Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - VELİ ÖZDEMİR Başvurusuna İlişkin Karar - 9/1/2014

Başkan

:

Serruh KALELİ

Üyeler

:

Mehmet ERTEN

Zehra Ayla PERKTAŞ

Burhan ÜSTÜN

Nuri NECİPOĞLU

Raportör

:

Yunus HEPER

Başvurucu

:

Veli ÖZDEMİR

Vekili

:

Av. Mehmet Berzan EKİNCİ

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucu, soyut suç isnatlarına dayanılarak mahkûmedilmesi nedeniyle Anayasa’nın kişi hürriyeti ve güvenliğini düzenleyen 19.maddesinin, adil yargılanma hakkını düzenleyen 36. maddesinin ve cezasorumluluğunun şahsiliğini düzenleyen 38. maddenin yedinci fıkrasının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 4/1/2013 tarihindeKadıköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerininidari yönden yapılan ön incelemesinde Komisyona sunulmasına engel bireksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarıncakabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölümegönderilmesine karar verilmiştir.

4. Anayasa Mahkemesinin 5/7/2013tarihli yazısı ile başvurucudan, başvuru dilekçesinde ileri sürdüğü iddialarınıispat etmeye elverişli delillerini Mahkemeye sunması istenmiş, başvurucu29/7/2013 havale tarihli dilekçesi ile bazı belgeler sunmuştur.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

5. Başvuru dilekçesindeki ilgili olaylar özetle şöyledir:

6. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 7/9/2005tarihli iddianamesi ile başvurucu dâhil sekiz kişi hakkında uluslararasıuyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan cezalandırılmaları talebiyle İstanbul12. Ağır Ceza Mahkemesine kamu davası açılmıştır.

7. Başvurucu, 6/2/2008 tarihindetutuklanmıştır.

8. İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin 2/3/2011tarihli kararı ile başvurucunun 15 yıl hapis ve 100.000 TL adli para cezası ilecezalandırılmasına karar verilmiştir.

9. Anılan kararın temyizi üzerine Yargıtay 10. CezaDairesinin 6/12/2012 tarihli kararı ile ilk derecemahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.

B. İlgili Hukuk

10. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı CezaMuhakemeleri Kanunu’nun 201. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Cumhuriyet savcısı, müdafi veya vekil sıfatıyla duruşmayakatılan avukat; sanığa, katılana, tanıklara, bilirkişilere ve duruşmayaçağrılmış diğer kişilere, duruşma disiplinine uygun olarak doğrudan soruyöneltebilirler. Sanık ve katılan da mahkeme başkanı veya hâkim aracılığı ilesoru yöneltebilir. Yöneltilen soruya itiraz edildiğinde sorunun yöneltilmesiningerekip gerekmediğine, mahkeme başkanı karar verir. Gerektiğinde ilgilileryeniden soru sorabilir.”

11. 5271 sayılı Kanun’un 216. maddesinin (1) ve (2) numaralıfıkraları şöyledir:

“(1) Ortaya konulan delillerle ilgili tartışmada söz,sırasıyla katılana veya vekiline, Cumhuriyet savcısına, sanığa ve müdafiine veya kanunî temsilcisine verilir.

(2) Cumhuriyet savcısı, katılan veya vekili, sanığın, müdafiinin veya kanunî temsilcisinin açıklamalarına; sanıkve müdafii ya da kanunî temsilcisi de Cumhuriyetsavcısının ve katılanın veya vekilinin açıklamalarına cevap verebilir.”

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

12. Mahkemenin 9/1/2014 tarihindeyapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 4/1/2013 tarih ve 2013/276 numaralıbireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

13. Başvurucu, kendisinin yokluğundadiğer sanıklarca sarf edilen soyut suç isnatlarının, kendisinin hazır olduğucelsede ortaya konulmadığını ve kendisine bu delilleri tartışma hakkıverilmediğini belirterek Anayasa’nın kişi hürriyeti ve güvenliğini düzenleyen19. maddesinin, adil yargılanma hakkını düzenleyen 36. maddesinin ve cezasorumluluğunun şahsiliğini düzenleyen 38. maddenin yedinci fıkrasının ihlaledildiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

14. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un, “Bireysel başvuru usulü” kenar başlıklı 47.maddesinin (3) ve (6) numaralı fıkraları şöyledir:

“(3) Başvuru dilekçesinde başvurucunun ve varsatemsilcisinin kimlik ve adres bilgilerinin, işlem, eylem ya da ihmal nedeniyleihlal edildiği ileri sürülen hak ve özgürlüğün ve dayanılan Anayasahükümlerinin, ihlal gerekçelerinin, başvuru yollarının tüketilmesine ilişkinaşamaların, başvuru yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalinöğrenildiği tarih ile varsa uğranılan zararın belirtilmesi gerekir. Başvuru dilekçesine, dayanılan deliller ileihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneğinin veharcın ödendiğine dair belgenin eklenmesi şarttır.

…

(6) Başvuru evrakında herhangi bir eksiklik bulunması hâlinde,Mahkeme yazı işleri tarafından eksikliğin giderilmesi için başvurucu veya varsavekiline onbeş günü geçmemek üzere bir süre verilirve geçerli bir mazereti olmaksızın bu sürede eksikliğin tamamlanmamasıdurumunda başvurunun reddine karar verileceği bildirilir.”

15. 6216 sayılı Kanun’un, “Bireyselbaşvuruların kabul edilebilirlik şartları ve incelenmesi” kenarbaşlıklı 48. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

“(1)Bireysel başvuru hakkında kabul edilebilirlikkararı verilebilmesi için 45 ila 47 nci maddelerdeöngörülen şartların taşınması gerekir.

(2) Mahkeme, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veyatemel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayanve başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile açıkça dayanaktanyoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”

16. AnayasaMahkemesi İçtüzüğü’nün bireysel başvurularıniçeriğini düzenleyen “Bireysel başvuru formuve ekleri” başlıklı 59. maddesinin ilgili bölümü şöyledir:

“…

(2) Başvuru formunda aşağıdaki hususlar yer alır:

…

ç) Kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem,eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özeti.

d) Bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hanginedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve delillere ait özlüaçıklamalar.

e) Başvurucunun güncel ve kişisel bir temel hakkınındoğrudan zedelendiği iddiasının dayanakları.

…

h) Başvurucunun talepleri.

…

(3) Başvuru formuna aşağıdaki belgeler ya da onaylıörnekleri eklenir:

…

e) Dayanılan belgelerin asılları ya da onaylı örnekleri.

…

(4) Başvurucu ihlal iddiasına dayanak gösterdiği üçüncüfıkradaki belgelere herhangi bir nedenle erişememesi hâlinde bunungerekçelerini belirtir. Mahkeme gerekli gördüğü takdirde bu bilgi ve belgeleriresen toplar.

…”

17. İçtüzüğün “Formun ve eklerinin hazırlanmasına ilişkin ilkeler”başlıklı 60. maddesi şöyledir:

(1) Başvuru formu, İçtüzüğün 59 uncu maddesine uygun olarakdüzenlenir ve aynı maddede belirtilen belgeler ya da onaylı örnekleri başvuruformuna eklenir.

(2) Başvuru formu okunaklı ve başvurunun esasına yöneliközlü bilgileri içerir şekilde hazırlanır. Başvuru formunun ekler hariç on sayfayıgeçmesi hâlinde başvurucunun ayrıca başvuru formuna olayların özetini eklemesigerekir.

(3) Başvurucu, başvuru formunun ekinde sunduğu belgeleri,tarih sırasına göre numaralandırarak her bir belgeyi tanımlayıcı başlıklarhâlinde dizi pusulasına bağlar.

18. İçtüzüğün “Form ve eklerinin ön incelemesi ve eksiklikler”başlıklı 66. maddesi şöyledir:

(1)Bireysel Başvuru Bürosu gelen başvuruları şeklîeksiklikler bulunup bulunmadığı yönünden inceler. Başvuru formunda veyaeklerinde herhangi bir eksiklik tespit edilmesi hâlinde, bunlarıntamamlattırılması için başvurucuya, varsa avukatına veya kanuni temsilcisine onbeş günü geçmemek üzere bir süre verilir.

(2) Eksikliklerin tamamlattırılmasına dair yazıdabaşvurucuya geçerli bir mazereti olmaksızın verilen sürede eksiklikleritamamlamadığı takdirde başvurusunun reddine karar verileceği bildirilir.

(3) Başvurunun; süresinde yapılmadığı, 59 uncu ve 60 ıncı maddelerdeki şekil şartlarına uygun olmadığı ve tespitedilen eksikliklerin verilen kesin sürelerde tamamlanmadığı hâllerdeKomisyonlar Başraportörü tarafından reddine kararverilir ve başvurucuya tebliğ edilir. Bu karara tebliğ tarihinden itibaren yedigün içinde Komisyona itiraz edilebilir. Bu konuda Komisyonların verdiğikararlar kesindir.

19. 6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin (3) numaralı, 48.maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları ile İçtüzüğün 59. maddesinin ilgilifıkraları uyarınca Anayasa Mahkemesine başvuru konusu olaylarla ilgilidelilleri sunmak suretiyle olaylar hakkındaki iddialarını ve dayanılan Anayasahükmünün kendilerine göre ihlal edildiğine dair açıklamalarda bulunarak hukukiiddialarını kanıtlamak başvurucuya düşer.

20. Başvurucunun,kamu gücünün işlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildiğini ilerisürdüğü hak ve özgürlük ile dayanılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini,dayanılan deliller ile ihlale neden olduğuileri sürülen işlem veya kararların aslı ya da örneğini başvuru dilekçesineeklemesi şarttır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden olduğu iddiaedilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olayların tarih sırasına göre özetiyapılmalı; bireysel başvuru kapsamındaki haklardan hangisinin hangi nedenleihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve deliller açıklanmalıdır.

