Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - YILMAZ EKİNCİ Başvurusuna İlişkin Karar - 28/1/2021

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Muammer TOPAL

Recai AKYEL

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Hüseyin Özgür SEVİMLİ

Başvurucu

:

Yılmaz EKİNCİ

Vekili

:

Av. Ahmet DOKUCU

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvuru, başvurucu müdafiinin ceza mahkemesi kararınakarşı yaptığı istinaf başvurusunun müdafiin başvuru hakkı bulunmadığıgerekçesiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru 13/6/2018 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılanön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlikincelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabuledilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için AdaletBakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle veUlusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

A. BireyselBaşvuruya İlişkin Süreç

8. Bir ticari işletme bünyesinde tır şoförü olarakçalışan başvurucu hakkında gemiyle yurt dışına taşınmak üzere Çeşme hudutkapısı liman sahasına getirdiği araçta kaçak göçmenler taşıdığı iddiasıylaÇeşme Cumhuriyet Başsavcılığının 5/6/2017 tarihli iddianamesiyle göçmenkaçakçılığı suçundan kamu davası açılmıştır.

9. Emniyette alınan ifadesinde ve yargılama sırasındaistinabe yoluyla yapılan sorgusunda müdafi hazır edilmesini talep etmediğindenbaşvurucunun savunmaları müdafi hazır bulunmaksızın alınmıştır.

10. Çeşme 1. Asliye Ceza Mahkemesinin 8/2/2018 tarihlikararıyla başvurucunun 2 yıl 6 ay hapis ve 80 TL adli para cezasıylacezalandırılmasına karar verilmiştir. Anılan karar başvurucunun yokluğundaverilmiştir.

11. Gerekçeli karar, başvurucunun aynı konutta yaşadığıeşine [N.E.ye] 3/3/2018 tarihinde tebliğ edilmiştir.

12. Avukatlar Ahmet Dokucu ve [E.K.] İzmir Nöbetçi AsliyeCeza Mahkemesi aracılığıyla gönderdikleri 8/3/2018 havale tarihli dilekçe ilebaşvurucunun kendilerinin müvekkili olup yurt dışında bulunduğunu, yurtdışından döndüğünde vekâletname sunacaklarını beyan ederek anılan hükme yönelikistinaf kanun yoluna başvurmuşlardır.

13. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesince(Bölge Adliye Mahkemesi) 29/3/2018 tarihinde itiraz kanun yolu açık olmak üzereistinaf istemi reddedilmiştir. Kararda, başvurucunun aşamalarda müdafiyardımından faydalanmadığı, gerekçeli kararın aynı konutta yaşayan eşineusulüne uygun olarak tebliğ edildiği, eşinin de kanun yoluna başvuru hakkıolduğu hâlde başvuruda bulunmadığı, istinaf başvuru dilekçesi ekindebaşvurucunun yurt dışında olduğuna dair belge sunulmadığı, başvurucu tarafındaneski hâle getirme talebinde bulunulabileceği ancak vekâletname ibraz edilmemesinedeniyle vekillerin istinaf kanun yoluna başvuru haklarının bulunmadığıbelirtilmiştir.

14. Başvurucu vekili Avukat Ahmet Dokucu,vekâletname olmaksızın dahi başvurucu lehine kanun yoluna başvurabileceğindenbahisle anılan karara yönelik itiraz başvurusunda bulunmuştur. Ayrıca başvurudilekçesi ekinde kendisi ve [E.K.] ile diğer iki avukatın daha başvurucutarafından vekil olarak tayin edildiklerine dair Düsseldorf Başkonsolosluğutarafından 12/4/2018 tarihinde düzenlenen vekâletnameyi ibraz etmiştir. İtirazbaşvurusu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesince 18/4/2018 tarihindereddedilmiştir. Bu karar başvurucu müdafii Avukat Ahmet Dokucu'ya 18/5/2018tarihinde tebliğ edilmiştir.

15. Başvurucu vekili Avukat Ahmet Dokucu bu karar üzerine13/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

B. BireyselBaşvuru Sonrasına İlişkin Süreç

16. Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerindenyapılan araştırmaya göre başvurucu vekili, benzer yöndeki beyanlarına ek olarakbaşvurucu ile eşi arasında geçimsizlik bulunduğunu ve tebligatı alan eştarafından başvurucu lehine kanun yoluna başvurulmasının beklenemeyeceğiniileri sürerek 30/7/2018 tarihinde kanun yararına bozma talebinde bulunmuştur.Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğünün 3/12/2018 tarihli yazısıyla butalep eski hâle getirme istemi olarak değerlendirilerek dosya, gereği içinBölge Adliye Mahkemesine gönderilmiştir.

17. Bölge Adliye Mahkemesi, bu talebindeğerlendirilebilmesi açısından tespit ettiği eksikliklerin tamamlanması için1/2/2019 tarihinde dosyanın Mahkemeye iadesine karar vermiştir. Kararda,dilekçe ekinde bulunan pasaport suretinden başvurucunun ülkeye giriş çıkışkayıtlarının okunamadığı belirtilerek gerekçeli kararın tebliğ edildiği3/3/2018 tarihinden itibaren yapılan giriş ve çıkışlara dair kayıtların ilgilimakamlardan getirtilerek dosyaya konulması istenmiştir.

18. Anılan kayıtların getirtilerek dosyaya konulmasıüzerine inceleme yapan Bölge Adliye Mahkemesi 14/3/2019 tarihinde eski hâlegetirme talebini kabul etmiştir. Kararda; temin edilen kayıtlara görebaşvurucunun ülkeye 18/4/2018 tarihinde giriş yaptığı, gerekçeli kararın tebliğedildiği 3/3/2018 tarihinde ve istinaf kanun yoluna başvuru süresi boyunca yurtdışında bulunduğu, başvurucu ile eşi arasındaki geçimsizlik nedeniyle eşininkanun yoluna başvurmayacağının belirtildiği, bu nedenle yapılan tebligatınusule uygun olmadığı ve başvuru süresinin geçirilmesinde başvurucunun kusurununbulunmadığı sonucuna varılmıştır.

19. Bölge Adliye Mahkemesi aynı kararında, mahkûmiyethükmüne yönelik istinaf başvurusunu kesin olmak üzere esastan reddetmiştir.Başvurucu müdafii, bu karara karşı 25/3/2019 tarihli dilekçeyle Bölge AdliyeMahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığının itiraz yetkisinin kullanılması içintalepte bulunmuştur.

20. İtiraz yetkisinin kullanılmayacağına dair BölgeAdliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 5/4/2019 tarihli görüşyazısı, başvurucu vekiline elektronik tebligat yoluyla 13/4/2019 tarihindetebliğ edilmiştir.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

21. Mahkemenin 28/1/2021 tarihinde yapmış olduğutoplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucununİddiaları

22. Başvurucu; gerekçeli kararın tebliğ edildiği vesonrasındaki tarihlerde yurt dışında bulunduğunu, tebligatı alan eşiylearasında geçimsizlik olması nedeniyle kendisi adına kanun yoluna başvurmasınıneşinden beklenemeyeceğini, yurt dışında bulunması nedeniyle vekâletnamedüzenlenemese de vekili (müdafii) tarafından kanun yollarınabaşvurulabileceğini, sonradan yurt dışında düzenlenen vekâletname ile hemkendisinin yurt dışında bulunduğunun hem de vekili ile arasındaki hukukiilişkinin kanıtlandığını, vekâletname sunulması için Bölge Adliye Mahkemesincesüre verilmesi gerektiği hâlde doğrudan istinaf başvurusunun reddedilmesinedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş, ihlalintespiti ve tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkınınkötüye kullanılması" kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:

"Bireysel başvuru hakkını açıkçakötüye kullandığı tespit edilen başvurucular aleyhine, yargılama giderlerinindışında, ayrıca ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin paracezasına hükmedilebilir."

24. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuruhakkının kötüye kullanılması" kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:

"Başvurucunun istismar edici,yanıltıcı ve benzeri nitelikteki davranışlarıyla bireysel başvuru hakkınıaçıkça kötüye kullandığının tespit edilmesi hâlinde başvuru reddedilir veyargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamaküzere disiplin para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."

25. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Başvurucuların, adreslerindeveya başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana geldiğindebunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."

26. Anılan düzenlemelerde, genel olarak bir hakkınöngörüldüğü amaç dışında ve başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasınınhukuk düzenince himaye edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasınınbireysel başvuru alanında özel olarak ele alındığı açıkça görülmektedir. Bubağlamda bireysel başvuru usulünün amacına açıkça aykırı olan ve AnayasaMahkemesinin başvuruyu gereği gibi değerlendirmesini engelleyen davranışlarınbaşvuru hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö.,B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:2013/1013, 2/7/2015, § 31).

27. Bu kapsamda başvurunun değerlendirilmesi sürecindevuku bulan ve söz konusu değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemligelişmeler hakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuruhakkında doğru bir kanaat oluşturulmasının engellenmesi durumunda başvuruhakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29; MehmetGüven Ulusoy, § 32).

28. Somut olayda Anayasa Mahkemesinin incelemesinitamamlamadan önce Bölge Adliye Mahkemesi başvurucu hakkındaki eski hâle getirmetalebini kabul ederek istinaf başvurusunu esastan incelemiş ve ret kararıvermiştir (bkz. §§ 18, 19). UYAP'ta bu kararın başvurucuya ya da müdafiinetebliğ edildiğine dair belge bulunmamakta ise de başvurucu vekili en geç bukarara karşı Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığınca itirazyetkisinin kullanılmasını talep ettiği 25/3/2019 tarihinde kararı öğrenmişdurumdadır. Ayrıca talebin reddine dair görüş yazısı da başvurucu müdafiine13/4/2019 tarihinde tebliğ edilmiştir. Buna karşın, İçtüzük'ün 59. maddesinin(5) numaralı fıkrasında belirtilen yükümlülüğe açıkça aykırı olarak istinafbaşvurusunun esastan incelenerek reddedildiğine dair herhangi bir bildirimdebulunulmamıştır.

29. Bu itibarla başvurudan sonra vuku bulan ve AnayasaMahkemesinin değerlendirmesini etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmelerhakkında Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle Anayasa Mahkemesiniyanıltıcı, öte yandan yeniden yargılamayla ilgili işlemlerin başlatılmasına yolaçabilecek bir davranışın ortaya konduğu anlaşılmaktadır (benzer yöndeki birkarar için bkz. Şirzat Karayel, B. No: 2014/1312, 8/6/2017, §§ 17-24).

30. Açıklanan gerekçelerle başvurunun başvuru hakkınınkötüye kullanılması nedeniyle reddine ve 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesiuyarınca başvurucu aleyhine takdiren 1.000 TL disiplin para cezasınahükmedilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanılmasınedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucunun1.000 TL disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerindeBIRAKILMASINA,

D. Kararın bir örneğinin İzmir Barosuna GÖNDERİLMESİNE28/1/2021 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy