TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
S.S. MARMARA TANKÇILARI KONUT YAPI KOOPERATİFİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/19458)
Karar Tarihi: 19/2/2019
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Serruh KALELİ
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Eşref Uğur ŞENOL
Başvurucu
:
S.S. Marmara Tankçıları Konut Yapı Kooperatifi
Vekili
:
Av. Muhammet KAYA
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, binanın bodrum katlarına ruhsata aykırı bağımsızbölüm yapıldığından bahisle ruhsatsız olarak yapılan kısımların yıkımına kararverilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 14/12/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
7. Başvurucu konut yapı kooperatifi, İstanbul'un Arnavutköyilçesinde konut inşa etmektedir. Başvurucu, inşaatın devamı sırasında normaluygulamadan %15 oranında ilave inşaat haklarının olduğunu öğrenmeleri üzerinetadilat projesi hazırlayıp Taşoluk beldesi Belediye Başkanlığına sunduklarınıbelirtmiştir.
8. Başvurucunun beyanına göre bu tadilat projeleri anılanBelediye tarafından onaylanmış ancak inşaat hacminin değişmediği belirtilerektadilat ruhsatı düzenlenmesine gerek olmadığı belirtilmiştir. Belediyetarafından tadilat projelerinin üzerine ruhsat numaraları yazılarak tadilatprojeleri ruhsatın eki durumuna getirilmiştir.
9. İnşaatların bulunduğu bölge 2009 yılında kurulan ArnavutköyBelediyesi (Belediye) sınırları içerisinde kalmıştır. Belediye 25/3/2010tarihli encümen kararı ile inşaatların bodrum katlarının bağımsız bölümeçevrildiği gerekçesiyle ruhsatsız olarak yapılan bu bağımsız bölümlerinyıkımına ve başvurucu kooperatif hakkında 16.228,80 TL idari para cezasıuygulanmasına karar vermiştir.
10. Başvurucu, 25/3/2010 tarihli encümen kararının iptaliistemiyle İstanbul 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme,25/10/2011 tarihinde davanın reddine karar vermiştir. Kararın gerekçesinde,mahallinde yapılan keşif ve alınan bilirkişi raporu sonucunda mimari projeyegöre ortak kullanım alanı ve depo olarak belirlenen bodrum katlarının ruhsat veeki projesine aykırı olarak daireye çevrilmiş olduğunun tespit edildiğivurgulanmıştır. Buna göre idari işlemin hukuka aykırı olmadığını saptayanMahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
11. Danıştay Ondördüncü Dairesi14/5/2014 tarihinde kararın onanmasına hükmetmiştir. Başvurucunun karardüzeltme istemi de aynı Dairenin 8/10/2015 tarihli kararıyla reddedilmesiüzerine hüküm kesinleşmiştir.
12. Nihai karar, başvurucu vekiline 17/11/2015 tarihinde tebliğedilmiştir.
13. Başvurucu 14/12/2015 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireyselbaşvuruda bulunmuştur.
IV. İLGİLİ HUKUK
14. Konu ile ilgili hukuk için bkz. Murat Emrah Emre, B. No: 2018/1275, 30/10/2018, §§ 13-21.
V. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 19/2/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
16. Başvurucu; tadilat projesinin onaylanmasına rağmen Belediyetarafından gerekli görülmeyerek tadilat ruhsatı verilmediğini, bu durum birkusur olarak kabul edilmesi hâlinde kusurun idareye ait olduğunu ifadeetmiştir. İdarenin kusuru görmezden gelinerek söz konusu bodrum katlarınruhsatsız olduğu gerekçesiyle yıkımına karar verilmesi, bu yerlerde oturanmaliklerin elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerinin yapılmasının engellenmesi,derece mahkemelerince gerekçe gösterilmeksizin davanın reddedilmesinedenleriyle mülkiyet ve adil yargılanma hakları ile eşitlik ilkesi ve yerleşmeözgürlüğünün ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
17. Anayasa'nın "Mülkiyethakkı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir:
"Herkes, mülkiyet ve miras haklarınasahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunlasınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararınaaykırı olamaz."
18. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucu; mülkiyet hakkı dışında adilyargılanma hakkı, eşitlik ilkesi ve yerleşme özgürlüğünün ihlal edildiğiniileri sürmektedir. Ancak somut olayda eşitlik ilkesinin ihlaline yol açabilecekfarklı muamelenin varlığı başvurucu tarafından temellendirilmemiştir.
19. Diğer taraftan başvurucunun asıl şikâyetinin ruhsatsızolduğu gerekçesiyle binanın bodrum katlarının yıkımına yönelik olduğuanlaşılmakla başvurucunun bütün şikâyetleri mülkiyet hakkının ihlali iddiasıkapsamında incelenmiştir.
20. Anayasa Mahkemesi benzer bir konu ile ilgili şikâyetleridaha önce incelemiş ve uygulanacak ilkeleri ortaya koymuştur (Murat Emrah Emre, §§ 24-44).
21. Murat Emrah Emrekararında, başvuruya konu bağımsız bölümün tapuda başvurucu adına kayıtlıolduğundan başvurucunun mülkiyet hakkı bağlamında korunması gereken birmenfaatinin var olduğu kabul edilmiştir (MuratEmrah Emre, § 27). Bu bağımsız bölümün yıkımına karar verilmesininmülkiyet hakkına müdahale teşkil ettiği vurgulanmış, söz konusu müdahaleninniteliği sebebiyle mülkiyetten barışçıl yararlanmaya ilişkin genel kuralçerçevesinde incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir (Murat Emrah Emre, § 29). Mülkiyet hakkınamüdahalenin varlığı kabul edildikten sonra müdahalenin ihlal oluşturupoluşturulmadığının değerlendirilmesi aşamasında ise 3/5/1985 tarihli ve 3194sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. maddeyle yeni bir başvuru yolununoluşturulduğuna dikkat çekilmiştir (MuratEmrah Emre, § 30).
22. Bu bağlamda öncelikle Anayasa Mahkemesinin yıkım ve paracezasına yol açan ruhsatın -kural olarak- hukuka uygun olup olmadığınıdeğerlendirme gibi bir görevi bulunmamaktadır. Bu görev açıkça keyfî veya barizbir takdir hatası içermemek kaydıyla derece mahkemelerine aittir. AnayasaMahkemesinin bireysel başvuru kapsamındaki görevi ise yıkım ve para cezasıuygulanması yönündeki müdahale bakımından somut olayda mülkiyet hakkınınkorunmasının gerekliklerinin yerine getirilip getirilmediğini belirlemekten ibarettir.
23. Mülkiyet hakkının ölçülülüğü yönünden bireysel başvurusırasında yürürlüğe giren söz konusu başvuru yolunun etkili olup olmadığıdeğerlendirilmelidir. Buna göre 11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Vergi ve DiğerBazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle BazıKanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 16. maddesi ile 3194 sayılıKanun'a geçici 16. maddenin eklendiğini ifade etmek gerekir. Bu düzenlemeyegöre 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırıyapılmış yapılar hakkında yapı sahiplerinin -bu maddedeki şartların yerinegetirilmesi koşuluyla- Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile yetkilendireceği kurumve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurmaları hâlinde yapı kayıtbelgesi verileceği ifade edilmiştir. Diğer taraftan bu düzenlemeyle yapı kayıtbelgesi verilen yapılarla ilgili 3194 sayılı Kanun uyarınca alınmış yıkımkararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceği hükümaltına alınmıştır.
24. Murat Emrah Emrekararında, bireysel başvuru yapıldıktan sonra oluşturulan bu başvuru yolununyapı kayıt belgesi verilmesi için yapılacak başvurulara ilişkin makul bir süretanıdığı, başvurular için alınması öngörülen bedelin de makul ve kabuledilebilir düzeyde olduğu dolayısıyla anılan başvuru yolunun ulaşılabilir olduğu kabul edilmiştir (Murat Emrah Emre, § 38). Diğer taraftanyapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin olarak kimlerin, hangi yapılarla ilgiline kadar bedel ödeyerek hangi tarihe kadar müracaatta bulunabileceğine dairusul ve esaslar bu konuya ilişkin çıkartılan tebliğde ayrıntılı olarakdüzenlendiğinden bu yolun başarı şansı sunmakapasitesine sahip olduğu değerlendirilmiştir (MuratEmrah Emre, §§ 39-40). Son olarak bu düzenleme ile tahsil edilmemişbulunan idari para cezaları ile henüz uygulanmamış olan aleyhe verilmiş yıkımkararlarının da iptal edilebileceği, yetkili kurum ve kuruluşlarının takdiryetkisinin sadece objektif başvuru koşullarının yerine getirilipgetirilmediğini denetlemekle sınırlı olduğu anlaşıldığından söz konusu başvuruyolunun yeterli giderim sağlamakapasitesine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır (Murat Emrah Emre, §§ 41-42).
25. Somut olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir durumbulunmamaktadır. Sonuç olarak başvurucunun ihlal iddiaları dikkate alındığındailk bakışta ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görünen başvuru yolu tüketilmedenyapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteliği ile bağdaşmayacağısonucuna varılmıştır.
26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin başvurunun başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA19/2/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.