21. 6216 sayılıKanun’un 47. maddesinin (6) numaralı fıkrasına göre başvuru evrakında herhangibir eksiklik bulunması hâlinde, Anayasa Mahkemesi başvurucudan, eksikliğintamamlanmasını ister. İçtüzüğün 66. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göreMahkemenin başvurucudan giderilmesini isteyebileceği eksiklikler, şeklieksikliklerdir. İlk olarak Mahkeme, usulünce doldurulmamış olan başvuruformunun usulüne uygun olarak doldurulmasını isteyebilir. İkinci olarak isebaşvurucunun ihlal iddiasına dayanak gösterdiği bilgi, belge ve delillerbaşvuru dilekçesine eklenmemiş ise dayanılan bu belgelerin tamamlanmasıistenebilir.

22. Öte yandanİçtüzüğün 59. maddesinin (4) numaralı fıkrası uyarınca, başvurucununiddialarını dayandırdığı belgelerden bir bölümü başvurucunun elinde olmamasınedeniyle sunulamamışsa bu durum ayrıca başvuru formunda açıklanmalıdır.Başvurucunun, ilgililerin elinde olan belgeleri Anayasa Mahkemesinin yardımıolmadan alamayacağını ikna edici şekilde açıklaması ve gerekli diğer bilgi vebelgeleri de sunmasına bağlı olarak Anayasa Mahkemesi, gerekli gördüğü bilgi,belge ve delilleri ilgililerden isteyebilir.

23. Yukarıdabelirtilen koşullar yerine getirilmediği takdirde Anayasa Mahkemesi başvuruyuaçıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez bulabilir.İddiaların dayanaktan yoksun olmadığı konusunda Anayasa Mahkemesinde yeterlikanaat oluşması, başvurucu tarafından ileri sürülen iddiaların niteliğinebağlıdır. Başvurucunun başlangıçta, başvuru hakkında kabul edilemezlik kararıverilmesini önlemek için başvuru formu ve eklerinde iddialarını destekleyicibelgeleri sunması ve gerekli açıklamaları yapması zorunludur.

24. Somut başvuruda başvurucu,kendisinin yokluğunda diğer sanıklarca sarf edilen soyut suç isnatlarının,kendisinin hazır olduğu celsede ortaya konulmadığını ve kendisine bu delilleritartışma hakkı verilmediğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesinin 5/7/2013 tarihli yazısı ile başvurucudan, başvurudilekçesinde ileri sürdüğü iddialarını ispat etmeye elverişli delilleriniMahkemeye sunması istenmiş; başvurucu ilk derece mahkemesinin nihai kararı ileYargıtay ilamı ve bazı dilekçe suretlerini sunmuştur.

25. Başvurucu, kendisinin yokluğundadiğer sanıklarca sarf edilen soyut suç isnatlarının neler olduğunu, hangisanıkların hangi isnatlarda bulunduklarını ve bu isnatların başvurucuya verilenceza ile ilişkisini, bireysel başvuruda ileri sürdüğü hususları ilk derecemahkemesinde ve temyiz aşamasında ileri sürdüğünü ancak bu taleplerinin dikkatealınmadığını gösterir duruşma zabıtları ve mahkeme kararları gibi iddiasınındayanaklarını Anayasa Mahkemesine ibraz etmemiştir. Başvuru dilekçesinde, ihlale nedenolduğu iddia edilen olaylar tarih sırasına göre özetlenmemiş; bireysel başvuru kapsamındakihaklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler vedelillere ait açıklamalar yapılmamıştır. Öte yandan başvuru dilekçesindeiddianın dayanağı belgeler açıkça belirtilmediği gibi başvurucu, herhangi birbilgi ve belgenin ilgililerden istenmesi için Mahkemeden bir talepte debulunmamış; Anayasa Mahkemesinin eksiklik tamamlama yazısından sonra iseMahkemeye ilgili ve yeterli delil sunmamıştır.

26. Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvurulardabaşvurucuların başvurularını takip etme yükümlülükleri vardır. Bu yükümlülüğünbir gereği olarak başvuru formu titizlikle doldurulmalı, ihlal iddiasınındayanağı olan tüm olaylar gösterilmeli, başvuruyu aydınlatacak ve hükmünesasını etkileyecek argümanları destekleyici tüm belgelerbaşvuru dilekçesine eklenmelidir. Şayet bir belge elde edilememişse, bunun danedenleri açıklanmalıdır. Somut başvuruda başvurucu bu koşulları yerinegetirmeyerek iddialarını temellendirmediğinden başvurusunun esasınınincelenmesi imkânı bulunmamaktadır.

27. Açıklanannedenlerle, başvurucu tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının başvurucutarafından kanıtlanamamış olması nedeniyle, başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin“açıkça dayanaktan yoksun olması”nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun, “açıkçadayanaktan yoksun olması” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılamagiderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına,9/1/2014 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy