Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - TEKFEN İNŞAAT VE TESİSAT A.Ş. Başvurusuna İlişkin Karar - 16/3/2016

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Erdal TERCAN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucu

:

Tekfen İnşaat ve Tesisat A.Ş.

Vekili

:

Av. Haşim BAYIRBAŞ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, 7/6/1995 tarihindeBüyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makul süredesonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali iddiası ile ilgilidir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 14/6/2013 tarihindeBüyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. İdari yöndenyapılan ön incelemede başvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumununbulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinciKomisyonunca 28/11/2013 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından16/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay veolgular ile başvurunun bir örneği görüş için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.Adalet Bakanlığının 13/5/2015 tarihli yazısında, Anayasa Mahkemesinin öncekikararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen, başvuru hakkında görüşsunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucuya ait iş yerindeçalışan R.Ç.'nin iş kazasında vefat etmesi sonucu,başvurucu ve diğer bir kısım davalılar aleyhine 7/6/1995 tarihinde BüyükçekmeceAsliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açılmış, anılan dava aynı Mahkemedegörülmekte olan iki ayrı dava ile birleştirilmiştir.

8. Büyükçekmece Asliye HukukMahkemesi, 23/1/2001 tarihli ve E.1995/973, K.2001/78 sayılı kararı ile davanınkısmen kabulüne, hükmedilen tazminatın davalılardan müştereken tahsiline kararvermiştir.

9. Büyükçekmece Asliye HukukMahkemesinin kararı üzerine davacılar, başvurucunun da içinde bulunduğudavalılar aleyhine icra takibine başlamışlar, başvurucu İlk Derece Mahkemesininkararını tehiri icra talebiyle temyiz etmiş, icranın geri bırakılması içinilgili İcra Müdürlüğüne 109.000,00 TL tutarında teminat mektubu sunmuştur.

10. Temyiz incelemesi sonunda,İlk Derece Mahkemesinin kararı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin, 25/9/2001 tarihlive E.2001/4847, K.2001/6170 sayılı ilamı ile bozulmuştur.

11. Bozma üzerine BüyükçekmeceAsliye Hukuk Mahkemesince 23/9/2003 tarihli ve E.2001/2163, K.2003/1299 sayılıkarar ile yeniden hüküm kurulmuş, bu hüküm de Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin,9/11/2004 tarihli ve E.2004/8653, K.2004/9469 sayılı ilamı ile bozulmuştur.

12. Bozma üzerine dosyakendisine gelen Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, 29/12/2005 tarihli veE.2005/1037, K.2005/1076 sayılı kararı ile Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulutarafından iş davalarına bakma yetkisinin kaldırıldığını belirterek, talephalinde dosyanın Bakırköy İş Mahkemesine gönderilmesine hükmetmiştir.

13. Büyükçekmece 2. Asliye HukukMahkemesinin bu kararının ardından dosya, Bakırköy 3. İş Mahkemesi esasınaalınmış, Bakırköy 3. İş Mahkemesi, 24/7/2006 tarihli kararı ile davaya bakmayetkisinin olmadığını belirtmiş, yargılama için Büyükçekmece 2. AsliyeMahkemesinin yetkili ve görevli olduğuna hükmetmiştir.

14. Dosya tekrar kendisine gelenBüyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, 13/12/2007 tarihli ve E.2007/30,K.2007/1138 sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne hükmetmiş, temyizincelemesi sonucu, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 14/10/2008 tarihli veE.2008/13760, K.2008/15739 sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesinin kararınıbozmuştur.

15. Büyükçekmece 2. Asliye HukukMahkemesi bozma üzerine 29/6/2011 tarihli ve E.2009/182, K.2011/455 sayılıkararı ile davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.

16. Temyiz incelemesi sonunda,Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 26/2/2013 tarihli ve E.2012/7078, K.2013/3412sayılı ilamı ile İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanmasına hükmetmiştir.

17. Başvurucu, Yargıtay 21.Hukuk Dairesinin düzelterek onama ilamını 27/5/2013 tarihinde öğrendiğini beyanetmiştir.

18. Başvurucu 14/6/2013tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

19. Mahkemenin 16/3/2016tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 14/6/2013 tarihli ve 2013/4769numaralı bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

