Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - Y.S. Başvurusuna İlişkin Karar - 26/12/2017

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Şermin BİRTANE

Başvurucu

:

Y.S.

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, özel yaşama ilişkin hususlara dayanılaraksözleşmenin feshi nedeniyle özel hayata saygı hakkının; sözleşmenin feshedilmesindendolayı yoksun kalınan maddi hakların tazmini için açılan davanın reddinedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 2/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından, başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, 2006 yılında Kütahya ili Tavşanlı ilçesi Arapzade Camii vekil imam hatibi olarak çalıştığı sıradaevli ve üç çocuğu olmasına rağmen bekar bir kadınla ilişkiye girmiştir.İlişkiye girdiği kadının şikâyeti üzerine başvurucu hakkında "zincirlemebiçimde nitelikli cinsel saldırı, hürriyeti kısıtlama" isnadıyla TavşanlıCumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma açılmıştır. Ancak toplanan deliller vetanık beyanlarına dayanarak mağdurun şüpheli tarafından zorla alıkonarak verıza dışı ırzına geçildiğine dair soyut iddia dışında kamu davası açılmasınayeterli delile ulaşılmadığı gerekçesiyle 14/2/2007 tarihinde kovuşturmaya yerolmadığına karar verilmiştir.

9. Bununla birlikte söz konusu kararda, başvurucunun kendisini mağdureye başka isimle tanıttığı, evli olduğunu gizlediğive mesleğini de muhasebecilik olarak bildirdiğinin tespit edildiği ifadeedilmiştir.

10. Konuyla ilgili olarak Kütahya Valiliği tarafından başvurucuhakkında disiplin soruşturması açılmıştır. Soruşturma sonucunda düzenlenenraporda, başvurucunun evli olmasına karşın kimliğini ve mesleğini gizleyerekevlenme vaadiyle bekar bir kadınla gayrimeşru ilişkide bulunduğunun tespitedildiği, eyleminin göreviyle bağdaşmadığı bildirilmiş ve görevine sonverilmesi teklifi getirilmiştir. Bunun üzerine, Kütahya Valiliğinin 17/1/2007tarihli oluru ile Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer DeğiştirmeYönetmeliği'nin 5. maddesinde belirtilen "itikat,ibadet, tavır ve hareketlerinde islam törelerineuygunluğu çevresinde bilinir olduğu" şartını görevde ikenkaybettiği gerekçesiyle başvurucunun devlet memurluğu görevine son verilmiştir.

11. Başvurucunun, bu işleme karşı Eskişehir İdare Mahkemesindeaçtığı dava, Mahkemenin 25/10/2007 tarihli kararıylareddolunmuş;karar Danıştay Onikinci Dairesince 15/2/2010tarihinde onanarak kesinleşmiştir.

12. Başvurucu, bu arada, 31/8/2007 tarihinde sözleşmeli imamhatip olarak, Eskişehir ili Günyüzü ilçesi GümüşkonakKasabası Fevzi Çakmak Mahallesi Camiinde görevlendirilmiş; 4/9/2007 ila 31/12/2007tarihleri arasında geçerli olmak üzere kendisi ile sözleşme imzalanmış vebahsedilen sözleşme, 1/1/2008 tarihinde yenilenmiştir. Ancak daha önce görevineson verilmesine yol açan durumunun farkedilmesiüzerine 14/3/2008 tarihinde başvurucunun sözleşmesi feshedilmiştir. Başvurucubu işleme karşı Eskişehir 1. İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Mahkemenin13/11/2008 tarihli kararıyla fesih işleminin kaymakamlıkça yapılması gerekirkenmüftülükçe yapılmış olmasının yetki ve usulde parallellikilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle işlem iptal edilmiştir.

13. İptal kararı üzerine idare, 10/1/2009 tarihinde başvurucuile yeniden sözleşme imzalamış, kaymakamlığın21/1/2009 tarihli oluruyla bu sözleşme de feshedilmiştir. Başvurucunun buişleme karşı açtığı dava, Eskişehir 2. İdare Mahkemesinin 18/6/2009 tarihlikararıyla reddedilmiştir. Kararın gerekçesinde, başvurucunun Diyanet İşleriBaşkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinde belirtilennitelikleri haiz olmadığı, buna göre sözleşme akdetme şartlarından birinitaşımadığının sonradan anlaşılması üzerine sözleşmenin feshedilmesinde hukukaaykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Temyiz incelemesi sonucunda bu kararDanıştay Onikinci Dairesi tarafından 13/4/2012tarihinde onanmış ve kesinleşmiştir.

14. Başvurucu, sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini ilerisürerek 14/3/2008 tarihi ile yeniden kendisi ile sözleşme imzalandığı 10/1/2009tarihleri arasında mahrum kaldığı maddi haklarının yasal faiziyle birlikteödenmesi istemiyle Eskişehir 2. İdare Mahkemesinde tazminat davası açmıştır.Mahkeme, 28/5/2009 tarihli kararıyla davayı reddetmiştir. Karar gerekçesinde,başvurucunun sözleşmeli imam hatip kadrosuna atanmak için aranan özel şartlarıtaşımadığı dikkate alındığında sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle idarenintazminat sorumluluğunu gerektiren bir hukuka aykırılık bulunmadığıbelirtilmiştir.

15. Karar Danıştay Onikinci Dairesinin20/4/2012 tarihli kararıyla onanmıştır. Karar düzeltme istemi ise aynı Dairenin3/12/2013 tarihli kararıyla reddedilmiştir. Bu karar başvurucuya 10/3/2014tarihinde tebliğ edilmiştir.

16. Başvurucu 2/4/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

17. Öte yandan başvurucu, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılıDevlet Memurları Kanunu'nun 4/B maddesi kapsamındasözleşmeli imam-hatip pozisyonu için 2010 yılında açılan sınava katılmış vebaşarılı olmuştur. Başvurucu ile sözleşme imzalama aşamasındadaha önce görevine son verildiği hususu gündemegelmiş ve 4/1/2011 tarihli yazıyla başvurucuyasözleşmeimzalanmayacağı bildirilmiştir. Bu işleme karşı açılan ve Eskişehir 2. İdareMahkemesinde görülen dava 21/10/2011 tarihli kararla reddedilmiştir. Temyizincelemesi sonucunda karar, Danıştay OnikinciDairesinin 22/6/2017 tarihli kararı ile onanmıştır. Başvurucunun karar düzeltmeistemi hakkında henüz bir karar verilmemiştir.

IV. İLGİLİ HUKUK

18. Başvurucu hakkında tesis edilen işlem tarihinde yürürlükteolan 25/8/2004 tarihli ve 25564 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Bu Yönetmelik kapsamına giren kadrolaraatanacaklarda aranan genel ve özel şartlar" kenar başlıklı 5.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“Bu Yönetmelikte yer alan kadrolaraatanacaklarda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununundeğişik 48 inci maddesinin (A) bendindeki genel şartlar ile atanmalarında dinîöğrenim yapmış olma niteliği arananlar için bu genel şartlar yanında"itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğununçevresinde bilinir olduğu" şeklinde ortak bir nitelik şartı da aranır.”

19. 28/6/1978 tarihli ve 16330 sayılı Resmî Gazete'deyayımlanan, 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabuledilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın12. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:

“(Değişik: 9.2.1979 tarih ve 7/17150 sayılıB.K.K., R.G. 20.2.1979/16556) Sözleşmeli olarak çalıştırılacakların, ilgilikurumun saptayacağı özel koşulların yanı sıra, 657 sayılı DevletMemurları Kanununun değişik 48 inci maddesinin (A) fıkrasının 4,5,6 ve 7nci bendlerinde belirtilenkoşulları da taşımaları gereklidir.”

V. İNCELEME VE GEREKÇE

20. Mahkemenin 26/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Özel Hayata Saygı Hakkının İhlal Edildiğineİlişkin İddia

1. Başvurucunun İddiaları

21. Başvurucu Cumhuriyet Başsavcılığında verdiği ifadenin özelhayatıyla ilgili bilgiler içerdiğini, bu ifadeye dayanılarak görevine sonverilmesinin, daha sonra da aynı sebeple sözleşmesinin feshedilmesinin özelhayata saygı hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

2. Değerlendirme

a. Sözleşmenin Feshineİlişkin Yargısal Süreç Yönünden

22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un geçici 1. maddesinin (8)numaralı fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin zaman bakımından yetkisininbaşlangıcı 23/9/2012 tarihi olup bu tarihten sonra kesinleşen nihai işlem vekararlar aleyhine yapılan bireysel başvurular incelenebilir (Zafer Öztürk, B. No: 2012/51, 25/12/2012,§ 17).

23. Somut olayda başvurucunun sözleşmesinin feshedilmesiişlemine karşı açtığı davada verilen kararın 23/9/2012 tarihinden öncekesinleştiği anlaşılmıştır (§ 11, § 13). Bu durumda sözleşmenin feshine yönelikileri sürülen şikâyetler zaman bakımından Anayasa Mahkemesinin yetkisi dışında kalmaktadır(B.Ç.,B.No: 2013/2349, 20/11/2014, § 27; Mehmet Körkü, B. No: 2013/1628, 10/6/2015, § 22).

24. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin zaman bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

b. Sözleşme İmzalanmaması İşlemine İlişkinYargısal Süreç Yönünden

25. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği AnayasaMahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarınıntüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetiniöncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarakiletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlarasunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özenigöstermiş olması gerekir (İsmail Buğra İşlek,B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

26. Olayda başvurucu, 2010 yılında girdiği sözleşmeliimam-hatiplik sınavında başarılı olmasına karşın kendisiyle sözleşmeimzalanmamasına dair 4/1/2011 tarihli işleme karşıEskişehir2. İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Bu dava sonucunda verilen21/10/2011tarihli karar, temyiz incelemesi sonucunda Danıştay OnikinciDairesinin 22/6/2017 tarihli kararı ile onanmıştır. Ancak başvurucu karardüzeltme isteminde bulunmuş ve karar düzeltme hakkında henüz bir kararverilmemiş olup yargılamanın hâlen derdest olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenlesomut olayda başvurucu, iddialarını ileri sürebileceği karar düzeltme kanunyolunu tüketmeksizin bireyselbaşvuruda bulunmuştur.

27. Açıklanan nedenlerle başvurunun bu kısmının, diğer kabuledilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezolduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Adil YargılanmaHakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

28. Başvurucu, maaş ve özlük haklarının verilmesi istemiyleaçtığı davanın savunma hakkı tanınmaksızın reddedildiğini belirterek adilyargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

29. Olayda başvurucu maddi haklarının verilmesi istemiyle idaremahkemesinde dava açmış ve taleplerine ilişkin bilgi ve kanıtları ile iddia vesavunmalarını yargı mercilerine sunma fırsatı elde etmiştir. Yargılama birbütün olarak değerlendirildiğinde, başvurucunun uyuşmazlıkla ilgili tüm iddiave savunmalarını ortaya koyabildiği, yargılama sürecinde sunulan bilgi vebelgelere ulaşma ve ileri sürülen iddialara karşı beyanda bulunma imkânındanfaydalandığı görülmektedir. Buna göre savunma hakkına yönelik olarak açık vegörünür bir ihlal bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

30. Açıklanan nedenlerle başvurunun, diğer kabul edilebilirlikkoşulları yönünden incelenmeksizin açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna kararverilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizlitutulması talebinin KABULÜNE,

B. 1. Sözleşmenin feshi işlemine ilişkin yargısal süreç yönündenözel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın zaman bakımından yetkisizlik nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Sözleşme imzalanmaması işlemine ilişkin işleme dair yargısalsüreç yönünden özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

3. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyleKABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA26/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy