TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
TÜRKAN UYGUN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/19616)
Karar Tarihi: 20/4/2017
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Muammer TOPAL
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Türkan UYGUN
2. Ahmet Naci AZILI
3. Ercan UYGUN
4. Gültekin UYGUN
5. İsmail UYGUN
6. Leyla KOYUNCU
Vekili
:
Av. Emine AK
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş,ekonomik değere ilişkin ve icra edilebilir bir yargı kararının uzun süre icraedilmemesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlaledildiği iddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 17/12/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
8. Başvurucular tarafından 13/2/2012 tarihinde Ankara 25. AsliyeHukuk Mahkemesinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine açılankamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 28/11/2012 tarihli kararile 98.320,50 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziile birlikte başvuruculara ödenmesine hükmedilmiş, bu karar Yargıtay 5. HukukDairesince 20/5/2013 tarihinde onanmış, karar düzeltme istemi sonucunda iseaynı Dairenin 13/1/2014 tarihli ilamı ile karar yargılama giderleri yönündendüzeltilerek onanmış, düzelterek onama ilamı başvuruculara 19/2/2014 tarihindetebliğ edilmiş, düzelterek onama ilamına karşı taraflarca yeniden karar düzeltmeyoluna başvurulmadığından ilk derece mahkemesi kararı 14/3/2014 tarihindekesinleşmiştir.
9. Başvurucular 14/11/2016 tarihinde, ilgili idare ise11/11/2016 tarihinde güncel alacak-borç bilgilerini sunmuşlardır. Başvurucularbeyanlarında kendilerine henüz bir ödeme yapılmadığını belirtmişler, ilgiliidare ise başvuruculara toplam 4.711,40 TL ödeme yapıldığını, kalan güncel borçmiktarının ise 118.219,48 TL olduğunu ifade etmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
10. Mahkemenin 20/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Mahkemeye Erişim Hakkıve Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia
11. Başvurucular, ilgili idare aleyhine verilmiş, ekonomikdeğere ilişkin ve icra edilebilir yargı kararının uzun süre icra edilmemesinedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
1. Kabul EdilebilirlikYönünden
12. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir nedeninin de bulunmadığı anlaşılanmahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianınkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
13. Kamu kurum ve kuruluşları aleyhine verilmiş, icra edilebilirbir yargı kararının hiç icra edilmemesi ya da icrasının makul süre içindeyapılmaması, kararın verildiği yargılamada sağlanmış olan mahkemeye erişimhakkı dâhil adil yargılanma hakkı güvencelerini anlamsız hâle getirir.Dolayısıyla böyle bir durum mahkemeye erişim hakkının ihlali sonucunu doğurur (Kenan Yıldırım ve Turan Yıldırım, B. No:2013/711, 3/4/2014, §§ 37-54).
14. Öte yandan mahkeme kararına dayanan icra edilebilir biralacak, mülkiyet hakkı kapsamında korunan ekonomik bir değer ifade eder. Kamukurum ve kuruluşları aleyhine hükmedilmiş böyle bir alacağın hiç ödenmemesi yada ödenmesinin uzun sürmesi suretiyle oluşan belirsizlik, mülkiyet hakkınınihlaline neden olur (Kenan Yıldırım ve TuranYıldırım, §§ 55-75).
15. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurulardaverdiği kararları dikkate alındığında somut olayda yukarıda belirtilennitelikteki yargı kararının üzerinden üç yılı aşan süre geçmesine kısmen icraedilmiş olması nedeniyle mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlaledildiği sonucuna varılmalıdır.
16. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan mahkemeye erişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvencealtına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
B. Hükmedilen Tazminataİşletilen Faiz Oranı Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlaline İlişkin İddia
17. Başvurucular Anayasa Mahkemesine 16/3/2015 tarihindesundukları ek beyan dilekçesi ile kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılantazminat davası sonunda belirlenen tazminat miktarına işletilen yasal faizoranının enflasyon oranı karşısında zararı karşılamada yetersiz kaldığınıbelirterek, mülkiyet haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralıfıkrası gereği bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği, başvuruyolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içindeyapılması gerekir.
19. Somut olayda, yasal faizi ile birlikte tazminata hükmedenilk derece mahkemesi kararına ilişkin düzelterek onama ilamının başvuruculara19/2/2014 tarihinde tebliğ edildiği (bkz.§ 8), başvurucuların ise 16/3/2015tarihli ek beyan dilekçesi ile ihlal iddiasında bulundukları, bu durumda ise sözkonusu iddiaların düzelterek onama ilamının kendilerine tebliğ edildiği19/2/2014 tarihinden itibaren otuz günlük süre geçtikten sonra ileri sürüldüğüanlaşılmaktadır.
20. Açıklanan nedenle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
21. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
22. Başvurucular, tazminat talebinde bulunmuşlardır.
23. Somut olayda mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkınınihlal edildiği sonucuna varılmıştır.
24. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminat ödenmesinekarar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvuruculara müşterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Ayrıca yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icraedilmesi ve böylece hukuk devleti ilkesi ile adalete olan güvenin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi için ihlal kararının bir örneğinin ilgiliidareye gönderilmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. 1. Mahkemeye erişim hakkı ile mülkiyet hakkının ihlaledildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Hükmedilen tazminata işletilen faiz oranı nedeniyle mülkiyethakkının ihlaline ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZOLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeyeerişim hakkı ile Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyethakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Yargı kararının mümkün olan en kısa sürede icra edilmesi içinkararın bir örneğinin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,
D. Başvuruculara ayrı ayrı net 8.400 TL manevi tazminatÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,
E. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam2.006,10 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE,20/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.