Anasayasa Mahkemesi - Bireysel Başvuru - YUSUF GÜVEL VE DİĞERLERİ Başvurusuna İlişkin Karar - 8/9/2014

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

M. Emin KUZ

Raportör

:

Murat AZAKLI

Başvurucular

:

1. Yusuf GÜVEL

Temsilcisi

:

Ünay GÜVEL

2. Miyase MEHLİ

3. Nazlı GÜVEL

4. Saliha CEVAT

5. Ayni BAŞDOĞAN

6. Seadet GÜVEL

7. Urfi GÜVEL

Vekilleri

:

Av. Zafer ERGÜN

I. BAŞVURUNUNKONUSU

1. Başvurucular,15/3/1974 ve 3/2/1983 tarihlerinde Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinde aleyhlerineaçılan kadastro tespitine itiraz davalarının makul sürede sonuçlanmadığınıbelirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler vetazminat talep etmişlerdir.

II. BAŞVURUSÜRECİ

2. Başvuru, 2/12/2013 tarihindeAnayasa Mahkemesine doğrudan yapılmıştır. İdari yönden yapılan ön incelemedebaşvurunun Komisyona sunulmasına engel bir durumun bulunmadığı tespitedilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, kabul edilebilirlikincelemesi Bölüm tarafından yapılmak üzere, dosyanın Bölüme gönderilmesinekarar verilmiştir.

4.Bölüm tarafından 29/1/2014tarihinde, kabul edilebilirlik ve esas incelemesininbirlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru konusu olay veolgular ile başvurunun bir örneği, görüş için Adalet Bakanlığınagönderilmiştir. Adalet Bakanlığının 26/2/2014 tarihli yazısında, AnayasaMahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen,başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VEOLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve ekleri ilebaşvuruya konu yargılama dosyası içeriğinden tespit edilen ilgili olaylarözetle şöyledir:

7. Kadirli ilçesinde 1972 yılında yapılan kadastro tespitçalışmaları sonunda 25 parsel numaralı taşınmaz başvurucuların murisi Ahmet Güvel ile Hasan Dede Güveladlarına, 108 parsel numaralı taşınmaz Ahmet Güveladına tespit edilmiştir.

8. Maliye Hazinesi ve Metin Erdoğan, tespit maliki Ahmet Güvel mirasçıları olarak başvurucular ve Hasan Dede Güvel aleyhine 15/3/1974 tarihinde Kadirli 1. KadastroMahkemesinde açtıkları kadastro tespitine itiraz davasında, 25 parsel numaralıtaşınmazın kadastro tespitinin iptali ile adlarına tapuya tescilini talepetmişler, dava dosyası Mahkemenin E.1974/28 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

9. Metin Erdoğan, Hamza Güler ve Mustafa Güler tarafındanbaşvurucular aleyhine 3/2/1983 tarihinde Kadirli 1. Kadastro Mahkemesindeaçılan davada, 108 parsel numaralı taşınmazın kadastro tespitinin iptali ileadlarına tescili talep edilmiş, dava dosyası Mahkemenin E.1983/79 sayılıdosyasına kaydedilmiştir.

10. Kadirli 1. Kadastro Mahkemesince 11/3/2009 tarih veE.1983/79, K.2009/47 sayılı kararla; Mahkemenin E.1974/28 sayılı dava dosyasıile E.1983/79 sayılı dava dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğugerekçesiyle her iki dava dosyasının birleştirilmesine, yargılamaya E.1974/28sayılı dava dosyası üzerinden devam edilmesine karar verilmiştir.

11. Kadirli 1. Kadastro Mahkemesi, 13/1/2012 tarihli kararladava dosyalarının ayrılmasına karar vermiş, 108 parsel numaralı taşınmazayönelik dava Mahkemenin E.2012/16 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

12. 108 parsel numaralı taşınmaza ilişkin Kadirli 1. KadastroMahkemesinde yapılan yargılama sonunda, 5/3/2014 tarih ve E.2012/16, K.2014/37sayılı kararla davanın kabulüne karar verilmiştir.

13. Anılan karar temyiz edilmiş olup, temyiz inceleme safhasıdevam etmektedir.

14. 25 parsel numaralı taşınmaza ilişkin yargılama aynıMahkemenin E.1974/28 sayılı dosyasında devam etmektedir.

B. İlgiliHukuk

15. 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk MuhakemeleriKanunu’nun 30. maddesi, 21/6/1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 25.,27., 28., 29., 30., 32. ve 36. maddeleri.

IV. İNCELEME VEGEREKÇE

16. Mahkemenin 8/9/2014 tarihinde yapmış olduğu toplantıda,başvurucuların 2/12/2013 tarih ve 2013/8695 numaralı bireysel başvurularıincelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların İddiaları

17. Başvurucular, Kadirli ilçesinde bulunan 25 ve 108 parselnumaralı taşınmazların kadastro çalışması sonunda murisleri adlarına tespitedildiğini, 15/3/1974 tarihinde 25 parsel numaralı taşınmazın kadastrotespitinin iptali amacıyla Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinde aleyhlerinekadastro tespitine itiraz davası açıldığını, 108 parsel numaralı taşınmazınkadastro tespitinin iptali amacıyla 3/2/1983 tarihinde aynı Mahkemede aleyhlerinekadastro tespitine itiraz davası açıldığını, her iki dava dosyasının 11/3/2009tarihli kararla birleştirildiğini, 3/1/2012 tarihinde her iki parsele ilişkindava dosyalarının ayrılmasına karar verildiğini, yargılamaların makul süredesonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ilerisürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

1. KabulEdilebilirlik Yönünden

18. Başvuru formu ile eklerinin incelenmesi sonucunda, açıkçadayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesinigerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabuledilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

19. Başvurucular, 15/3/1974 ve 3/2/1983 tarihlerinde Kadirli1. Kadastro Mahkemesinde aleyhlerine açılan kadastro tespitine itirazdavalarının halen devam ettiğini belirterek adil yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir. Dolayısıyla her iki dava dosyası için ayrı ayrıdeğerlendirme yapılmıştır.

2. Esas Yönünden

20. Başvurucular, kadastro tespitine itiraz davasının makulsürede sonuçlanmadığını belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğiniileri sürmüşlerdir.

21. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin metni ile Avrupaİnsan Hakları Mahkemesi kararlarından ortaya çıkan ve adil yargılanma hakkınınsomut görünümleri olan alt ilke ve haklar, Anayasa’nın 36. maddesinde yerverilen adil yargılanma hakkının da unsurlarıdır. Anayasa Mahkemesi deAnayasa’nın 36. maddesi uyarınca inceleme yaptığı bir çok kararında, ilgilihükmü Sözleşme’nin 6. maddesi ve AİHM içtihadı ışığında yorumlamak suretiyle,gerek Sözleşme’nin lafzi içeriğinde yer alan gerek AİHM içtihadıyla adilyargılanma hakkının kapsamına dâhil edilen ilke ve haklara, Anayasa’nın 36.maddesi kapsamında yer vermektedir (B.No:2012/13, 2/7/2013, § 38). Bu doğrultuda, makul sürede yargılanma hakkı da adilyargılanma hakkının kapsamında değerlendirilmektedir.

22. Anayasa’nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan HaklarıSözleşmesi’nin 6. maddesi uyarınca, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkinuyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanması gerekmektedir. Başvuru konusuolayda, taşınmaz mülkiyeti hakkında Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinde açılankadastro tespitine itiraz davalarında, 3402 ve 6100 sayılı Kanun’lardayer alan usul hükümlerine göre yürütülen somut yargılama faaliyetinin, medenihak ve yükümlülükleri konu alan bir yargılama olduğunda kuşku yoktur (B. No:2012/13, 2/7/2013, § 49).

23. Davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu,tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunundavanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar, birdavanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde gözönündebulundurulması gereken kriterlerdir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§41–45).

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarailişkin makul süre değerlendirmesinde, sürenin başlangıcı kural olarak,uyuşmazlığı karara bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı, başkabir deyişle davanın ikame edildiği tarih olup, bu tarih somut başvuru açısından15/3/1974 ve 3/2/1983 tarihleridir.

25. Sürenin bitiş tarihi ise, çoğu zaman icra aşamasını dakapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihidir. Ancak devam edenyargılamalara ilişkin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasınıiçeren başvuruların yargılama faaliyetinin devamı sırasında da yapılabilmesiolanağı bulunduğundan, değerlendirmeye esas alınacak sürenin bitiş anı bireyselbaşvurunun karara bağlandığı tarihtir (B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 52).

26. Başvuruya konu yargılamasürecinin incelenmesinde, 15/3/1974 tarihinde açılan kadastro tespitine itirazdavasında 25 parsel numaralı taşınmazın kadastro tespitinin iptali talepedilmiştir. Mahkemece, taraf teşkili sağlanmış ve eski tapu kayıtlarıçıkarılmıştır.

27. Yine 3/2/1983 tarihindeaçılan kadastro tespitine itiraz davasında 108 parsel numaralı taşınmazınkadastro tespitinin iptali talep edilmiştir. Anılan dosyada da taraf teşkilisağlanmış ve eski tapu kayıtları çıkarılmıştır.

28. Mahkemece her iki taşınmazayönelik açılan dava dosyalarında verilen keşif kararlarının farklı gerekçelerleyerine getirilmediği, 11/3/2009 tarihinde dava dosyalarının birleştirilmesinekarar verildiği anlaşılmıştır. Birlikte yapılan yargılama sırasında Mahkemece,13/1/2012 tarihli kararla dava dosyalarının ayrılmasına karar verilmiştir.

29. 108 parsel numaralıtaşınmaza ilişkin olarak yapılan yargılama sırasında 27/12/2013 tarihinde keşifyapılarak bilirkişi raporu alınmış ve 5/3/2014 tarihinde davanın kabulüne kararverilmiştir. Karar temyiz edilmiş olup, henüz kesinleşmemiştir.

30. 25 parsel numaralı taşınmazayönelik olarak Mahkemenin E.1974/28 sayılı dava dosyasında yargılamaya devamedilmektedir. Anılan dava dosyasında çoğu defa keşif ara kararlarının farklınedenlerle yerine getirilmediği, taraflardan vefat edenlerin olması nedeniyletekrar taraf teşkili sağlanmaya çalışıldığı, birçok defa dosyanın incelemeyealındığı ve bu uygulamanın davada yer alan taraf sayısı da nazara alındığındayargılamanın uzaması üzerinde baskın bir etkiye sahip olduğu anlaşılmaktadır.

31. Kadastro mahkemesinezdindeki yargılamaların makul sürede tamamlanmadığı yönündeki iddialar dahaönce bireysel başvuru konusu yapılmış ve Anayasa Mahkemesi tarafından, özellikle3402 sayılı Kanun’da yer alan ve yargılamada sürati temin etmeye hizmet edenözel usul hükümlerinin nazara alınmadığı göz önünde bulundurularak makul süredeyargılanma hakkının ihlal edildiği yönünde kararlar verilmiştir (B. No:2012/12, 17/9/2013, §§ 38-62; B. No:2013/1115, 5/12/2013, §§ 39-67;2012/673, 19/12/2013, §§ 21-43).

32. Başvuruya konu davalarda yeralan kişi sayısı ve davanın mahiyeti nedeniyle icrası gereken usul işlemlerininniteliği başvuruya konu yargılamaların karmaşık olduğunu ortaya koymaklabirlikte, davalara bütün olarak bakıldığında, 3402 sayılı Kanun’da yer alanusul hükümlerine tabi yargılama süreçlerine ilişkin somut başvuru açısındanfarklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön bulunmadığı, 15/3/1974tarihinde Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1974/28 sayılı dava dosyasındaaçılan ve kırk yılı aşkın süredir devam eden yargılama süreci ile 3/2/1983tarihinde açılan ve Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1983/79 sayılı davadosyasında otuz bir yılı aşkın süredir devam eden yargılama sürecinde makulolmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

33. Açıklanan nedenlerle,başvurucuların Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma haklarının başvuruya konu her iki yargılama süreci açısından daihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

34. Başvurucular, makul süredeyargılama yapılmaması nedeniyle her iki dava dosyası için ayrı ayrı 25.000,00TL manevi, 20.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesini talep etmişlerdir.

35. 6216 sayılı AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin(2) numaralı fıkrası şöyledir:

 “Tespit edilen ihlalbir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmakiçin yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yenidenyargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehinetazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolugösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, AnayasaMahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadankaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.”

36. Başvurucuların tarafı olduğuuyuşmazlıklara ilişkin olarak, Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1974/28sayısında açılan ve kırk yılı aşkın süredir devam eden yargılama süreci ileKadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1983/79 sayısında açılan ve otuz bir yılıaşkın süredir devam eden yargılama süreci nazara alındığında, yargılamafaaliyetinin uzunluğu sebebiyle, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olanmanevi zararları karşılığında başvuruculara, kırk yıldır devam eden yargılamanedeniyle ayrı ayrı 22.450,00 TL, otuz bir yıldır devam eden yargılamanedeniyle ayrı ayrı 19.950,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.

37. Başvurucular tarafındanmaddi tazminat talebinde bulunulmuş olmakla beraber, tespit edilen ihlal ileiddia edilen maddi zarar arasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından,başvurucuların maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

38. Başvurucular tarafındanyapılan ve dosyadaki belgeler uyarınca tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.500,00TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.698,35 TL yargılama giderininbaşvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir.

39. Başvuruya konuyargılamaların uzun süredir devam ettiği ve bu hususun makul sürede yargılanmahakkını ihlal ettiği gözetilerek, anayasal bir hakkın ihlal edildiği açık olanbir yargılama dosyasında, hukuka, adalete ve mahkemeye güven ilkesinin gördüğüzararın devam etmesinin önlenmesi amacıyla, yargılamanın mümkün olan en kısasürede sonuçlandırılmasını teminen, kararın birörneğinin ilgili Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanangerekçelerle;

A. Başvurucuların,

1.Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının KABULEDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2.Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanmahaklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvuruculara, Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1974/28sayısında açılıp kırk yıldır devam eden yargılama nedeniyle ayrı ayrı 22.450,00TL; Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinin E.1983/79 sayısında açılıp otuz bir yıldırdevam eden yargılama nedeniyle ayrı ayrı 19.950,00 TL manevi TAZMİNATÖDENMESİNE, başvurucuların tazminata ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucular tarafından yapılan 198,35 TL harç ve 1.500,00 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 1.698,35 TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARAMÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına; ödemedegecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

E. Kararın bir örneğinin Kadirli 1. Kadastro Mahkemesinegönderilmesine,

8/9/2014tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Full & Egal Universal Law Academy