TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
TAMER ASLANTAŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5685)
Karar Tarihi: 5/12/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Kadir ÖZKAYA
Rıdvan GÜLEÇ
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Tamer ASLANTAŞ
2. Murat ÇELİK
3. Mahmut Ecvet IŞIK
4. Ercan ÇAVUŞ
5. Serkan GÜNEŞ
6. Orhan UÇAR
7. Ceyda KONYA
8. Murat KARA
9. Muhammet AKKUŞ
10. Hülya BULDU
11. Kadriye YILDIZ
12. Suat SÖYLEMEZ
13. Orkun PEHLİVAN
14. Faruk VURAL
15. Sadrettin EMRE
16. Mücahit KİREMİTÇİ
17. Mehmet Levent TEMEL
18. Mehmet Ali ATA
19. Ediz AKSOY
20. Muhammet Ali KIZILDAĞ
21. Kemal TÜREL
22. Nurhayat AKTAŞ
23. Özgür KAYA
24. Ümit ALACAK
25. Saadet KOZOK
26. Meliha TOKSÖZ
27. İsmet GÖNÜLTAŞ
28. Ümit BOZHÜYÜK
29. Demet KÖREZLİOĞLU
30. Kaya PELİT
31. Erol KİRESEPİ
32. Aptullah ANBARCI
33. Mustafa Mithat CİN
34. Engin BÜYÜKARMAN
35. Günay KOZ
36. Arzu DEMİRER
37. Şeref YELGEÇEN
38. Erdal ENGİN
39. Lale KARAUĞUZ
40. Aydınöz KUTLU
41. Gerçek TUNA
42. Gülden BÜYÜKKÖKSAL
43. Canan AKİŞ
44. Murat KIRKKESELİ
45. Mustafa KAHRAMAN
46. Nigar SAKALLI
47. Aydın NALLAR
48. Mehmet GÜLER
49. Ahmet Nadir PINAR
50. Şerare ATILGAN
51. Sevgi FINDIKOĞLU
52. Latife Zeynep TURNAGİL
53. Ayşe Nur GÜRLEK
54. Metin ARSLAN
55. Salih YALÇINKAYA
56. Bekir Sami ÇAKIROGLU
57. Özcan CANKURTARAN
58. Aptullah GENÇCAN
59. Selçuk KARTUM
60. Şenay GÖNÜLLÜ
61. Yaşar Sait PEHLİVAN
62. Aslı KUMBARACI
63. Şadan DOLMA
64. Ferhat YILDIRIM
65. Tarkan KÜÇÜK
66. Alaattin AKARSU
67. Neşe Buket AKSU
68. Süleyman Semih MEDENİ
69. Hüseyin GÜZDER
70. Hakan ÖZDEMİR
71. İbrahim ÇAVUŞ
72. Ender Levent ÜNVER
73. Ferudun KANDEMİR
74. Erhan ERGEÇ
75. Nuray DURANLI
76. Sadullah PAŞAOĞLU
77. Mustafa Feridun AKMAN
78. Hüseyin CİCERALİ
79. Mehmet YORGANCI
80. Vedat HURŞİT
81. Gürbüz ERCENK
82. Altuğ YAVUZ
83. Erol ÇİÇEK
84. Alparslan ALTIN
85. İhsan ESEN
86. Feyzan ATMACA
87. Hakan OKYAY
88. Vedat ÇAYIR
89. Yeşim ÖZSU
90. Derya AVCI
91. Hatice Aylin ÇOŞKUN
92. Sema SATIL
93. Bayram KATIRCI
94. Çetin Can ÇİFTÇİ
95. Zemçi NALÇAKAN
96. Bayram KANİK
97. Burcu ER PAŞAOĞLU
Vekili
:
Av. Figen ERTEKİN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, 2007-2008 dönemi kazancına ilişkin ödenen gelirvergisinin düzeltme hükümlerine göre terkin edilmemesine ilişkin işlemin iptalive fazla yatırılan verginin tazmini istemiyle açılan davanın reddedilmesinedeniyle mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 21/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Ön inceleme sürecinde başvuru, başvuru yollarının tüketildiğitarihten itibaren otuz günlük süre içinde yapılmadığı gerekçesiyle 29/4/2014tarihinde idari yönden reddedilmiştir. Başvurucular ise Anayasa Mahkemesinin2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin verdiği 6/2/2014 tarihli kararile başvuru yollarının tükenmiş olduğunu bu bağlamda anılan kararın kendilerinetebliğ edilmesinden sonra yasal süre içinde bireysel başvuru yaptıklarınıbelirterek idari redde itiraz etmişlerdir.
4. Komisyonca idari redde yapılan itirazın ve başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvurunun idari yönden reddedilmesi süreci ile ilgiliolaylar özetle şöyledir:
6. S.F. İlaç San. A.Ş. tarafından Anayasa Mahkemesine yapılan2013/5554 numaralı bireysel başvuruda başvurucu Şirket, vergi sorumlusu sıfatıile işçileri adına kesinti yaparak ödediği gelir vergisi meblağının hatalıolduğundan bahisle bu meblağın düzeltme hükümlerine göre terkin edilmesitalebinin reddine ilişkin işlemin iptali için açtığı davanın reddedildiğinibelirterek mülkiyet hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ilerisürmüş; Anayasa Mahkemesince 6/2/2014 tarihinde yapılan değerlendirme sonucuanılan başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğunakarar verilmiştir.
7.Anayasa Mahkemesinin 6/2/2014 tarihli kabul edilmezlikkararının adı geçen Şirkete 21/3/2014 tarihinde tebliğ edilmesi üzerineadlarına vergi kesintisi yapılan Şirket çalışanları 21/4/2014 tarihinde,incelenmekte olan 2014/5685 numaralı bireysel başvuruyu yapmışlardır.
8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrasıuyarınca süresinde yapılmadığı gerekçesiyle bu başvuru Komisyonlar Başraportörünce 29/4/2014 tarihinde idari yöndenreddedilmiş, buna ilişkin karar 15/5/2014 tarihinde başvuruculara tebliğedilmiştir. İdari ret kararının gerekçesi şöyledir:
"Anayasa Mahkemesine 21/4/2014 tarihindeyaptığınız ve 2014/5685 sayılı bireysel başvuru numarası ile kayda alınanbireysel başvurunun incelenmesinde başvuruya konu nihai kararların tarafınızca17/6/2013 - 30/1/2014 tarihleri arasında öğrenildiği, başvuru formundabelirtilen Anayasa Mahkemesinin 2013/5554 bireysel başvuru sayılı kararınınbaşvurucu açısından bireysel başvuru süresinin hesabında dikkate alınamayacağı,bu nedenle en son tarihli tebliğin yapıldığı 30/1/2014 tarihinden itibaren engeç 3/3/2014 tarihinde başvuru yapılması gerekirken, bu süre geçirildiktensonra 21/4/2014 tarihinde kayda alınan başvuru formu ile yapıldığı tespitedilmiştir.
...
Açıklanan nedenlerle başvurunuz 6216 sayılıKanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen 30 günlük süreiçinde yapılmaması nedeniyle idari yönden reddedilmiştir."
9. Başvurucular 22/5/2014 tarihinde başvurunun idari yöndenreddine ilişkin karara itiraz etmişlerdir.
IV.İLGİLİ HUKUK
10.6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun "İdari dava türleri ve idariyargı yetkisinin sınırı" kenar başlıklı 2. maddesi şöyledir:
"1. İdari dava türleri şunlardır:
a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,
..."
11.4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkiliolanlar" kenar başlıklı 377. maddesi şöyledir:
"Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilenvergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.
..."
V. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 5/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. İdari Ret Kararına İtiraz Yönünden İnceleme
13. Başvurucular; idari ret kararına itiraz dilekçelerinde 6216sayılı Kanun'un 47. maddesinde düzenlenen otuz günlük sürenin başvuruyollarının tüketildiğinin öğrenilmesinden itibaren işletilmesi gerektiğini, budoğrultuda başvuruya konu şikâyetlerine yönelik yargılama süreci çalıştıklarıŞirketçe yürütüldüğünden başvuru yolunun tükendiğini Anayasa Mahkemesinin2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin kişi bakımından yetkisizliknedeniyle kabul edilmezlik kararının Şirkete tebliğ edilmesinden sonraöğrendiklerini, buna göre başvurularında süre aşımı bulunmadığını ilerisürmüşlerdir.
14. Başvurucuların itirazının değerlendirilmesi neticesindebaşvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz günlük süre içindebaşvuru yapılmadığı gerekçesiyle başvurunun idari yönden reddine karar verilmişise de idari ret kararına dayanak olan başvuru yollarının tüketildiğine yönelikesas alınan tarihlerin (bkz. § 10) 2013/5554 numaralı bireysel başvurununbaşvurucusu olan Şirketin açtığı davada verilen nihai kararın söz konusuŞirkete tebliğ tarihi olduğu anlaşıldığından başvurucuların Komisyonlar Başraportörlüğünün 15/5/2014 tarihli idari ret kararınakarşı yaptıkları itirazın kabulüne karar verilmesi gerekir.
B. Başvurucu Erol Çiçek Yönünden İnceleme
15. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunundüşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesinedevam edilebileceği öngörülmüştür.
16. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (Abdurrahman Miişoğluve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olaydabaşvurucu Erol Çiçek başvuru tarihinden sonra 18/10/2014 tarihinde ölmüş ancakmirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerinibildirmemişlerdir. Başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyigerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.
17. Açıklanan nedenlerle başvurucu Erol Çiçek yönündenbaşvurunun düşmesine kararverilmesi gerekir.
C. Diğer Başvurucular Yönünden İnceleme
18. Başvurucular 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir VergisiKanunu'nun 103. maddesi uyarınca çalıştıkları Şirket tarafından 2007 ve 2008yıllarına ait gelirlerinden %35 oranında tevkifatyapılarak hesaplanan tutarların vergi idaresine ödendiğini ancak anılan Kanunmaddesinde yer alan "... fazlası %35oranında..." ibaresinin Anayasa Mahkemesinin norm denetimisonucu verdiği 15/10/2009 tarihli E.2006/95, K.2009/144 sayılı karar ile iptaledildiğini belirtmişlerdir. Başvurucuların çalıştıkları Şirket tarafından iptalkararını gerekçe göstererek yapılan düzeltme-şikayetbaşvurusunun kabul edilmemesi üzerine İstanbul 4. Vergi Mahkemesinde davaaçılmış ancak reddedilmiştir. Başvurucular Anayasa Mahkemesinin iptal kararınakarşın fazla ödedikleri vergiyi geri alamadıklarını belirterek mülkiyethakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
19. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması,bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir(İsmail Buğraİşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).
20. Somut olayda kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilen2013/5554 numaralı bireysel başvuruda (Bkz. § 6), başvurucu şirketin güncel vekişisel bir hakkının doğrudan etkilenmediğine işaret edildiği görülmektedir.Olayda elde ettikleri gelirden tevkifat usulü ilegelir vergisi kesilen başvurucuların çalıştıkları şirketin beyanı üzerinetahakkuk eden vergi tutarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla vergimahkemesinde dava açma imkanları bulunmasına rağmen bu yolu tüketmeden,şirketin yaptığı bireysel başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabuledilemez bulunması üzerine bireysel başvuruda bulundukları anlaşılmaktadır.
21. Öte yandan aynı yönde şikâyetin değerlendirildiği Selçuk Emiroğlu (B. No:2013/5660,20/3/2014) başvurusunda, norm denetimi sonucu verilen iptal kararının ücretgelirinden olması gerekenden fazla gelir vergisi tevkifatıyapıldığı iddiası yönünden mülkiyet hakkı bağlamında meşru beklentioluşturmayacağı sonucuna ulaşıldığı da başvurucular tarafından gözetilmelidir (Selçuk Emiroğlu, §§ 1-35).
22. Açıklanan nedenle başvurunun diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin başvuruyollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
VI. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Komisyonlar Başraportörününidari ret kararına yapılan itirazın KABULÜNE,
2. Erol Çiçek yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,
3..Başvurunun diğer başvurucular yönünden başvuru yollarınıntüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA5/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.