TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
T.Ş. BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2017/15851)
Karar Tarihi: 3/12/2020
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
GİZLİLİK TALEBİ KABUL
Başkan
:
Hasan Tahsin GÖKCAN
Üyeler
:
Burhan ÜSTÜN
Hicabi DURSUN
Muammer TOPAL
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Fatma Burcu NACAR YÜCE
Başvurucu
:
T.Ş.
Vekili
:
Av. Faruk SAĞIN
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, işçilik alacaklarının tahsili istemiyleaçılan tazminat davasında verilen kararın hakkaniyete aykırı olması veyargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru 17/2/2017 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yöndenyapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyleolaylar özetle şöyledir:
6. Başvurucu; iş sözleşmesinin işverence haksız yere sonaerdirildiğini iddia ederek 15/10/2009 tarihinde açtığı davada kıdem tazminatı,ücret alacağı ile yıllık izin ücreti alacaklarının ödenmesini talep etmiştir.
7. Gebze 1. İş Mahkemesi (Mahkeme) 31/1/2012 tarihlikarar ile davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
8. Hüküm davalı işveren tarafından temyiz edilmiştir.Yargıtay 22. Hukuk Dairesi (Daire) 14/2/2014 tarihli bozma ilamında;başvurucunun hizmet süresinin eksik hesaplandığını, ihbar tazminatı talebininkabulü yerine reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davada kabul edilenişçilik alacakları yönünden, başvurucunun 1.200 TL ücret aldığını iddiaetmesine rağmen aldığı ücretin 1.480 TL olarak kabul edilmesi ve bu miktaragöre talebi ıslah etmesine rağmen Mahkemece brüt ücret üzerinden hükümkurulmasının taleple bağlılık kuralına aykırılık oluşturduğunu belirtmiştir.
9. Bozma ilamına uyan Mahkeme 19/4/2016 tarihlikararında, bozma sonrası alınan bilirkişi raporu, ticaret sicil kayıtları, dahaönce taraflar arasında görülen ve Yargıtayca onanan benzer dosyalarda verilenkararlara göre ihbar tazminatı talebinin reddine; kıdem, yıllık izin, ücrettaleplerinin ise kabulüne karar vererek davayı kısmen kabul etmiştir.
10. Hüküm taraflarca temyiz edilmiştir. Yargıtay 22.Hukuk Dairesi 20/12/2016 tarihli kararla ilk derece mahkemesi kararınıonamıştır.
11. Nihai karar 19/1/2017 tarihinde tebliğ edilmiş,başvurucu 17/2/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 3/12/2020 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucununiddiaları
13. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.
2. Değerlendirme
14. 31/7/2018 tarihli ve 30495 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış BazıBaşvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici maddeeklenmiştir.
15. 6384 sayılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göreyargılamaların uzun sürmesi ve yargı kararlarının geç veya eksik icra edilmesiya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yapılan ve bu maddeninyürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olanbireysel başvuruların başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabuledilemezlik kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde yapılacak müracaatüzerine Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı (TazminatKomisyonu) tarafından incelenmesi öngörülmüştür.
16. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No:2014/13828, 12/9/2018) kararında; yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığıya da yargı kararlarının geç veya eksik icra edildiği ya da hiç icra edilmediğiiddiasıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekleştirilen bireysel başvurularailişkin olarak Tazminat Komisyonuna başvuru imkânının getirilmesine ilişkinyolu ulaşılabilir olma, başarı şansı sunma ve yeterli giderim sağlamakapasitesinin bulunup bulunmadığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkililiğinitartışmıştır (Ferat Yüksel, § 26).
17. Ferat Yüksel kararında özetle anılan başvuruyolunun kişileri mali külfet altına sokmaması ve başvuruda kolaylık sağlamasınedenleriyle ulaşılabilir olduğu, düzenleniş şekli itibarıyla ihlal iddialarınamakul bir başarı şansı sunma kapasitesinden mahrum olmadığı ve tazminatödenmesine imkân tanıması ve/veya bu mümkün olmadığında başka türlü telafiolanakları sunması nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sağlamaimkânına sahip olduğu hususunda değerlendirmelerde bulunulmuştur (FeratYüksel, §§ 27-34). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilkbakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunma veyeterli giderim sağlama kapasitesi olduğu görülen Tazminat Komisyonuna başvuruyolu tüketilmeden yapılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincilniteliği ile bağdaşmayacağı sonucuna vararak başvuru yollarınıntüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemezlik kararı vermiştir (FeratYüksel, §§ 35, 36).
18. Mevcut başvurunun bu kısmı yönünden söz konusukarardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının başvuruyollarının tüketilmemiş olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
B. Diğer İhlalİddiaları
1. Başvurucununiddiaları
20. Başvurucu; işçilik ücret alacakları için açmış olduğudavada ihbar tazminatı taleplerinin reddedilerek karşılanmadığını, ıslahailişkin taleplerinin de kabul edilmemesi nedeniyle zarara uğradığını, bozmailamında ihbar tazminatına hükmedilmesi gerektiği belirtilmesine rağmenMahkemece buna uyulmadığını, benzer nitelikte açılan seri dosyalardakideğerlendirmelere çelişki oluşturacak şekilde verilen kararın usul ve kanunaaykırı olduğunu belirterek Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınanadil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu ayrıcaçalışma hayatı nedeniyle kimliğinin kamuya açık belgelerde gizli tutulmasınıtalep etmiştir.
2. Değerlendirme
21. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafındanyapılan hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukukitavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013,§ 16). Başvurucunun şikâyetinin özü, Mahkeme tarafından usul ve kanuna aykırıhatalı bir yorumla karar verilmesine ilişkin olduğundan başvurunun adilyargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
22. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında,kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireyselbaşvuruda incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemelerönünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerindeğerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasıileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireyselbaşvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleremüdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren yorum,uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsamındadır (AhmetSağlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).
23. Somut olayda Mahkeme; iddia, savunma, işyeri şahsisicil dosyası, Ticaret Sicil Müdürlüğünden getirtilen belgeler, Gebze 2. İşMahkemesinin dosyaları, bilirkişi raporları ve dosya kapsamını değerlendirerekihbar tazminatı talebinin reddine, diğer işçilik alacaklarının kısmen kabulünekarar vermiştir. Bu itibarla başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasınailişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikoluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarınınkanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
24. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksunolması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,
B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğineilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
2. Diğer ihlal iddialarına ilişkin iddianın açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA 3/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.