vekilleri görevinden ayrılmış olsa dabaşvuruculara 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam3.964,60 TL yargılama giderinin müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. İsmail Eröztekin yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makulsürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
D. İsmail Eröztekin hariç diğer başvuruculara net 21.600TL manevi tazminatın MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinREDDİNE,
E. 364,60 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 3.964,60 TL yargılama giderinin başvuruculara MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucularınHazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içindeyapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihtenödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin bilgi için Kumru Asliye HukukMahkemesine (E.2005/107, K.2014/133) GÖNDERİLMESİNE,
H. Kararın bir örneğinin Adalet BakanlığınaGÖNDERİLMESİNE 16/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.