TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
SÜLEYMAN ERTE BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/469)
Karar Tarihi: 16/4/2013
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Alparslan ALTAN
Üyeler
:
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Engin YILDIRIM
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Raportör
:
Salim KÜÇÜK
Başvurucu
:
Süleyman ERTE
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvurucu, 12/11/2012 tarih ve 6360 sayılı On Üç İlde BüyükşehirBelediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun HükmündeKararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)numaralı fıkrası uyarınca Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinintüzel kişiliğinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzerekaldırılarak köye dönüşecek olması nedeniyle anayasal haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 7/1/2013 tarihinde Çanakkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesivasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinde Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespitedilmiştir.
3. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca, 12/4/2013 tarihinde başvurununkarara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı alınması gerekligörüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33.maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesininBölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
III. OLAYLAR VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:
5. 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1) numaralı fıkrasıuyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen 2011 yılı adresedayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altında olan belediyelerintüzel kişiliklerinin ilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzerekaldırılarak köye dönüştürülmesi öngörülmüştür.
6. Başvurucunun ikamet ettiği yerleşim yerinin mahalli idare birimiolan Kumkale Belediyesi, anılan Kanun’a ekli (27) sayılı listede tüzel kişiliğikaldırılıp köye dönüştürülen belediyeler arasında yer almaktadır.
7. 6360 sayılı Kanun, 6/12/2012 tarih ve 28489 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
B. İlgiliHukuk
8. 3/7/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3. maddesininbirinci fıkrasının (a) bendi, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)numaralı fıkrası ile anılan Kanun’a ekli (27) sayılı liste.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 16/4/2013 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucunun 7/1/2013 tarih ve 2013/469 numaralı bireysel başvurusu incelenipgereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
10. Başvurucu, 6360 sayılı Kanun’un geçici 2. maddesinin (1)numaralı fıkrası uyarınca Türkiye İstatistik Kurumu tarafından tespit edilen2011 yılı adrese dayalı nüfus sayım sonuçlarına göre nüfusu 2.000’in altındakaldığından Çanakkale ili, Merkez ilçe, Kumkale Belediyesinin tüzel kişiliğininilk mahalli idareler genel seçiminden geçerli olmak üzere kaldırılarak köyedönüştürülmesi nedeniyle bu beldede ikamet edenlerin yerel yönetim haklarınınellerinden alındığını, bu nedenle eğitim,sağlık, ulaşım, çevre gibi hizmetlere erişimde sorunlar yaşanacağınıbelirterek, Anayasa’nın 36. maddesindeki hak arama hürriyetinin, 42.maddesindeki eğitim ve öğrenim, 56. maddesindeki sağlıklı bir çevrede yaşama,67. maddesindeki seçme ve seçilme ile 70. maddesindeki kamu hizmetine girmehaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
11. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenarbaşlıklı 45. maddesinin (3) numaralı fıkrası şöyledir:
“Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemleraleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamayacağı gibi Anayasa Mahkemesikararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler de bireyselbaşvurunun konusu olamaz.”
12. 6216 sayılı Kanun’un “Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar” kenar başlıklı 46. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvuru ancak ihlale yol açtığı ileri sürülenişlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel bir hakkı doğrudanetkilenenler tarafından yapılabilir.”
13. Anayasa’nın 148. maddesininüçüncü ve 6216 sayılı Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkraları uyarınca,Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındakiherhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini iddia eden herkeseAnayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkı tanınmıştır.
14. 6216 sayılı Kanun’un45. maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise yasamaişlemleri ile düzenleyici idari işlemler aleyhine doğrudan bireysel başvuruyapılamayacağı kurala bağlanmıştır.
15. Bireysel başvuru, temel hak ihlaliiddialarının incelenmesi ve ihlalin tespiti hâlinde bunun ortadan kaldırılmasıiçin yapılması gerekenlere de karar verilmesine olanak sağlayan bir başvuruyoludur. Bu kapsamda, bireylere doğrudan yasama işleminin iptalini istemeyetkisi tanınmamıştır.
16. Türkiye Büyük Millet Meclisince çıkarılan kanunlar ve alınankararlar yasama işlemlerini oluşturmaktadır. Kanunlar, Türkiye Büyük MilletMeclisince Anayasa’da belirlenen usullere uyulmak suretiyle yapılan veparlamento kararları dışında kalan yasama işlemleridir.
17. Bir yasama işleminin, temel hak ve özgürlüğün ihlaline nedenolması durumunda, doğrudan yasama işlemi aleyhine değil, ancak yasama işlemininuygulanması mahiyetindeki işlem, eylem ve ihmallere karşı bireysel başvuruyapılabilir.
18. Somut olayda başvurucu, güncelve kişisel bir hakkının doğrudan etkilendiğine ilişkin güçlü ve ikna edicigerekçeler ileri sürmeksizin 6360 sayılı Kanun uyarınca ikamet ettiği beldenin köye dönüştürülmesi nedeniyle eğitim,sağlık, ulaşım, çevre gibi temel kamu hizmetlerine erişimde sorunyaşayabileceği ihtimalinden bahsetmektedir. Buna karşılık anılan Kanun,yalnızca mahalli idare birimi değişikliği öngörmekte olup, başvurucunun belirttiğikamu hizmetlerine erişim ile ilgili bir sonuç meydana getirmiş değildir. Kaldıki bahsedilen kamu hizmetleri, bir yerleşim yerinde belediye kurulmasına bağlıolmaksızın ilgili idari birimlerin yerine getirmeleri gereken hizmetlerdir. Bunedenle başvurucunun salt söz konusu düzenleme nedeniyle güncel ve kişisel birhakkının ihlal edildiğinden bahsetmek mümkün değildir.
19. Açıklanan nedenlerle, yasamaişlemi aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapıldığı anlaşıldığından,başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin “konu yönünden yetkisizlik” nedeniyle kabuledilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Başvurunun, “konu yönünden yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerininbaşvurucu üzerinde bırakılmasına, 16/4/2013 tarihindeOY BİRLİĞİYLE karar verildi.