TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
UTHMAN DEYA UD DEEN EBERLE BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2015/16437)
Karar Tarihi: 11/10/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan y.
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör
:
Şermin BİRTANE
Başvurucu
:
Uthman Deya Ud Deen EBERLE
Vekili
:
Av. Seçil ASİ
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, Türk vatandaşı ile evliliğe rağmen sınır dışı edilmekararı nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ve sınır dışı edilme durumundatehlikeye düşüleceğinden bahisle kötü muamele yasağının ihlal edildiğiiddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 16/10/2015 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Bölüm tarafından tedbir talebinin değerlendirildiği10/11/2015 tarihli toplantıda, başvurucu hakkındaki idari gözetim kararınınkaldırılmasına ilişkin tedbir talebinin reddine, dosyada mevcut bilgi vebelgeler kapsamında başvurucunun Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) sınırdışı edilmesi durumunda yaşamının tehlikeye gireceği sonucuna ulaşmanın mümkünolmadığına ancak başvurucunun sınır dışı edilmesi hâlinde eşi ve çocuğundanayrı kalacağı anlaşılğındansınır dışı işleminin durdurulmasına ilişkin tedbir talebinin kabulü ilebaşvurucu hakkındaki sınır dışı işleminin tedbirenuygulanmamasına karar verilmiştir.
5. Komisyonca 31/3/2016 tarihinde, başvurunun kabuledilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6.Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş bildirmemiştir.
8. Başvurucu vekili tarafından Anayasa Mahkemesine verilen12/2/2016 tarihli dilekçede başvurucunun sınır dışı işleminin uygulanmasınadair tedbir talebinden feragat ettiği belirtilmiş ve ayrıca başvurucuhakkındaki idari gözetim kararının kaldırılması talep edilmiştir.
9. Anayasa Mahkemesinin 6/5/2016 tarihli kararıyla idari gözetimkararının kaldırılmasına ilişkin tedbir talebinin reddine dair karardadeğişiklik yapılmasını gerektirecek bir durum bulunmadığı ifade edilmiştir.Bunun yanı sıra başvurucu tarafından sınır dışı işleminin uygulanmamasına dairtedbir talebinden feragat edildiği dikkate alındığında devamında yarargörülmeyen tedbirin kaldırılmasına karar verilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
10. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylarözetle şöyledir:
11. Başvurucu 30/5/1989 tarihinde Suudi Arabistan'da doğmuş, ABDve Pakistan İslam Cumhuriyeti vatandaşıdır.
12. Başvurucu 20/2/2014 tarihinde Türk vatandaşı L.A. ileevlenmiş olup söz konusu evliliğe istinaden başvurucuya 22/10/2014 ile22/10/2015 tarihleri arasını kapsayacak şekilde aile ikamet izni verilmiştir.
13. Türk vatandaşı L.A. ile başvurucunun evliliğinden 26/6/2015tarihinde bir kız çocuğu dünyaya gelmiştir.
14. Başvurucunun, Yalova’da bulunanbirhastanede doğum yapan eşine refakat ettiği sırada 27/6/2015 tarihinde yapılanbir ihbar üzerine kimlik kontrolü yapılmıştır.
15. Yalova Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 27/6/2015tarihli kararı ile başvurucunun sınır dışı edilmesine ve bu amaçla idarigözetim altına alınmasına karar verilmiş; evrakta, başvurucu hakkında yapılantahdit sorgulamasında hakkında (G-87) ve (Ç-114) kodlu tahdit kayıtlarınınbulunması nedeniyle kamu güvenliği için tehdit oluşturduğu değerlendirmesi ile4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun54. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendi uyarınca işlem yapıldığıbelirtilmiştir. Yalova'da geri gönderme merkezi bulunmadığından bahislebaşvurucu Kocaeli iline nakledilmiştir.
16. Başvurucu 29/6/2015 tarihinde Kocaeli Geri GöndermeMerkezine teslim edilmiş ve 1/7/2015 tarihinde hakkında idari gözetim kararıalınmıştır.
17. Başvurucu vekili tarafından Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresiMüdürlüğüne verilen 3/7/2015 tarihli dilekçe ile Geri Gönderme Merkezindebulunan başvurucuya 6458 sayılı Kanun uyarınca hukuki destek sunmak üzeredosyasını inceleme ve örnek alma hususunda talepte bulunulmuştur. İlgiliidarenin aynı tarihli cevap yazısı ile kamu düzeninin korunması ile suçişlenmesinin önlenmesine ilişkin belgelerin incelenemeyeceği ve bu belgeörneklerinin verilemeyeceği ifade edilerek talebin yerine getirilmediğibelirtilmiştir.
A. Sınır Dışı İşlemi Hakkındaki Dava Süreci
18.Başvurucu, hakkında verilen sınır dışı kararına karşı7/7/2015 tarihinde Kocaeli 1. İdare Mahkemesinde iptal davası açmıştır. Davadilekçesinde sınır dışı edilmesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğunu,hangi gerekçelerle kamu güvenliğini tehlikeye attığının belirsiz olduğunu, Türkvatandaşı ile evli olduğunu ve bir çocukları bulunduğunu; bu kapsamda alınansınır dışı kararı ile aile hayatı ve yaşam hakkının ihlal edildiğinibelirtmiştir.
19. Mahkemece 8/7/2015 tarihinde ilk inceleme tutanağıdüzenlenmiştir.
20. Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından davadosyasına sunulan savunmada, yapılan bilgisayar tahdit sorgulamasında 17/3/2015tarihli Genel Güvenlik (G-87-Yurda Girişi Yasak) ve 5/3/2015 tarihli (Ç-l14)tahdit kodunun olduğu görüldüğünden başvurucunun 6458 sayılı Kanun’un 54.maddesinin (1) numaralı fıkrasının (d) bendinde belirtilen "Kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamusağlığı açısından tehdit oluşturanlar" kapsamında olduğudeğerlendirilerek hakkında sınır dışı kararı verildiği belirtilmiştir. Ayrıca6458 sayılı Kanun'un 94. maddesinin (2) numaralı fıkrasında yer alan "... Milli güvenlik ve kamu düzeninin korunmasıile suç işlenmesinin önlenmesine ilişkin belgeler incelenemez veverilemez." hükmü gereği dosyadaki evrakların sunulamadığıbelirtilmiştir.
21. Mahkemece 30/7/2015 tarihli ara kararı ile davalı idaredenbaşvurucu hakkındaki tahdit kodlarının mahiyeti ile anlamının bildirilmesi, bukodların bilgisayar tahdit sistemine işlenmesine neden olan somut olguların,bilgi ve bulguların ve başvurucunun kamu güvenliği ve düzeni açısından neşekilde tehdit oluşturduğunun açıklanması istenilmiştir.
22. İdarece dava dosyasına sunulan 13/8/2015 tarihli ara kararıcevabında, Genel Güvenlik (G-87-Yurda Girişi Yasak) ve (Ç-114-Haklarında Adliİşlem Yapılan Yabancılar) tahdit kodlarının veri girişinin yapılmış olduğununtespit edildiği, söz konusu tahdit kodlarının veri girişlerinin Göç İdaresi GenelMüdürlüğü Yabancılar Daire Başkanlığı tarafından belirtilen tarihlerdeyapıldığı, kendileri tarafından başvurucu ile alakalı veri girişi yapılmadığıbelirtilmiştir. Bunun yanı sıra hakkında G-87 tahdit kodu veri girişi yapılmışolan yabancı uyruklu şahıslar ilgili Genel Müdürlük talimatlarına esasen kamugüvenliği ve düzeni açısından tehdit oluşturan şahıslar olarakdeğerlendirilmekte olduğundan bu kişilerin sınır dışı kapsamına alınmaktaolduğu, Ç-114 tahdit kodlu veri girişinin ise hakkında herhangi bir sebepleadli işlem yapılan yabancı uyruklu şahıslar için girişi yapılan tahdit koduolarak nitelendirildiği bildirilmiştir.
23. Kocaeli 1. İdare Mahkemesinin 25/8/2015 tarihli kesinkararıyla dava reddedilmiştir. Karar gerekçesinde bilgisayar tahditsorgulamasında hakkında (G-87) ve (Ç-l14) tahditleri bulunduğu için kamu düzeniveya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından tehdit oluşturan şahıs olarakdeğerlendirilen davacı hakkında tesis edilen sınırdışıişleminde hukuka aykırılık görülmediği belirtilmiştir.
24.Bu karar 18/9/2015 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir.
25.Başvurucu 16/10/2015 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. Bireysel Başvuru Yapılmasından SonrakiGelişmeler
26.Başvurucu vekili tarafından Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresiMüdürlüğüne verilen 16/9/2015 tarihli dilekçe ile yerel mahkeme kararı sonrasıbaşvurucu hakkında sınır dışı edilme işlemlerinin başlatılacağı ve buna göreseyahat programı hazırlanacağı belirtilerek 6458 sayılı Kanun’un 52. maddesinin(1) numaralı fıkrasında yer verilen "Yabancılar,sınır dışı etme kararıyla, menşe ülkesine veya transit gideceği ülkeye ya daüçüncü bir ülkeye sınır dışı edilebilir." hükmü karşısındabaşvurucunun ailesinin de yaşadığı ve vatandaşı olduğu Pakistan İslamCumhuriyeti'ne gönderilmesi, idare aksi kanaatte ise gerekçelerinin yazılıolarak bildirilerek bu aşamada sınır dışı edilme işlemlerinin bekletilmesitalep edilmiştir.
27. Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından Göçİdaresi Genel Müdürlüğüne hitaben gönderilen 1/10/2015 tarihli yazıda,başvurucu vekilinin 16/9/2015 tarihli dilekçesine istinaden Pakistan İslamCumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğundan gelen bir görevlinin başvurucu ilemülakat yaptığı ve görevli tarafından, durumun ilgili bakanlığın onayınasunularak onay verilmesi hâlinde başvurucu için gerekli belgelerindüzenleneceğinin bildirildiği belirtilmiştir.
28.Başvurucu vekili tarafından Kocaeli Valiliği İl Göç İdaresiMüdürlüğüne verilen 6/10/2015 tarihli dilekçede ise daha önce 6458 sayılıKanun’un 52. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince başvurucunun ailesininde yaşadığı ve vatandaşı olduğu Pakistan İslam Cumhuriyeti'ne gönderilmesinintalep edildiği ancak ilgili talebe cevap verilmediği gibi başvurucunun AnkaraGeri Gönderme Merkezine nakledildiği ve böylelikle hak kaybına uğradığı,başvurucunun ABD'ye gitmek istemediği, ABD'ye gönderilmesi durumunda yaşamgüvencesinin olmadığı ve kötü muameleye uğramasının söz konusu olduğu belirtilerekbaşvurucunun ABD dışındaki bir ülkeye gönderilmesi talep edilmiştir.
29. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Anayasa Mahkemesinehitaben gönderilen 12/4/2016 tarihli yazıda, uluslararası teröristfaaliyetlerin tespit ve deşifresi amacıyla sürdürülen çalışmalar kapsamındaçeşitli kurumlardan edinilen istihbari bilgilerneticesinde başvurucunun kamu güvenliği açısından tehlike oluşturduğudeğerlendirilerek yurda giriş yasağı kararı alındığı ve Anayasa Mahkemesitarafından verilen tedbir kararına istinaden başvurucunun Pakistan'a gönderilmetalebinin yerine getirilemediği bildirilmiştir.
30. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Anayasa Mahkemesinehitaben gönderilen 28/5/2016 tarihli yazıda başvurucunun Pakistan'agönderilmesine ilişkin talebi değerlendirilmek üzere Kocaeli İl Göç İdaresitarafından Pakistan İslam Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu görevlileri ilegörüşüldüğü ancak Konsolosluk yetkililerinin başvurucuyu ülkelerine kabuletmeyeceklerini beyan ettikleri ifade edilmiştir.
31. Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Anayasa Mahkemesinehitaben gönderilen 19/6/2018 tarihli yazıda ise;
- Türk vatandaşıyla evliliğine istinaden ikamet izni başvurususırasında başvurucu hakkında herhangi bir giriş yasağı bulunmadığı,
- Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi Başkanlığının4/3/2015 tarihli yazısında ülkemizde terörist faaliyetlere iştirak etmelerininve çatışma bölgelerine seyahatlerinin engellenmesi kapsamında uygun tedbirlerinalınmasının talep edildiği, bu doğrultuda başvurucu hakkında (G-87 GenelGüvenlik kodlu) tahdit kaydı düzenlendiği,
- Başvurucunun idari gözetim altına alınarak 29/6/2015 tarihindeKocaeli Geri Gönderme Merkezine teslim edilmesinden sonra 30/5/2016 tarihindeidari gözetim tedbirinin sonlandırıldığı ve haftanın her günü olmak üzereailesinin bulunduğu Yalova'da imza yükümlülüğü getirildiği,
- Bundan sonra başvurucunun eşinin Mardin'de öğretmen olarakgörev yapmaya başlaması üzerine başvurucunun talebi dikkate alınarak imza yükümlülüğünüMardin'de yerine getirmesine 22/8/2016 tarihinde karar verildiği,
- Bu defa başvurucunun eşinin doğum iznine ayrılarak Yalova'yagitmesi ve başvurucunun da talebi üzerine 14/4/2017 tarihinde imza yükümlülüğünüYalova'da yerine getirmesinin kararabağlandığı,
-Aynı şekilde eşinin doğum izninin bitiminden sonra Mardin'dekigörevine başlaması üzerine başvurucununimzayükümlülüğünü Mardin'de yerine getirmesine 29/12/2017 tarihinde kararverildiği,
-Ancak başvurucunun imza yükümlülüğünü 12/4/2018 tarihindenitibaren yerine getirmediğinin ve 14/5/2018 tarihinde farklı bir pasaportnumarasıyla İstanbul Atatürk Hudut Kapısından çıkış yaparak ABD'ye gittiğinintespit edildiği, eşinin ise Türkiye'de kaldığı bildirilmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
32. Mahkemenin 11/10/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
33. Başvurucu; kamu güvenliğini tehlikeye düşürdüğü gerekçesiylehakkında verilen sınır dışı kararının uygulanarak sınır dışı edilmesi hâlindeyaşamının tehlikeye düşeceğini belirterek yaşam hakkının, işkence ve kötümuamele yasağının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
34. Ayrıca başvurucu Türk vatandaşıyla evli olduğunu ve buevliliğinden bir çocuğu bulunduğunu, sınır dışı kararının uygulanması hâlindeTürkiye’de yaşayan eşi ve çocuğundan ayrı kalacak olması nedenleriyle ailebütünlüğünün bozulduğunu ifade etmiştir. Bu nedenlerle başvurucu aile hayatınasaygı hakkının ve seyahat hürriyetinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme
35. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.maddesinin ilgili kısımları şöyledir:
“(1) Bölümler ya da komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdakihallerde düşme kararı verilebilir:
...
ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçedenötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir nedengörülmemesi.
…
(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdakifıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”
36. Başvurucunun bireysel başvuru yaptıktan sonra 14/5/2018tarihinde kendi isteğiyle Türkiye'den ayrılarak vatandaşı olduğu ABD'ye gittiğianlaşılmaktadır. Bu durumda başvurunun konusunu oluşturan sınır dışı kararınınuygulanma ihtimali ortadan kalkmıştır. Dolayısıyla başvurucunun gerigönderilmesi hâlinde aile hayatına saygı hakkına yönelik gerçek bir tehlikealtında bulunup bulunmadığı hususunda bir inceleme yapmaya gerek kalmamıştır.
37. Aynı şekilde başvurucu hakkındaki sınır dışı kararının icraedilmediği, Türkiye’den kendi rızası ile ayrıldığı dikkate alındığında ailehayatına saygı hakkının ihlal edildiği yönündeki iddianın incelenmesinigerektiren bir durum bulunmamaktadır.
38. Açıklanan gerekçelerle başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmadığı anlaşıldığından düşmesinekarar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun incelenmesininsürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmaması nedeniyleDÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,
C. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi GenelMüdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 11/10/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.