TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
YUSUF KORALTAN ÇINAR BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/17303)
Karar Tarihi: 2/2/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Serruh KALELİ
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Raportör
:
Mehmet Sadık YAMLI
Başvurucu
:
Yusuf Koraltan ÇINAR
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, ek tazminat ödenmesi istemiyle yapılan başvurununreddi üzerine ret işleminin iptali istemiyle açılan davanın, bazı illerde aynıbirim ve aynı görevlendirme belgeleriyle görev yapan personele ek tazminatödendiği hâlde reddedilmesi nedeniyle eşitlik ve ücrette adaletin sağlanmasıilkeleri ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 3/11/2014 tarihinde Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesivasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bireksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.
3. Birinci Bölüm İkinci Komisyonunca 27/10/2015 tarihinde,başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına kararverilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
A. Olaylar
4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
5. Başvurucu, jandarma astsubay statüsünde 15/7/2012 tarihindenitibaren Şırnak İl Jandarma Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize SuçlarlaMücadele Şube Müdürlüğü emrinde kısım amiri olarak görev ifa etmeyebaşlamıştır.
6. Başvurucu, Şırnak İl Jandarma Komutanlığının emriyle Ağustos2012 ile Haziran 2014 tarihleri arasında belirli zamanlarda Şırnak İl Jandarmasorumluluk bölgelerindeterör, kaçakçılık ve organizesuçlarla mücadele kapsamında koordinede bulunmak, faaliyet icra etmek, yolkontrol ve aramalarına destek vermek maksadıyla görevlendirilmiştir.
7. Başvurucu, özel harekât ve operasyon tazminatı ödenmesinidüzenleyen ''Başbakanlık oluru''na ekli (3) sayılı cetvele göre ilave ek tazminat ödenmesiiçin 4/1/2013 tarihli dilekçesiyle müracaatta bulunmuştur. Şırnak İl JandarmaKomutanlığının 28/1/2013 tarihli işlemiyle, Kaçakçılık ve Organize SuçlarlaMücadele Şube Müdürlüğünün kuruluş gayesi ve yaptığı faaliyetler direkt olarakterörle mücadele kapsamında değerlendirilmemesi gerekçesiyle başvurureddedilmiştir.
8. Bunun üzerine başvurucu, söz konusu işlemin iptali istemiyledava açmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) Üçüncü Dairesi 6/3/2014tarihli ve E.2014/301, K.2014/328 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Kararınilgili kısımları şöyledir:
"Özel Harekat ve Operasyon Tazminatınınödenmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 375 sayılı KHK.nın28/A maddesi "sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veyaMillî Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritikyörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet GenelMüdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuşpersoneline, subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlara veoperasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkrauyarınca alınacak Başbakan onayında belirtilenlerden görevlendirilen personele fiilengörev yapıldığı sürece ve bu sure ile orantılı olarak ek tazminat, B fıkrasındayer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir." düzenlemesini içermektedir
375 sayılı KHKnın28/A maddesi 2'nci paragrafında da tazminat ödenecek yerleşim birimleri,tazminat miktarı ve tazminatın ödenmesine ilişkin usul ve esasların İçişleri veMilli Savunma Bakanlığının teklifi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerineBaşbakan onayı ile tespit edileceği belirtilmiştir.
02. 11 2011 tarih ve 28103 sayılı ResmeGazetede yayımlanan 666 sayılı KHK'nın 5'inci maddesinin (r) bendi ile 375sayılı KHK' nın 28’inci maddesinin (A) fıkrasının4'üncü paragrafından sonra gelmek üzere eklenen 5'inci paragrafta “EmniyetGenel Müdürlüğü ... yapanlar ile, terörle yaygın ve yoğun bir şekildemücadeleye yönelik olarak Genelkurmay Başkanlığınca belirlenen birliklerdefiilen görev yapan subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmelierbaş ve erlere, (10.750) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanankatsayı i1e çarpımı sonucu bulunacak aylık miktarı geçmemek üzere fiilen görevyapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak bu fıkra uyarınca ödenentazminata ilave ek tazminat ödenebilir. Yerleşim birimi, fiilen yapılan görevinriski, zorluğu, önemi gibi kriterler birlikte ve ayrı ayrı dikkate alınmaksuretiyle günlük veya aylık olarak hesaplanmak üzere ödenecek ilave ektazminatın miktarı, ödenme usul ve esasları ile hangi hallerde kesileceği MillîSavunma ve İçişleri Bakanlığının müşterek teklifi ve Malîye Bakanlığının görüşüüzerine Başbakan onayı ile tespit edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
375 sayılı KHK'nın 28/A maddesinin 5'inciparagrafı uyarınca ödenecek ilave özel harekat ve operasyon tazminatınıdüzenleyen Başbakanlık oluru 01.12.2011-31.12.2014 tarihleri arasındauygulanmak üzere 16.03.2012 tarihinde yürürlüğe konulmuştur.
...
Söz konusu Başbakanlık oluruna ekli (3) sayılıcetvelinde de fiilen görev süresi ile orantılı olarak gün başına ödemeyapılacak personel;
a) Terörle yaygın ve yoğun bir şekildemücadeleye yönelik olarak fiilen görev yapan ve (2) sayılı cetvel dışında kalanbirliklerden;
1. Kışlasından çıkarak içgüvendik operasyonu, yol emniyeti görevi, arama görevi, pusu görevi, keşif,gözetleme veya emniyet görevi, patlayıcı madde imhası ve mayın temizlemegörevi, arama/kurtarma görevine ilişkin operasyonel faaliyetlerefiilen iştirak eden birlik personeli (bu faaliyetleri destekleme maksadıylakışlasından araziye çıkan Muh. Des.ve Muh. His. Des. birimleridahil).
2. Muharebe görev uçuşunafiilen katılan personel ve operasyonu desteklemek maksadıyla hava aracındafiilen görev yapan personel ile ambulans helikopterleri sağlık personeli.
3. İstihbarat ve terörlemücadele birimlerinin kadrolarında görevli olup fiilen haber kaynağında bulunanpersonele yapılan görev süresi ile orantılı olarak gün başına ödeme yapılacağıgösterilmiştir.
Özel harekât ve operasyon tazminatınınödenmesini düzenleyen esasların 4/ç maddesinde ekli (3) sayılı cetvele göreyapılacak ödemelerde harekât ve operasyonun terörle mücadele dışındaki genelkolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutat ve asli işlemniteliğindeki görevleri kapsayacak ve tüm personele teşmil edilecek şekildekullanılamayacağı, bulundukları birlik ve birimlerin dışına çıkarak fiilenoperasyona iştirak etmeyen personele ekli (3) sayılı cetvele göre ek tazminatödenmeyeceği belirtilmiştir.
666 sayılı KHK’nın 5'inci maddesinin (r) bendiile 375 sayılı KHK’nın 28/A maddesine eklenen ilave ek tazminat ödenmesineilişkin düzenleme, terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelikolarak keşif, gözetleme, mayın temizleme, patlayıcı madde imhası,arama/kurtarma ve özel harekât ve operasyon görevi ile görevlendirilen birlikve personele terörle mücadele görevinin etkinliğini artırma amacına yönelik olarakilave ödeme yapılmasını öngören dar kapsamlı bir düzenlemedir. Söz konusutazminatın aynı fıkra kapsamındaki mevcut ek tazminattan ayrı olarakdüzenlenmesinin sebebi de budur.
Her ne kadar davacı (3) sayılı cetvelin 1'incimaddesine göre kendisine ilave ek tazminat ödenmesinin gerektiğini ileri sürmüşise de; (3) sayılı cetvelin 1'inci maddesinde belirtilen faaliyetler 3713sayılı Terörle Mücadele Kanunun 1'inci maddesinde belirtildiği gibi cebir,şiddet, baskı, korkutma, yıldırma, sindirme ve tehdit yöntemleri kullanılarakDevletin güvenliğini tehlikeye atan bölücü terör örgütü eylemlerine karşıdoğrudan mücadeleye yönelik faaliyetler kapsamında görev alan birlikpersoneline yöneliktir. (3) sayılı cetvelde kaçakçılık ve organize suçlarlamücadele görevine ilave ek tazminat ödenecek faaliyetler kapsamındasayılmamıştır. Genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutatfaaliyetlerin terörle mücadele kapsamında kabul edilerek ilave ek tazminatödenecek birlik ve personelin kapsamının genişletilmesi mümkün değildir.
Davacının mutat görevi olan kaçakçılık veorganize suçlarla mücadele görevini icra ettiği, terör örgütünün devletingüvenliğini tehlikeye düşüren eylemleri ile mücadeleye yönelik (3) sayılıcetvelin 1'inci maddesi kapsamında doğrudan bir görev icra etmesinin söz konusuolmadığı, davacıya (3) sayılı cetvele ilave ek tazminat ödenmemesine ilişkinişlemde hukuka aykırılı bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır."
9. Başvurucunun karar düzeltme istemi de aynı Dairenin 18/9/2014tarihli ve E.2014/1225, K.2014/1119 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
10. Karar, başvurucuya 22/10/2014 tarihinde tebliğ edilmiştir
11. Başvurucu 3/11/2014 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
B. İlgili Hukuk
12. İlgili hukuk için bakınız AdemSeven, B. No: 2014/6973, 17/11/2016, §§ 15-18.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
13. Mahkemenin 2/2/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
14. Başvurucu; açık düzenlemeye rağmen (3) sayılı cetvele göreilave ek tazminat ödenmediğini, diğer bazı illerde kendisiyle aynı birimde aynıgörevlendirme belgeleriyle görev yapan personelin ilave ek tazminatı almaktaolduğunu, AYİM'in Başbakanlık olurunu göz ardı ederekkarar verdiğini, kaldı ki sonradan söz konusu ödemenin de yapılmayabaşlandığını belirterek Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlikilkesinin, 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının veücrette adaletin sağlanmasını düzenleyen 55. maddesinin ihlal edildiğini ilerisürmüştür.
B. Değerlendirme
15. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılanhukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifinikendisi takdir eder (Tahir Canan,B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları, ilave ek tazminatödemesi yapılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada verilenkararın sonucuna ilişkin olup incelemenin bu kapsamda yapılması gerektiğideğerlendirilmiştir.
16. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrası şöyledir:
“Bireysel başvuruda, kanun yolunda gözetilmesigereken hususlarda inceleme yapılamaz.”
17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 48. maddesinin (2) numaralıfıkrasının ilgili kısmı şöyledir:
“Mahkeme, … açıkça dayanaktan yoksunbaşvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir.”
18. İlke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmışmaddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukukkurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıklailgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuruincelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit vesonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda bariz takdir hatası veyaaçık bir keyfîlik içermesi ve bu durumunkendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmişolmasıdır. Bu çerçevede kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular, derecemahkemesi kararları bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlikiçermedikçe Anayasa Mahkemesince incelenemez (NecatiGündüz ve Recep Gündüz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, § 26).
19. Başvuru konusu olayda başvurucu, jandarma astsubay statüsündegörev yaptığı Şırnak İl Jandarma Komutanlığının emriyle Ağustos 2012 ileHaziran 2014 tarihleri arasında belirli zamanlarda Şırnak İl Jandarmasorumluluk bölgelerinde terör, kaçakçılık ve organize suçlarla mücadelekapsamında koordinede bulunmak, faaliyet icra etmek, yol kontrol ve aramalarınadestek vermek maksadıyla görevlendirildiğini belirterek bu görevlendirmelernedeniyle ilave özel harekât ve operasyon tazminatı ödenmesini düzenleyen ''Başbakanlık oluru''naekli (3) sayılı cetvele göre ilave ek tazminat ödenmesi için idari müracaattabulunmuş; başvurusu Şırnak İl Jandarma Komutanlığı tarafından reddedilmiştir.
20. Başvurucu tarafından anılan işlemin iptali istemiyle açılandavada AYİM Üçüncü Dairesi özetle ilave ek tazminat ödenmesine ilişkin düzenlemeninterörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik olarak keşif, gözetleme,mayın temizleme, patlayıcı madde imhası, arama/kurtarma ve özel harekât veoperasyon görevi ile görevlendirilen birlik ve personele terörle mücadelegörevinin etkinliğini artırma amacına yönelik olarak ilave ödeme yapılmasınıöngördüğüne, aynı fıkra kapsamındaki mevcut ek tazminattan ayrı olarakdüzenlenmesi sebebiyle dar kapsamlı bir düzenleme olup kaçakçılık ve organizesuçlarla mücadele görevinin ilave ek tazminat ödenecek faaliyetler kapsamındasayılmadığına, genel kolluk ve güvenlik hizmetleri çerçevesinde yürütülen mutad faaliyetlerin terörle mücadele kapsamında kabuledilerek kapsamın genişletilmesinin mümkün olmadığına, başvurucunun mutad görevi olan kaçakçılık ve organize suçlarla mücadelegörevini icra ettiğine, terör örgütünün devletin güvenliğini tehlikeye düşüreneylemleri ile mücadeleye yönelik (3) sayılı cetvelin 1. maddesi kapsamındadoğrudan bir görev icra etmesinin söz konusu olmadığına ilişkin gerekçelerle davanınreddine karar vermiştir.
21. Başvurucunun iddiaları incelendiğinde iddiaların özününDerece Mahkemesi tarafından delillerin ve mevzuatın değerlendirilmesinde veyorumlanmasında isabet olmadığına, esas itibarıyla yargılamanın sonucununhukuka aykırılık teşkil ettiğine ilişkin bulunduğu görülmektedir.
22. Adil yargılanma hakkı bireylere, dava sonucunda verilenkararın değil yargılama sürecinin ve usulünün adil olup olmadığını denetletmeimkânı verir. Bu nedenle bireysel başvuruda adil yargılanmaya ilişkinşikâyetlerin incelenebilmesi için başvurucunun yargılama sürecinde haklarınasaygı gösterilmediği, bu çerçevede yargılama sürecinde karşı tarafın sunduğudeliller ve görüşlerden bilgi sahibi olamadığı veya bunlara etkili bir şekildeitiraz etme fırsatı bulamadığı, kendi delillerini ve iddialarını sunamadığı yada uyuşmazlığın çözüme kavuşturulmasıyla ilgili iddialarının derece mahkemesitarafından dinlenmediği veya kararın gerekçesiz olduğu gibi mahkeme kararınınoluşumuna sebep olan unsurların değerlendirilmesinde eksiklik, ihmal ya da açıkbir keyfîliğe ilişkin bir bilgi ya da belge sunmuşolması gerekir (Naci Karakoç, B.No: 2013/2767, 2/10/2013, § 22).
23. Başvurucu, yargılama sürecinin hakkaniyete aykırı olduğunadair bir bilgi ya da belge sunmamış olup başvurucunun Mahkemece delillerindeğerlendirilmesinin ve verilen kararın içeriğinin adil olmadığı şikâyetinidile getirdiği anlaşılmaktadır.
24. Açıklanan nedenlerle başvurucu tarafından ileri sürüleniddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşıldığından başvurunundiğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniylekabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Başvurunun açıkçadayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA2/2/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.