TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
YUSUF DURAK VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2014/6568)
Karar Tarihi: 12/4/2017
BİRİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan
:
Burhan ÜSTÜN
Üyeler
:
Hicabi DURSUN
Hasan Tahsin GÖKCAN
Kadir ÖZKAYA
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Raportör Yrd.
:
Derya ATAKUL
Başvurucu
:
1. Yusuf DURAK
Vekili
:
Av. Esin AYDİN
Başvurucular
:
2. Abdulvahap KEPENÇ
3. Ahmet KEPENÇ
4. Alettin KEPENÇ
5. Beyaz KEPENÇ
6. Cebrail KEPENÇ
7. Emine KEPENÇ
8. Güli BUDAK
9. İdris KEPENÇ
10. Mehmet Emin KEPENÇ
11. Mehmet Şerif KEPENÇ
12. Muhuttin KEPENÇ
13. Selahattin KEPENÇ
14. Ayşe KEPENÇ
15. İzzettin KEPENÇ
16. Rahime KEPENÇ
17. Semiye KEPENÇ
18. Zeki KEPENÇ
19. Zekiye VURAL
Vekili
:
Av. Ali AYDEMİR
Başvurucular
:
20. Hasan Cemil ŞAKAR
21. Yusuf AKGÜL
Vekili
:
Av. Şükrullah KURUL
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğiiddiasına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 13/5/2014 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Başvurucular tarafından yapılan 2014/6568, 2014/7702,2014/10454 ve 2015/3634 numaralı başvurular, aralarında konu yönünden irtibatbulunduğu anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/6568 numaralıbireysel başvuru dosyası üzerinden devam edilmiştir.
5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik veesas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.
7. Başvurucu Halil Kepenç'in 5/8/2014tarihinde vefat ettiği tespit edilmiştir. 2/1/2017 tarihli yazı ilemirasçılarına, başvurucu tarafından yapılan bireysel başvuruya mirasçı sıfatıile devam edip etmeyecekleri sorulmuş; devamedecek olmaları hâlinde buna ilişkin belgelerin Anayasa Mahkemesi Bölümler Başraportörlüğüne gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.Başvurucunun mirasçıları 16/1/2017 tarihli dilekçe ile bireysel başvuruyamirasçı sıfatı ile devam edeceklerini belirterek vekâletnameleri ile mirasçılıkbelgesinin onaylı suretini göndermişlerdir.
8. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir.
III. OLAY VE OLGULAR
9. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgiliolaylar özetle şöyledir:
10. Başvurucular Hasan Cemil Şakar,Ahmet Kepenç, Yusuf Akgül ile diğer başvurucularınmurisi Halil Kepenç'in de aralarında bulunduğudavalılar aleyhine 29/1/2007 tarihinde başvurucu Yusuf Durak tarafından tapuiptali ve tescil davası açılmıştır. Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesi16/5/2013 tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir. Karar, Yargıtay16. Hukuk Dairesinin 14/3/2016 tarihli ilamı ile onanmıştır. Anılan ilamtaraflara tebliğ edilmiş olup karar düzeltme talebinde bulunulmamıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
11. Mahkemenin 12/4/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
12. Başvurucular, makul sürede yargılanma haklarının ihlaledildiğini ileri sürmüşlerdir.
A. Kabul EdilebilirlikYönünden
13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğinekarar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makulsürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilirolduğuna karar verilmesi gerekir.
B. Esas Yönünden
14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanınikame edildiği tarih esas alınır (GüherErgun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, § 50).
15. Başvuruya konu dava, başvuruculardan bir kısmının mirasbırakanlarından intikalle takip etmekte oldukları bir uyuşmazlık olup buyönüyle makul süre değerlendirmesi bakımından dikkate alınacak süreninbaşlangıç anı, mirasçıların yargılamaya katıldıkları an değil somut olaydamuris açısından değerlendirmeye esas alınan sürenin başlangıç anıdır (Gülseren Gürdal ve diğerleri, B. No:2013/1115, 5/12/2013, § 51).
16. Sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasınıda kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam eden davalaryönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararınıverdiği tarih esas alınır (Güher Ergun vediğerleri, § 52).
17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkinyargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanınkarmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılamasürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındakimenfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).
18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzerbaşvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda 9 yıl 1 aylıkyargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.
19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvencealtına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesigerekir.
C. 6216 Sayılı Kanun'un50. Maddesi Yönünden
20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa MahkemesininKuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralıfıkrası şöyledir:
“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkınınihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesihâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlerehükmedilir…”
21. Başvurucular, maddi ve manevi tazminat talebindebulunmuşlardır.
22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlarıkarşılığında -dava dosyasındaki taraf ve mirasçı sayısı da dikkate alınarak-başvurucular Yusuf Durak, Hasan Cemil Şakar, Ahmet Kepenç ve Yusuf Akgül'e ayrı ayrı net 7.200 TL; diğerbaşvuruculara ayrı ayrı net 450 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesigerekir.
23. Başvurucular tarafından maddi tazminat talebinde bulunulmuşolmakla beraber tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar arasındailliyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından başvurucuların maddi tazminattaleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.
24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderinin başvurucuYusuf Durak'a ödenmesine karar verilmesi gerekir.
25. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 433 TL harç ve 1.800 TLvekâlet ücretinden oluşan toplam 2.233 TL yargılama giderinin başvurucularHasan Cemil Şakar ve Yusuf Akgül'e müşterekenödenmesine karar verilmesi gerekir.
26. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harç ve 1.800TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucular Hasan Cemil Şakar, Yusuf Akgül ve YusufDurak dışındaki diğer başvuruculara müştereken ödenmesine karar verilmesigerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkiniddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,
B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süredeyargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,
C. Başvurucular Yusuf Durak, Hasan Cemil Şakar,Ahmet Kepenç ve Yusuf Akgül'e ayrı ayrı net 7.200 TL;diğer başvuruculara ayrı ayrı net 450 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminatailişkin diğer taleplerin REDDİNE,
D. 1. 206,10 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşantoplam 2.006,10 TL yargılama giderinin Başvurucu Yusuf Durak'a ÖDENMESİNE,
2. Başvurucular HasanCemil Şakar ve Yusuf Akgül tarafından yapılan 433 TLharç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.233 TL yargılama giderininBAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
3. 206,10 TL harç ve1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.006,10 TL yargılama giderininbaşvurucular Hasan Cemil Şakar, Yusuf Akgül ve YusufDurak dışındaki BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,
E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun MaliyeBakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemedegecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadargeçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,
F. Kararın bir örneğinin Kızıltepe 1. Asliye Hukuk Mahkemesine(E.2007/62, K.2013/699) GÖNDERİLMESİNE,
G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE12/4/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.