TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TURGAY ULU BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/12218)
Karar Tarihi: 11/12/2018
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Rıdvan GÜLEÇ
Raportör
:
Volkan ÇAKMAK
Başvurucu
:
Turgay ULU
Vekili
:
Av. Ali EŞKİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonutarafından hükmedilen tazminatın yetersiz olması ve vekâlet ücretinehükmedilmemesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınailişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/7/2014 tarihindeyapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
6. Başvurucu hakkında İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinde 1996yılında başlayan ceza yargılaması süreci 11/3/2011tarihinde sona ermiştir.
7. Başvurucu, ceza yargılamasında makul sürenin aşılmasınedeniyle öncelikle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) nezdinde bireyselbaşvuruda bulunmuş ise de ülkemizde Adalet Bakanlığı İnsan Hakları TazminatKomisyonunun (Komisyon) ihdas edilmiş olması nedeniyle AİHM başvuruyureddetmiştir. Başvurucu bu ret üzerine 9/7/2013tarihinde Komisyona başvuruda bulunmuştur.
8. Komisyon 27/1/2014 tarihli kararıylabaşvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve 7.700 TLmanevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir.
9. Başvurucu; Komisyon tarafından verilen manevi tazminatmiktarının hakkaniyete aykırı ölçüde az olduğunu, ayrıca lehine yargılamagiderlerine hükmedilmemesinin AİHM içtihatlarına aykırı olduğunu ileri sürerekKomisyon kararına itiraz etmiştir.
10. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. Kurulu 7/5/2014tarihli kararıyla itirazı reddetmiştir.
11. Başvurucu itirazın reddine yönelik kararı 26/6/2014tarihinde tebellüğ etmesinin ardından 16/7/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
12. Mahkemenin 11/12/2018 tarihindeyapmış olduğu toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Vekâlet Ücretine Hükmedilmemesi NedeniyleAdil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
13. Başvurucu, Komisyon tarafından vekâlet ücretinehükmedilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
2. Değerlendirme
14. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılıAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48.maddesinin (2) numaralı fıkrasında açıkça dayanaktan yoksun başvurularınMahkemece kabul edilemezliğine karar verilebileceği belirtilmiştir. Bu bağlamdabaşvurucunun ihlal iddialarını kanıtlayamadığı, temel haklara yönelik birmüdahalenin olmadığı veya müdahalenin meşru olduğu açık olan başvurular ilekarmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurular açıkça dayanaktan yoksunkabul edilebilir (Hikmet Balabanoğlu, B. No:2012/1334, 17/9/2013, § 24).
15. Başvurucu, Komisyona yaptığı başvuru nedeniyle lehineavukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmekte ise de 9/1/2013 tarihli ve 6384 sayılı Avrupa İnsan HaklarıMahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne DairKanun yalnızca makul sürede yargılama yapılmaması ile mahkeme kararlarının icraedilmemesi iddialarıyla AİHM'e yapılan başvurularıincelemek üzere idari bir kurul olan Komisyonun kurulmasını öngörmektedir.Anılan Kanun gereği başvuruların incelenmesinde başvurucular dışında karşıtaraf veya davalı sıfatıyla hiçbir kurum veya kişinin yer almadığı, Komisyonunbaşvurucunun iddialarını haklı gördüğü takdirde ancak Kanun'da öngörülenşekilde tazminata hükmedebileceği, bunun dışında vekâlet ücretine hükmetmeyetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır (AhmetDoğan, B. No: 2014/11359, 16/9/2015, § 46).
16. Başvuru konusu olayda başvurucununKomisyona yaptığı başvuru üzerine makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiğine karar verilerek 6384 sayılı Kanun gereği başvurucuya yalnızcatazminat ödenmesine karar verildiği, anılan Kanun ve Komisyonun yetkisi gereğibaşvurucu lehine vekâlet ücretine karar verilmemesinin başvurucunun adilyargılanma hakkına bir müdahale oluşturmadığı kabul edilmiş; başvurucununKomisyon tarafından hüküm altına alınan tazminatın ödenmediğine yönelikherhangi bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmıştır.
17. Açıklanan gerekçelerle vekâlet ücretine hükmedilmemesinedeniyle adil yargılanma hakkına yönelik açık ve görünür bir ihlalsaptanmadığından başvurunun bu kısmının açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.
B. Makul SüredeYargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
1. Başvurucunun İddiaları
18. Başvurucu; makul sürede yargılanma hakkının ihlali nedeniylelehine hükmedilen tazminat tutarının yetersiz olduğunu belirterek adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
2. Değerlendirme
19. 6216 sayılı Kanun’un 46. maddesinde kimlerin bireyselbaşvuru yapabileceği sayılmış olup anılan maddenin (1) numaralı fıkrasına görebir kişinin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için üç temelön koşulun birlikte bulunması gerekmektedir. Bu ön koşullar, başvuruya konuedilen ve ihlale yol açtığı ileri sürülen kamu gücü eylem veya işleminden ya daihmalinden dolayı başvurucunun güncel birhakkının ihlal edilmesi, bu ihlalden dolayı kişinin kişisel olarak ve doğrudan etkilenmiş olması ve bunlarınsonucunda başvurucunun kendisinin mağdurolduğunu ileri sürmesidir (Fetih Ahmet Özer,B. No: 2013/6179, 20/3/2014, § 24).
20. Başvuru konusu olayda 6384 sayılı Kanun uyarınca kurulanKomisyon, makul sürede yargılama yapılmaması nedeniyle başvurucunun hakihlaline uğradığını tespit etmiş ve uğranılan hak ihlali nedeniyle tazminatödenmesine karar vermiş; bu karara karşı yapılan itiraz başvurusu dareddedilmiştir.
21. Bu durumda 6384 sayılı Kanun ilekurulan Komisyon tarafından uzun yargılanma nedeniyle başvurucunun adilyargılanma hakkının ihlal edildiğinin tespit edildiği ve bu ihlal sebebiyleödenen tazminat tutarının Anayasa Mahkemesinin ve AİHM'inyerleşik içtihatlarıyla uyumlu olduğu görülmekle uzun yargılanma nedeniyleortaya çıkan ihlalin gideriminin sağlanması ve bundandolayı ihlalin güncelliğini yitirmesi nedenleriyle bireysel başvuru tarihiitibarıyla başvurucunun mağdur statüsüsün bulunmadığı sonucuna varmakgerekmiştir.
22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Vekâlet ücretine hükmedilmemesi nedeniyle adil yargılanmahakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınaçıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
2. Makul sürede yargılanma hakkının hakkınınihlal edildiğine ilişkin iddianın kişibakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 11/12/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.