TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
VECİDE AYYILDIZ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/5841)
Karar Tarihi: 5/4/2018
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Nuri NECİPOĞLU
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Raportör
:
Özgür DUMAN
Başvurucu
:
Vecide AYYILDIZ
Vekili
:
Av. Faruk YILDIRIM
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, resmî evlenme akdi olmayan başvurucunun dul aylığındanyararlandırılmaması nedeniyle sosyal güvenlik hakkının; bu sürece ilişkinyargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlaledildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 29/4/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına vebu kapsamda sunulan görüşlerine atfen başvuru hakkında görüş sunulmayacağınıbildirmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
8. Başvurucu 1937 Siirt doğumlu olup Diyarbakır'ın Kayapınar ilçesinde ikamet etmektedir. Başvurucu, H.G. ile-başvuru formu ve eklerinde belirtilmeyen bir tarihte- resmî bir evlenme akdiolmaksızın dinî nikâh yapmıştır. Başvurucu ile H.G.ninortak çocukları E.A. 28/4/1975 tarihinde doğmuştur.
9. H.G., Türk Silahlı Kuvvetleri Kara Kuvvetleri KomutanlığındaTopçu Yarbay olarak görev yapmakta iken 22/8/1960 tarihinde emekliyeayrılmıştır. Bu tarihten sonra emekli aylığı almakta olan H.G. 22/4/1992tarihinde vefat etmiştir.
10. Başvurucu 11/9/2007 tarihinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK)başvurarak emekli aylığı alan H.G.nin ölümü nedeniylekendisine dul aylığı bağlanmasını talep etmiştir. Başvurucunun bu talebine SGKtarafından bir cevap verilmemiştir. Başvurucu, bunun üzerine zımni retkararının iptali istemiyle SGK aleyhine 9/1/2008 tarihinde Diyarbakır 1. İdareMahkemesinde dava açmıştır. Bu davada 29/1/2008 tarihinde yetkisizlik kararıverilmesi üzerine yargılamaya Ankara 6. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) devamedilmiştir.
11. Mahkeme 5/2/2010 tarihinde davanın reddine karar vermiştir.Kararın gerekçesinde 17/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye CumhuriyetiEmekli Sandığı Kanunu'nun mülga 67. maddesine değinilmiştir. Mahkemeye göre bumaddede yer alan "eş" kavramından resmî nikâh ile evlenen kişilerinanlaşılması gerekir. Mahkeme, Medeni Kanun'un kabulünden sonra bu Kanunhükümlerine aykırı şekilde teşkil olunan birlikteliğin evlilik olarak kabulününhukuken mümkün olmadığını vurgulamıştır. Mahkeme, bu sebeple başvurucunun H.G.nin ölümü nedeniyle dul aylığına hak kazanmadığıgerekçesiyle tesis olunan dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığısonucuna varmıştır.
12. Başvurucunun temyiz ettiği karar, Danıştay Onbirinci Dairesinin 27/12/2013 tarihli ilamıylaonanmıştır.
13. Nihai karar, başvurucu vekiline 7/4/2014 tarihinde tebliğedilmiştir.
14. Başvurucu 29/4/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
15. Mahkemenin 5/4/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
16. Başvurucu, dinî nikâha dayalı olarak birlikte yaşadığısigortalının ölümü sonrası dul aylığından yararlandırılması talebininreddedilmesi nedeniyle sosyal güvenlik hakkının ve ayrıca makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin (1)numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesinihaklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunundüşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması veyorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya dainsan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesinedevam edilebileceği öngörülmüştür.
18. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarınınmakul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradelerini AnayasaMahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurununincelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatinevarılabilir (İskender Kaya ve diğerleri,B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda başvurucu, başvurutarihinden sonra 12/11/2017 tarihinde vefat etmiş ancak mirasçıları makul birsüre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini bildirmemişlerdir. Anılanbaşvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasında öngörülennedenlerden biri de bulunmamaktadır.
19. Açıklanan gerekçelerle başvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun DÜŞMESİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA5/4/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.