TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
YAMAN TURİZM SERVİS NAKLİYE SAN. TİC. LTD. ŞTİ. VE ALİ MAŞACI BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2013/6150)
Karar Tarihi: 17/3/2016
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Engin YILDIRIM
Üyeler
:
Serdar ÖZGÜLDÜR
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
Recep KÖMÜRCÜ
M. Emin KUZ
Raportör Yrd.
:
İsmail Emrah PERDECİOĞLU
Başvurucular
:
1. Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.
Temsilcisi
:
Kadriye YAMANOĞLU
2. Ali MAŞACI
Vekili
:
Av. Ayhan CANDAN
I. BAŞVURUNUNKONUSU
1. Başvuru, 18/12/2002tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasınınmakul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali iddiasıile ilgilidir.
II. BAŞVURUSÜRECİ
2. Başvuru, 6/8/2013 tarihindeKırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe veeklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyonasunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. İkinci Bölüm İkinciKomisyonunca 31/3/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.
4. Bölüm Başkanı tarafından16/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına karar verilmiştir.
5. Adalet Bakanlığına(Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular bildirilmiş, başvuru belgelerinin birörneği görüş için gönderilmiştir. Bakanlığın 15/5/2015 tarihli yazısında,Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerineatfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.
III. OLAY VEOLGULAR
6. Başvuru formu ve eklerindeifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde olaylar özetle şöyledir:
7. Başvurucular ve diğer dörtdavalı aleyhine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesindetrafik kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davası açılmıştır.
8. Kırıkkale 1. Asliye HukukMahkemesi, 27/7/2010 tarihli ve E.2002/758, K.2010/163 sayılı kararı iledavanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.
9. Temyiz incelemesi sonucu Yargıtay11. Hukuk Dairesi, 9/10/2012 tarihli ve E.2012/6127, K.2012/15543 sayılı ilamıile İlk Derece Mahkemesinin kararını onamış, karar düzeltme istemini de31/5/2013 tarihli ve E.2013/2964, K.2013/11320 sayılı ilamı ile reddetmiştir.
10. Karar düzeltme istemininreddine ilişkin ilam başvuruculara 17/7/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.
11. Başvurucular, 6/8/2013tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.
IV. İNCELEME VEGEREKÇE
12. Mahkemenin 17/3/2016tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 6/8/2013 tarihli ve2013/6150 numaralı bireysel başvuruları incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucularınİddiaları
13. Başvurucular, aleyhlerine18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan maddi ve manevitazminat davasının makul sürede sonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonundayüksek oranda faiz ödemek zorunda kaldıklarını da belirterek, adil yargılanmahaklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvurucu Yaman Turizm ServisNakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorunda kaldığı faizbedelinden 500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarakkendisine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme
1. Kabul Edilebilirlik Yönünden
14. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesisonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine kararverilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurununkabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.
2. Esas Yönünden
15. Başvurucular, aleyhlerine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makul süredesonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonunda yüksek oranda faiz ödemek zorundakaldıklarını da belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.
16. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makulsürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusuyapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adilyargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadakiyargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri,B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B.No:2013/3283,19/12/2013; Haydar İzgi,B.No:2012/673, 19/12/2013).
17. Başvuru konusu olayda,Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan tazminat davasına ilişkindir. 1086sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülüklerikonu alan somut yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı kararabağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarihsomut başvuru açısından, 18/12/2002tarihidir.
18. Sürenin bitiş tarihi ise,çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihiolup (GüherErgun ve diğerleri, § 52), somut başvuru açısından söz konusu tarih ise İlk DereceMahkemesi kararının Yargıtay 11. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği31/5/2013 tarihidir.
19. Başvuruya konu yargılamasürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun, trafik kazasına dayalı maddive manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, 18/12/2002 tarihinde açılan davadaesasa ilişkin kararın 27/7/2010 tarihinde verildiği, bu kararın temyiz edilmesiile Yargıtay 11. Hukuk Dairesince 9/10/2012 tarihinde onandığı, karar düzeltmeisteminin ise 31/5/2013 tarihli ilam ile reddedildiği ve böylece yargılamasürecinin sonuçlandığı anlaşılmıştır.
20. Başvuruya konu birleştirilen alacak ve tazminatdavalarına ilişkin yargılama sürecinin incelenmesinde; yargılamanın mahiyetinedeniyle icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanınkarmaşık olduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak bakıldığında,somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yönbulunmadığı, başvurucunun tutum ve davranışlarıyla ve usulihaklarını kullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemliölçüde sebep olduğunun da söylenemeyeceği ve söz konusu on yılı aşkın yargılamasürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.
21. Açıklanan nedenlerle,başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.
3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden
22. Başvurucular, adilyargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvuruculardan YamanTurizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorundakaldığı faiz bedelinin 500.000,00 TL’sinin avans faizi ile birlikte kendisinetazminat olarak ödenmesini talep etmiştir.
23. 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, esas inceleme sonunda ihlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedileceği belirtilmiş, ancak yerindelik denetimi yapılamayacağı, idarieylem ve işlem niteliğinde karar verilemeyeceği hüküm altına alınmış;(2) numaralı fıkrasında ise Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesihalinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerdebaşvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.
24. Başvuru konusuolayda, başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiğisonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, başvuruya konu olan yargılama sürecininkesinleşerek sona erdiği dikkate alındığında, başvurucuların da manevi tazminattalebi bulunmaması nedeniyle ihlalin tespiti dışında sonuçlarının ortadankaldırılması için yapılması gereken bir husus bulunmadığı anlaşılmaktadır.
25. Başvurucu Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.tarafından, yargılama sonunda ödenmek zorunda kalınan faiz bedelinden500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarak kendisineödenmesi şeklinde, ileri sürülen tazminat talebi maddi zararlarınınkarşılanmasına dönük olup, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarararasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından, başvurucunun maddi tazminattalebinin reddine karar verilmesi gerekir.
26. Başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeleruyarınca tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 1.998,35 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanangerekçelerle;
A. Başvurucuların,
1.Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,
B. Başvurucu Yaman TurizmServis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.’nin tazminatailişkin taleplerinin REDDİNE,
C. Başvurucular tarafındanyapılan 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
D. Ödemelerin, kararın tebliğinitakiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ayiçinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiğitarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,
17/3/2016tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.