20. Başvurucu, 7/6/1995tarihinde Büyükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinde aleyhine açılan tazminatdavasının 23/1/2001 tarihli karar ile kısmen kabulüne karar verildiğini,hükmedilen tazminatın davacılar tarafından icra takibine konu edilmesi üzerinetehiri icra talepli temyiz isteminde bulunduğunu, icranın geri bırakılması içinİcra Müdürlüğüne 109.000,00 TL tutarlı teminat mektubu sunduğunu, yargılamasonunda davanın kısmen kabulü yönündeki kararın ancak 26/2/2013 tarihindeverilebildiğini, dolayısıyla makul sürede yargılama yapılmadığını belirterekadil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, 23/1/2001 tarihlikararın ardından icrayı ertelemek amacıyla İcra Müdürlüğüne sunduğu teminatmektubunu yargılama sonunda geri alabilmek için Müdürlüğe toplam 118.109,00 TLfazla ödeme yapmak zorunda kaldığını, bu duruma yargılamanın uzamasının nedenolduğunu ifade ederek, fazla ödenen miktar ve söz konusu miktara işletilecekfaizin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

21. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesisonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurununkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

22. Başvurucu, 7/6/1995 tarihinde Büyükçekmece Asliye HukukMahkemesinde aleyhine açılan tazminat davasının makul süredesonuçlandırılmadığını belirterek, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiniileri sürmüştür.

23. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makulsürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusuyapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adilyargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadakiyargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiştir (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 34–64; Hayrettin Ekim,B. No: 2013/3442, 20/3/2014, §§ 33-55).

24. Başvuru konusu olayda,Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi sıfatıyla) nezdinde açılan tazminatdavasının söz konusu olduğu görülmekle, 1086 sayılı mülga Hukuk UsulüMuhakemeleri Kanunu ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nda yer alan usulhükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri konu alan somutyargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesiiçin başlangıcı, uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeyebaşlandığı tarih olup (Güher Ergun vediğerleri, § 50) bu tarih somut başvuru açısından, 7/6/1995 tarihidir.

25. Sürenin bitiş tarihi ise,çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihiolup (GüherErgun ve diğerleri, § 52), somut başvuru açısından söz konusu tarih ise İlk DereceMahkemesi kararının Yargıtay 21. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği26/2/2013 tarihidir.

26. Başvuruya konu yargılamasürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun, başvurucunun iş yerindeçalışan R.Ç.’nin iş kazası sonucu vefat etmesiüzerine, R.Ç.’nin ailesinin başvurucu aleyhine açtığıtazminat istemine ilişkin olduğu, davanın 7/6/1995 tarihinde açıldığı ve aynıkonuda aynı Mahkemede açılan diğer iki dava ile birleştirildiği, İlk DereceMahkemesince verilen kararların Yargıtay tarafından bozulmasından sonra İlkDerece Mahkemesinin 29/6/2011 tarihli kararının, Yargıtay 21. Hukuk Dairesince,26/2/2013 tarihli ilam ile düzelterek onandığı ve bu tarihte kesinleştiğianlaşılmıştır.

27. Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, başvuruya konutazminat davasının hukuki meselenin çözümündeki güçlük, maddi olayların karmaşıklığı,delillerin toplanmasında karşılaşılan engeller, taraf sayısı gibi kriterlerdikkate alındığında karmaşık olmaktan uzak olduğu anlaşılmıştır. Başvurucununtutum ve davranışlarıyla ve usuli haklarınıkullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli ölçüde sebepolduğu da söylenemez. Dolayısıyla somut başvuru açısından farklı kararverilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı ve yaklaşık on sekiz yıllık birsürede tamamlanan yargılama sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucunavarılmıştır.

28. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

29. Başvurucu, adil yargılanmahakkının ihlal edilmesi nedeniyle, tehiri icra talebi için İcra Müdürlüğünesunduğu teminat mektubunu yargılama sonunda geri alırken, fazla ödeme yapmakzorunda kaldığı 118.109,00 TL’nin tazminat olarak ödenmesine karar verilmesiniistemiştir.

30. 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, esas inceleme sonunda ihlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedileceği belirtilmiş, ancak yerindelik denetimi yapılamayacağı, idarieylem ve işlem niteliğinde karar verilemeyeceği hüküm altına alınmış;(2) numaralı fıkrasında ise Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesihalinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerdebaşvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.

31. Başvuru konusu olayda, başvurucunun makul sürede yargılanmahakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, başvuruya konuolan yargılama sürecinin kesinleşerek sona erdiği dikkate alındığında,başvurucunun da manevi tazminat talebi bulunmaması nedeniyle ihlalin tespitidışında sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gereken bir hususbulunmadığı anlaşılmaktadır.

32. Başvurucu tarafından ilerisürülen tazminat talebi maddi zararlarının karşılanmasına dönük olup, tespitedilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığıanlaşıldığından, başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesigerekir.

33. Başvurucu tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler uyarıncatespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam1.998,35 TL yargılamagiderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

A. Başvurucunun,

1.Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki iddiasının KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucunun diğertaleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucu tarafından yapılan198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35 TLyargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararıntebliğini takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibarendört ay içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sonaerdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

16/3/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy