TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TASFİYE HALİNDE SS ÇAMLIKORU KONUT YAPI KOOPERATİFİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/7373)
Karar Tarihi: 17/3/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucu
:
Tasfiye Halinde SS Çamlıkoru Konut Yapı Kooperatifi
Vekili
:
Av. Sevgi Ferayi BAŞARAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, 19/1/1998 tarihindeaçılan tazminat davasının makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanmahakkının ihlali iddiasıyla ilgilidir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 25/9/2013 tarihindeİzmir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yönden yapılanön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumunun bulunmadığıtespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinciKomisyonunca 31/12/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından16/4/2015 tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikteyapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru konusu olay veolgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına (Bakanlık)gönderilmiştir. Bakanlığın 29/4/2015 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesininönceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkındagörüş sunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
A. Olaylar
6. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucu Kooperatif,19/1/1998 tarihinde Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminatdavasında, yaptırılan tespit sonucu Kooperatife ait binaların sakat ve çürükolduğunun belirlendiğini bu kapsamda sorumlukları bulunduğunu ileri sürdüğüönceki Kooperatif yönetimi ve diğer bir takım kişileraleyhine tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
8. Söke 2. Asliye HukukMahkemesi, 2/6/2005 tarihli ve E.2004/6, K.2005/298 sayılı kararı iledavalıların bir kısmı yönünden davanın kabulüne hükmetmiştir.
9. Temyiz incelemesi sonucuYargıtay 11. Hukuk Dairesi, 30/1/2007 tarihli ve E.2005/10730, K.2007/1076sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi kararını bozmuş, karar düzeltme isteminide 28/9/2007 tarihli ve E.2007/8278, K.2007/12045 sayılı ilamla reddetmiştir.
10. Başvurucu, 25/12/2007tarihinde Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde yeni bir tazminat davası açarak,Kooperatif binalarının inşaatlarında taşeron olarak çalışmış olan bir kısımdavalılar aleyhine tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
11. Söke 2. Asliye HukukMahkemesi, iki davanın birleştirilmesine karar vererek yaptığı yargılamasonunda, 22/4/2010 tarihli ve E.2007/444, K.2010/198 sayılı kararı ile ilkaçılan davanın kısmen kabulüne, diğer davanın kabulüne hükmetmiştir.
12. Temyiz incelemesi sonucu,Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 28/6/2012 tarihli ve E.2012/1034, K.2012/4443sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiş, karardüzeltme istemini de 19/2/2013 tarihli ve E.2012/5959, K.2013/914 sayılı ilamıile reddetmiştir.
13. Bozma üzerine dava, Söke 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2013/114 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.
14. Başvurucu yargılama devametmekte iken, 25/9/2013 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
15. Söke 2. Asliye HukukMahkemesi, 28/11/2013 tarihli ve E.2013/114, K.2013/630 sayılı kararı ile heriki davanın da kabulüne hükmetmiştir.
16. Temyiz üzerine kararYargıtay 23. Hukuk Dairesinin, 16/4/2015 tarihli ve E.2014/5530, K.2015/2585sayılı ilamı ile düzetilerek onanmıştır.
17. Onama ilamına karşı karar düzeltmeyoluna başvurulmuş olup, karar düzeltme incelemesi halen sonuçlanmamıştır.
B. İlgiliHukuk
18. 12/1/2011 tarihli ve 6100sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Usulekonomisi ilkesi" kenar başlıklı 30. maddesi şöyledir:
"Hâkim, yargılamanın makul süre içinde ve düzenli birbiçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamaklayükümlüdür."
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
19. Mahkemenin 17/3/2016tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 25/9/2013 tarihli ve 2013/6993numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucununİddiaları
20. Başvurucu, 19/1/1998tarihinde Söke 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı tazminat davasının makulsürede sonuçlanmadığını belirterek, Anayasa’nın 2., 10., 12., 35., 36., 40. ve74. maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 6., 13.maddeleri ile Sözleşmeye Ek Protokollerin ihlal edildiğini ileri sürmüş,ihlallerin tespiti ile zararların giderilmesi için maddi ve manevi tazminatahükmedilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme
21. Başvuru dilekçesi ve ekleriincelendiğinde, başvurucunun başvuruya konu tazminat davasının uzun sürmesinedeniyle Anayasa’nın 2., 10., 12., 35., 36., 40. ve 74. maddeleri ileSözleşme’nin 6., 13. maddeleri ile Sözleşmeye ek protokollerin ihlal edildiğiniileri sürdüğü anlaşılmıştır. Anayasa Mahkemesi, başvurucuların ihlaliddialarına ilişkin nitelendirmesi ile bağlı olmayıp hukuki nitelendirmeyibizzat yapar. Anılan şikâyet, yargılama sürecinin uzun sürmesine yönelik olduğundan,adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmiştir.
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
22. Başvurucunun şikâyeti açıkçadayanaktan yoksun olmadığı gibi bu şikâyet için diğer kabul edilemezliknedenlerinden herhangi biri de bulunmamaktadır. Bu nedenle, başvurunun bubölümüne ilişkin olarak kabul edilebilirlik kararı verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
23. Başvurucu, 19/1/1998 tarihinde Söke 2. Asliye HukukMahkemesinde açtığı tazminat davasının makul sürede sonuçlanmadığınıbelirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
24. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makulsürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusuyapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adilyargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadakiyargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher Ergun ve diğerleri, B.No:2012/13,2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri,B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B.No:2013/3283,19/12/2013; Haydar İzgi,B.No:2012/673, 19/12/2013).
25. Başvuru konusu olayda, Asliye Hukuk Mahkemesi nezdindeaçılan tazminat davasının söz konusu olduğu görülmekle, 1086 sayılı mülga Kanunile 6100 sayılı Kanun’da yer alan usul hükümlerine göre yürütülen ve medeni hakve yükümlülükleri konu alan somut yargılama faaliyetinin makul süredeğerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılamasürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (GüherErgun ve diğerleri, § 50) bu tarih somut başvuru açısından, 19/1/1998tarihidir.
26. Sürenin bitiş tarihi ise, somut olayda olduğu gibi devameden yargılamalar bakımından, başvurunun karara bağlandığı tarihtir (Güher Ergun ve diğerleri, § 52).
27. Başvuruya konu yargılama sürecinin incelenmesinde,yargılamanın konusunun başvurucu kooperatifin, daha önce kooperatifin inşasındasorumluluğu bulunduğunu iddia ettikleri kişilerden tazminat istemine ilişkinolduğu, davanın 19/1/1998 tarihinde açıldığı ve İlk Derece Mahkemesinin esasailişkin kararını 2/6/2005 tarihinde verdiği ancak temyiz incelemesi sonucukararın Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 30/1/2007 tarihli ilamı ile bozulduğu,karar düzeltme isteminin 28/9/2007 tarihinde reddedildiği; bozmaya uyularakverilen 22/4/2010 tarihli kararın da Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 28/6/2012 tarihliilamı ile bozulduğu, karar düzeltme isteminin 19/2/2013 tarihinde reddedildiği;son olarak İlk Derece Mahkemesince 28/11/2013 tarihinde verilen kararın,Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 16/4/2015 tarihli ilamı ile düzeltilerekonandığı, karar düzeltme incelemesinin ise halen sonuçlanmadığı anlaşılmıştır.
28. Başvuruya konu tazminat davasının incelenmesinde; hukukimeselenin çözümündeki güçlük, yargılamanın niteliği, maddi olaylarınkarmaşıklığı, delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller gibi kriterlerdikkate alındığında başvuruya konu yargılamanın karmaşık nitelikte olduğuanlaşılmışsa da somut başvuru açısından, daha önce verilen kararlar dışındafarklı karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı, söz konusu yaklaşıkon sekiz yıldır devam eden yargılama sürecinde, makul olmayan bir gecikmeninolduğu sonucuna varılmıştır.
29. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden
30. Başvurucu, Anayasa’nın 2.,10., 12., 35., 36., 40. ve 74. maddeleri ve Sözleşme’nin 6., 13. maddeleri ileSözleşmeye ek protokollerinin ihlal edilmesi nedeniyle 43.000.000,00 TL maddive 5.000.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
31. 6216 sayılı Kanun'un 50.maddesinin (2) numaralı fıkrasında, Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespitedilmesi halinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayanhallerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.
32. Bu doğrultuda başvurucununtarafı olduğu uyuşmazlığa ilişkin yaklaşık on sekiz yıldır devam eden yargılamasüreci nazara alındığında, yargılama faaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızcaihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındayargılamadaki taraf sayısı da dikkate alınarak, başvurucuya net 20.850,00 TLmanevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
33. Başvurucu tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler uyarıncatespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam1.998,35 TLyargılama giderinin başvurucu ödenmesine karar verilmesi gerekir.
34. Başvuruya konu yargılamanınyaklaşık on sekiz yıldır devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanmahakkını ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olanbir yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısasürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın birörneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucunun,
1.Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddiasının KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,
B. Başvurucuya net 20.850,00 TLmanevi TAZMİNAT ÖDENMESİNE, başvurucunun tazminata ilişkin diğer taleplerininREDDİNE,
C. Başvurucu tarafından yapılan198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TLyargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin, kararıntebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibarendört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sonaerdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,
E. Kararın bir örneğininYargıtay 23. Hukuk Dairesine gönderilmesine,
17/3/2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.