Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - TASFİYE HALİNDE NURİ AYKON GAZETECİLİK LTD. ŞTİ. Başvurusuna İlişkin Karar - 25/10/2018

Başkan

:

Zühtü ARSLAN

Başkanvekili

:

Burhan ÜSTÜN

Başkanvekili

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Recep KÖMÜRCÜ

Hicabi DURSUN

Celal Mümtaz AKINCI

Muammer TOPAL

M. Emin KUZ

Hasan Tahsin GÖKCAN

Kadir ÖZKAYA

Recai AKYEL

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Recep KAPLAN

Başvurucu

:

Tasfiye Halinde Nuri Aykon Gazetecilik Ltd. Şti.

Temsilcisi

:

Ahmet Can KARAHASANOĞLU

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, üst düzey kamu görevlileriyle ilgili haber veyorumlar nedeniyle aleyhe tazminata hükmedilmesinin ifade ve basınözgürlüklerini ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Birinci Bölüm tarafından 11/10/2018 tarihinde yapılantoplantıda, niteliği itibarıyla Genel Kurul tarafından karara bağlanmasıgerekli görüldüğünden başvurunun Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün(İçtüzük) 28. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca Genel Kurula sevkinekarar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucunun sahibi olduğu Anadolu'da Vakit isimli ulusalgazetede, üst düzey bazı kamu görevlilerinin adının geçtiği bir haberyapılmıştır.

8. Bu haber üzerine anılan kamu görevlileri kişilik haklarının saldırıyauğradığı iddiasıyla başvurucuya tazminat davası açmıştır.

9. Bir dizi yargılama süreci sonunda Ankara 8. Asliye HukukMahkemesince 12/6/2012 tarihinde davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve bukarar Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından 30/10/2014 tarihinde onanmıştır.Onama kararı başvurucuya 17/12/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu 15/1/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.

11. Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelenmesi sırasındabaşvurucunun temsilcisine başvurucunun tasfiye sürecinin sonlanıp sonlanmadığıve tüzel kişiliğinin sona erip ermediğiyle ilgili bilgileri göndermesi için12/6/2018 tarihli müzekkereyi göndermiştir. Müzekkerenin gönderildiği adresbaşvurucunun temsilcisinin başvuru formunda belirttiği adrestir.

12. Anayasa Mahkemesine ulaştırılan 19/6/2018 tarihli tebliğmazbatasında "muhatabın belirtilenadresten taşındığı aynı adreste bulunan ...'nın sözlübeyanından anlaşıldığından tebliğ evrakı çıkış merciine iade"ibaresi yer almaktadır.

13. Başvurucu adres değişikliği konusunda işbu karar tarihiitibarıyla Anayasa Mahkemesine herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.

14. Başvurucu Şirketin tasfiye sürecinin sonlanıp sonlanmadığıve tüzel kişiliğinin sona erip ermediği hususuyla ilgili olarak İstanbulTicaret Odası Ticaret Sicil Müdürlüğüne Anayasa Mahkemesince gönderilenmüzekkereye verilen 18/10/2018 tarihli cevapta; Şirketin tasfiyesinin sonaerdiği hususunun Müdürlüklerince 21/8/2015 tarihinde tescil edildiği, Şirketinkaydının terkin edildiği ve tasfiye sonu kararının 27/8/2015 tarihli TürkiyeTicaret Sicili Gazetesi'nde yayımlandığı belirtilmiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

A. Mevzuat Hükümleri

15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un "Bireysel başvuru hakkına sahip olanlar"kenar başlıklı 46. maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"(2) ...Özel hukuk tüzelkişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiylebireysel başvuruda bulunabilir."

16. 6216 sayılı Kanun’un "Esashakkındaki inceleme" kenar başlıklı 49. maddesinin (7) ve (8)numaralı fıkraları şöyledir:

"(7) Bireysel başvurularınincelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usulkanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır.

 (8)Esas hakkında incelemenin usul ve esasları ile ilgili diğer hususlar İçtüzükledüzenlenir."

17. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu'nun "Taraf ehliyeti"kenar başlıklı 50. maddesi şöyledir:

"Medenî haklardanyararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir."

18. 6100 sayılı Kanun'un "Davaşartları" kenar başlıklı 114. maddesinin ilgili bölümüşöyledir:

"(1) Dava şartlarışunlardır:

 ...

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahipolmaları..."

19. 6100 sayılı Kanun'un "Davaşartlarının incelenmesi" kenar başlıklı 115. maddesinin ilgilibölümü şöyledir:

"(1) Mahkeme, davaşartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğindenaraştırır...

 (2)Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine kararverir..."

20. 21/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 48.maddesi şöyledir:

"Tüzel kişiler, cins,yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlardışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler."

21. 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun125. maddesi şöyledir:

"(1) Ticaret şirketleritüzel kişiliği haizdir.

 (2)Ticaret şirketleri, Türk Medenî Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde bütünhaklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuniistisnalar saklıdır."

22. 6102 sayılı Kanun’un 588. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:

"Şirket, ticaretsiciline tescil ile tüzel kişilik kazanır."

23. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"(5) Başvurucuların, ... başvuruylailgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana geldiğinde bunu Mahkemeyebildirmeleri zorunludur."

24. İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

 “(1)Bölümler ya da Komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerdedüşme kararı verilebilir:

…

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.

…”

25. İçtüzük'ün "Genel hükümlerin uygulanması" kenarbaşlıklı 84. maddesi şöyledir:

"Bireysel başvurularınincelenmesinde, kararların infazında Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayanhâllerde ilgili usul kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygunhükümleri uygulanır."

B. Yargıtay Kararları

26. Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 3/5/2017 tarihli veE.2017/203, K.2017/1874 sayılı kararı şu şekildedir:

"Taraf ehliyeti, 6100sayılı HMK'nın 50. maddesinde açıkça düzenlenmişolup, bir davada taraf olabilme yeteneğini ifade eder. Taraf ehliyeti, medeni(maddi) hukuktaki TMK'nın 8. maddesinde düzenlenenmedeni haklardan yararlanma (hâk) ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekilolarak anlaşılmalıdır. Davacının gerçek kişi ise sağ olması, tüzel kişi isetüzel kişiliğinin bulunması taraf ehliyetiyle ilgili olup 6100 sayılı HMK'nın 114/1-d maddesi gereğince dava şartlarındandır.Dava şartlarının varlığının yargılamanın her aşamasında aranması gerekir. HMK'nın 115/2. maddesi gereğince dava şartı noksanlığıhalinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir ise de;aynı maddenin ikinci cümlesinde dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün isebunun tamamlanması için kesin süre verileceği, bu süre içinde dava şartınoksanlığı giderilmemişse davanın, dava şartı noksanlığı nedeniyle usuldenreddedilebileceği hükmü getirilmiştir.

Bilindiği üzere ticaret ortaklıklarının tüzelkişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişinin,tüzel kişiliğinin sona ermesi durumunda taraf ehliyeti de son bulur..."

27. Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 29/2/2016 tarihli veE.2016/345, K.2016/3011 sayılı kararı şu şekildedir:

"Dosya içeriğindenaleyhine hüküm kurulan [A.B.T. San. ve Tic. AŞ'nin] ticaret sicil kaydının TTK'nın geçici 7. maddesi uyarınca 31.01.2014 tarihinde re'sen terkin edildiği anlaşılmıştır.

Dava ehliyeti, gerçek ve tüzel kişininkendisinin veya yetkili kılacağı bir temsilci veya vekil aracılığı ile birdavayı takip etme ve usuli işlemlerini yapabilmeehliyetidir. Dava ehliyeti dava şartlarından olup davaya bakan hakim tarafından kendiliğinden gözönündetutulması gerekir.

Anonim şirketin tüzel kişiliği ticaretsicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Fesih ve tasfiye işlemi, birtüzel kişiliğin son bulmasını ifade eder. Tüzel kişiliğini kaybeden anonimşirketlere davada husumet tevcih edilebilmesi için şirketin yeniden ihyasınagidilerek yargılamanın anonim şirket tüzel kişiliğine karşı devamınınsağlanması gerekmektedir. Taraf sıfatının bulunmaması halinde dava, sıfatyokluğundan (husumet yönünden) reddedilecektir..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

28. Mahkemenin 25/10/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

29. 6100 sayılı Kanun’da taraf ehliyeti bir dava şartı olarak düzenlenmiştir.Türk hukukunda taraf ehliyeti 4721 sayılı Kanun’da düzenlenen hak ehliyetininvarlığına bağlanmıştır. Buna göre ancak hak ehliyetine sahip olanlar yargımercileri önünde taraf statüsü kazanabilir ve ancak hak ehliyetini haiz olanlarlehine veya aleyhine hüküm kurulabilir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., B. No: 2013/5016, 12/6/2018,§ 32).

30. Özel hukuk tüzel kişilerinin hak ehliyetini haiz olduklarıhususunda kuşku bulunmamaktadır. Dolayısıyla bunların yargı mercileri önünde tarafolma sıfatı vardır. Nitekim 6216 sayılı Kanun’un 46. maddesinin (2) numaralıfıkrasının ikinci cümlesinde özel hukuk tüzel kişilerinin bireysel başvurudabulunabilecekleri kabul edilmiştir. Ancak özel hukuk tüzel kişilerinin yargımercileri önünde taraf statüsünde bulunabilmeleri için hukuken var olmaları,diğer ifadeyle tüzel kişiliği haiz olmaları zorunludur (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 33).

31. 6102 sayılı Kanun’un 588. maddesinin (1) numaralı fıkrasınagöre şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Dolayısıylahenüz ticaret siciline tescil edilmemiş bir şirketin tüzel kişilik kazanmasımümkün olmadığı gibi ticaret sicil kaydı silinen bir şirketin tüzel kişilikvasfı da sona erer. Başka bir deyişle ticaret siciline tescil ile tüzel kişilikniteliğini edinen ticari şirketin sicil kaydının silinmesiyle de hukuki varlığısona erer (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 34).

32. Bu itibarla sicil kaydı terkin edilen bir ticari şirketinyargı mercileri önünde taraf statüsünde bulunması mümkün değildir. Tabiatıylabu durum bireysel başvurular yönünden de geçerlidir. Buna göre tüzel kişiliğiniyitirmiş bir şirketin bireysel başvuruda bulunması mümkün olmadığı gibibireysel başvuruda bulunan bir şirketin tüzel kişilik niteliğini bireyselbaşvuru sürecinin sonuna kadar koruması gerekmektedir. Dolayısıyla hiç tüzelkişilik kazanmamış veya tüzel kişiliği ortadan kalkmış şirket adına yapılanbireysel başvuru ile bireysel başvuru devam ederken tüzel kişiliğini yitiren şirketeilişkin bireysel başvurunun esasının incelenmesi mümkün değildir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 35).

33. Özetle şirketin bireysel başvuru anında tüzel kişiliği haizolması ve bunu bireysel başvuru sürecinin sonuna kadar koruması şirketlertarafından yapılan başvurunun esasının incelenebilmesi için zorunlu birkoşuldur. Bu bakımdan bireysel başvuru yapıldığı anda şirketin tüzelkişiliğinin bulunup bulunmadığına dair bilginin ve özellikle başvuru sürecidevam ederken şirketin tüzel kişiliğini yitirmesi durumunda bunun AnayasaMahkemesine bildirilmesi büyükönem taşımaktadır (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., § 36).Nitekim İçtüzük'ün 59. maddesinin (5) numaralıfıkrasına göre de başvurucuların başvuruyla ilgili koşullarda herhangi birdeğişiklik meydana geldiğinde bunu Anayasa Mahkemesine bildirmeleri zorunludur.

34. Buna karşın somut olayda; başvuru tarihinden işbu karartarihine kadar geçen süre zarfında başvurucu Şirketin tasfiyesinin sona eripermediği hususunda Anayasa Mahkemesine herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır.Ancak İstanbul Ticaret Odası Ticaret Sicil Müdürlüğünce Anayasa Mahkemesininmüzekkeresine karşılık gönderilen 18/10/2018 tarihli cevapta Şirketintasfiyesinin sona erdiği hususunun Müdürlüklerince 21/8/2015 tarihinde tesciledildiği ve Şirketin kaydının terkin edildiği belirtilmiştir (bkz. § 14).

35. Şirketin ticaret sicil kaydının silinmesi ve tüzelkişiliğini yitirmesi olgusu bireysel başvurunun esasının incelenmesine engelteşkil eder. Anayasa Mahkemesi, başvurunun incelemesi devam ederken başvuru ehliyetininyitirilmesi durumunda başvurunun düşmesine karar vermektedir (Gümüşdere İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş., §§ 38,39).

36. Bu koşullar çerçevesinde başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılanbir neden kalmadığından düşmesinekarar verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden kalmadığından DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA25/10/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy