TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TUJLA GÜMÜŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17970)
Karar Tarihi: 15/2/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Recai AKYEL
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucular
:
1.Tujla GÜMÜŞ
2. Gözde GÜMÜŞ
3. Enes GÜMÜŞ
4. Mehmet GÜMÜŞ
5. Yusuf Salih GÜMÜŞ
6. Kerem GÜMÜŞ
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/11/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu Tujla Gümüş, eşininelektrik çarpması sonucu hayatını kaybetmesi üzerine ortaya çıkan maddi vemanevi zararlarının tazmini talebiyle 3/9/2008 tarihinde kendisi adınaasaleten; çocukları başvurucular Mehmet Gümüş, Gözde Gümüş, Enes Gümüş, YusufSalih Gümüş ve Kerem Gümüş adına velayeten maddi vemanevi tazminat davası açmıştır. Kızıltepe Asliye Hukuk Mahkemesi 27/10/2011tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay 3. HukukDairesi tarafından 3/10/2012 tarihinde bozulmuştur. Kızıltepe 2. Asliye HukukMahkemesinin kurulmasının ardından yargılamaya 1. Asliye Hukuk MahkemesininE.2013/198 sayılı dosyasında devam edilmiş, bozmaya uyularak yapılanyargılamada Mahkemece 22/4/2014 tarihli karar ile davanın kısmen kabulüne kararverilmiştir. Karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi tarafından 21/10/2014 tarihindeonanmıştır. Karar düzeltme talebinde bulunulmamış olup anılan karar 1/12/2014tarihinde kesinleşmiştir. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerindenyapılan araştırmada başvurucu Enes Gümüş'ün 14/7/2008 tarihinde vefat ettiğitespit edilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
9. Mahkemenin 15/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
10. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
1. Başvurucu Enes GümüşYönünden
11. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 51. maddesi ile AnayasaMahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 83. maddesi gereğibaşvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıylabireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlindebaşvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında ilgilinin 2.000 Türklirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına kararverilir.
12. Bu kapsamda özellikle mahkemeyi yanıltmak amacıyla gerçekolmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulmasıdurumunda başvuru hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, §29.Benzer yöndeki karar için bkz. MehmetGüven Ulusoy [GK], B. No: 2013/1013, 2/7/2015).
13. Başvuru konusu olayda başvurucu TujlaGümüş, oğlu başvurucu Enes Gümüş adına velayetenKızıltepe 1. Noterliğinde 25/6/2008 tarihinde Avukat Ali Aydemir'e vekâletvermiştir. Vekâlet sözleşmesine istinaden başvurucu Enes Gümüş'ü, Kızıltepe 1.Asliye Hukuk Mahkemesindeki tazminat davasında vekili olarak Avukat Ali Aydemirtemsil etmiştir. UYAP sistemi üzerinden yapılan araştırmada başvurucu EnesGümüş'ün nüfus kayıtlarına göre 14/7/2008 tarihinde vefat ettiği tespitedilmiştir. Avukat Ali Aydemir tarafından 17/11/2014 tarihinde başvurucununmakul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasıyla bireysel başvuruyapılmış, başvuru formunda başvurucunun öldüğü konusunda bir bilgiye yerverilmemiştir.
14. Kamu gücü tarafından hakkı ihlal edilen kişinin bireyselbaşvuru yapmadan önce ölmesi durumunda ölen kişi adına bir başkası tarafındanbireysel başvuru yapma imkânı bulunmamaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 30).
15. Açıklanan nedenlerle başvuru tarihinden önce vefat etmişbaşvurucu adına vekâlet ilişkisi sona ermiş olan avukat tarafından yapılanbireysel başvurunun başvuru hakkının kötüyekullanılması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.
16. Bu durumda Avukat Ali Aydemir aleyhine, Anayasa Mahkemesiniyanıltıcı nitelikte başvuru yapması nedeniyle 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesive İçtüzük’ün 83. maddesi uyarınca takdiren 2.000 TL disiplin para cezasına hükmedilmesigerekir.
2. Diğer BaşvurucularYönünden
17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın bu kısmının kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icraaşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devameden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 50, 52).
19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
20. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 6 yıl 1 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
22. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
23. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
24. Somut olayda başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucularyönünden makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında dava dosyasındaki hukuki menfaatin niteliği ve aile birliği dedikkate alınarak başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müşterekennet 7.800 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvurucular tarafındanyapılan ve dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucularamüşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurucu Enes Gümüş yönünden yapılan başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle REDDİNE,
B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi ve Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 83. maddesi uyarınca Avukat Ali Aydemir'in2.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,
C. Diğer başvurucular yönünden makul sürede yargılanma hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
D. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının başvurucu Enes Gümüş dışındaki diğer başvurucular yönündenİHLAL EDİLDİĞİNE,
E. 1. Yargılama giderlerinin başvurucu Enes Gümüş üzerindeBIRAKILMASINA,
2. Başvurucu Enes Gümüş dışında diğer başvuruculara müşterekennet 7.800 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerinREDDİNE,
F. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuEnes Gümüş dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
G. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
H. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2013/198, K.2014/412) GÖNDERİLMESİNE,
İ. Kararın bir örneğinin Mardin Barosuna GÖNDERİLMESİNE,
J. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE15/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.