TÜRKİYE CUMHURİYETİ
ANAYASA MAHKEMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
ZAFER YENİTEPE BAŞVURUSU
(Başvuru Numarası: 2016/39694)
Karar Tarihi: 4/4/2019
İKİNCİ BÖLÜM
KARAR
Başkan y.
:
Recep KÖMÜRCÜ
Üyeler
:
Celal Mümtaz AKINCI
Muammer TOPAL
Rıdvan GÜLEÇ
Recai AKYEL
Raportör
:
Ömer MENCİK
Başvurucu
:
Zafer YENİTEPE
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve tutukluluğailişkin kararların bağımsız ve tarafsız hâkim ilkelerine aykırı olan sulh cezahâkimliklerince verilmesi nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınınihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
II. BAŞVURU SÜRECİ
2. Başvuru 26/9/2016 tarihinde yapılmıştır.
3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan önincelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.
4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölümtarafından yapılmasına karar verilmiştir.
5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.
6. Başvurucu, Bakanlığın görüşüne karşı beyanda bulunmuştur.
III. OLAY VE OLGULAR
7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve UlusalYargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgelerçerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:
8. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde askerî bir darbeteşebbüsüyle karşı karşıya kalmış, bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülkegenelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş ve olağanüstü hâl19/7/2018 tarihine kadar birçok kez uzatılmıştır. Kamu makamları ve yargıorganları -olgusal temellere dayanarak- bu teşebbüsün arkasında Türkiye'de çokuzun yıllardır faaliyetlerine devam eden ve son yıllarda FetullahçıTerör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yapılanması (PDY) olarakisimlendirilen bir yapılanmanın olduğunu değerlendirmişlerdir (Aydın Yavuz ve diğerleri [GK], B. No:2016/22169, 20/6/2017, §§ 12-25).
9. Darbe teşebbüsü sırasında ve sonrasında ülke genelindeCumhuriyet başsavcılıkları tarafından, darbe girişimiyle bağlantılı ya dadoğrudan darbe girişimiyle bağlantılı olmasa bile FETÖ/PDY'ninkamu kurumlarındaki örgütlenmesinin yanı sıra eğitim, sağlık, ticaret, siviltoplum ve medya gibi farklı alanlardaki yapılanmasına yönelik soruşturmalaryürütülmüş; çok sayıda kişi hakkında gözaltı ve tutuklama tedbirleriuygulanmıştır (Aydın Yavuz ve diğerleri,§ 51; Mehmet Hasan Altan (2)[GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, § 12).
10. Başvurucu, en son İstanbul Anadolu hâkimi olarak görevyapmıştır.
11. Darbe teşebbüsünden sonra Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu(HSYK) İkinci Dairesinin 16/7/2016 tarihli kararı ile -İstanbul Anadolu hâkimiolarak görev yapmakta olan- başvurucunun görevden uzaklaştırılmasına kararverilmiştir (24/8/2016 tarihinde başvurucu meslekten ihraç edilmiştir.).
12. HSYK'nın görevden uzaklaştırmakararı akabinde İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başvurucuhakkında ceza soruşturması başlatılmıştır.
13. Başvurucu anılan soruşturma kapsamında tutuklanmasıistemiyle İstanbul Anadolu 1. Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edilmiştir. İstanbulAnadolu 1. Sulh Ceza Hâkimliği 20/7/2016 tarihli kararıyla başvurucunun silahlıterör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmasına karar vermiştir.
14. Başvurucunun bu karara 25/7/2016 ve 27/7/2016 tarihlerindeyaptığı itiraz, İstanbul Anadolu 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 4/8/2016 tarihlikararıyla reddedilmiştir.
15. Başvurucu, anılan kararı 26/8/2016 tarihinde öğrenmiştir.
16. Başvurucu, 26/9/2016 tarihinde bireysel başvurudabulunmuştur.
17. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı; söz konususoruşturmanın Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/104109 soruşturma numaralıdosyasıyla birleştirilmesi gerektiği, yargılamanın tüm hâkim ve Cumhuriyetsavcıları açısından bu soruşturma dosyası üzerinden yapılması gerektiğininbildirilmiş olması nedenleriyle soruşturma dosyasında19/8/2016 tarihindeyetkisizlik kararı vererek dosyayı Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınagöndermiştir.
18. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 6/1/2017 tarihli ve 29940mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 680 sayılıOlağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun HükmündeKararname'nin 7. maddesi ile 24/2/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hâkimler veSavcılar Kanunu'nun 93/1. maddesinde, hâkim ve savcıların kişisel suçları hakkındasoruşturma yapma yetkisinin ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölgeadliye mahkemesinin bulunduğu yerdeki il Cumhuriyet başsavcılığına ait olduğuşeklinde değişiklik yapılmış olması gerekçesiyle 12/1/2017 tarihindeyetkisizlik kararı vererek dosyayı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınagöndermiştir.
19. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı 7/9/2017 tarihli iddianameile başvurucunun silahlı terör örgütü üyesi olma suçunu işlediğinden bahislecezalandırılması istemiyle İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) kamudavası açmıştır.
20. İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi 21/9/2017 tarihindeiddianamenin kabulüne karar vermiş ve başvurucu hakkındaki yargılama,Mahkemenin E.2017/29 sayılı dosyası üzerinden sürdürülmüştür.
21. Mahkeme 23/1/2018 tarihinde yapılan duruşmada başvurucunun tahliyesinekarar vermiştir. İstanbul CumhuriyetBaşsavcılığı tahliye kararına 1/2/2018 tarihinde itiraz etmiş, itirazıdeğerlendiren İstanbul 34. Ağır Ceza Mahkemesi 6/2/2018 tarihinde itirazınkabulü ile başvurucu hakkında tutuklamaya yönelik yakalama kararıçıkartılmasına karar vermiştir. Ancak başvurucu bu yakalama kararı sonrasındayakalanamamıştır.
22. Yapılan yargılama sonucunda Mahkeme 2/10/2018 tarihlikararıyla başvurucunun silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 9 yıl hapiscezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir.
23. Hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup bireyselbaşvurunun incelendiği tarih itibarıyla davanın istinaf incelemesi devametmektedir.
24. Başvurucu, aynı soruşturma kapsamında ayrıca 15/5/2017tarihinde Anayasa Mahkemesine (B. No: 2017/25378) başvuruda bulunmuştur. Sözkonusu başvuruda başvurucu, birtakım iddialarının yanında bu başvurusunda ilerisürdüğü iddialarını da dile getirmiştir. Başvurucunun diğer iddialarınınyanında bu iddialarının da Birinci Bölüm Birinci Komisyonun 21/12/2018 tarihlive 2017/25378 başvuru numaralı kararıyla kabul edilemez olduğuna kesin olarakkarar verildiği anlaşılmıştır.
IV. İNCELEME VE GEREKÇE
25. Mahkemenin 4/4/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıdabaşvuru incelenip gereği düşünüldü:
A. Başvurucunun İddiaları
26. Başvurucu; kuvvetli suç şüphesi varlığı durumunda tutuklamatedbirine başvurulabileceğini, bu noktada kuvvetli suç şüphesinin varlığınıortaya koyan hususların somut olarak gösterilmesinin şart olduğunu ancakkendisi açısından soruşturma dosyasında sadece HSYK'nınnasıl hazırlandığı bilinmeyen bir kararının tutuklamaya esas alındığını, bunedenle tutuklanmasının hukuki olmadığını belirterek kişi hürriyeti vegüvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.
27. Başvurucu; ayrıca tutuklanmasına karar veren ve tutukluluğaitirazı reddeden sulh ceza hâkimlerinin HSYK tarafından atandığını, kendisininHSYK tarafından açığa alınması sonrasında tutukluluğa ilişkin kararları verensulh ceza hâkimlerinin HSYK kararının aksine bir karar vermelerinin mümkünolmadığını, dolayısıyla hâkimlik teminatının olmadığı bir durumda tutuklamatedbirine başvurulduğunu iddia etmiştir.
B. Değerlendirme
28. Başvurucunun 15/5/2017 tarihinde, aynı konulara ilişkinolarak Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunduğu; Birinci Bölüm BirinciKomisyonun 21/12/2018 tarihli ve 2017/25378 başvuru numaralı kararıylabaşvurunun bu yönüyle kabul edilemez olduğuna kesin olarak karar verildiğianlaşılmıştır.
29. Açıklanan gerekçelerle başvurunun mükerrer başvuru niteliğinde olması nedeniyle reddine kararverilmesi gerekir.
V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle;
A. Tutuklamanın hukuki olmaması ve sulh ceza hâkimliklerininbağımsız ve tarafsız hâkim ilkelerine aykırı olması dolayısıyla kişi hürriyetive güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların mükerrer başvuru niteliğinde olması nedeniyleREDDİNE,
B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA4/4/2019tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.