Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1963/10, K.1963/61 Sayılı Karar - 18/03/1963

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No:1963/10

Karar No:1963/61

Karar Tarihi:18/3/1963

Resmi Gazete tarih/sayı:16.5.1963/11404

İstemdebulunan : Y. T. P. Meclis Grupu adına Başkanı Sadık Perinçek.

İsteminkonusu : Muhtaç çiftçiye dağıtılmak üzere kamulaştırılan arazi bedellerinin,1944 yılı vergi kıymetinin dört katı olacağına mütedair 4753 sayılı kanunun 21inci maddesi ile, 19/10/1960 gün ve 105 sayılı kanunu yürürlükten kaldıran18/10/1962 gün ve 81 sayılı kanunun 2 nci maddesinde yeralan (Yürürlüktekikanun hükümlerine göre) ibaresinin 334 sayılı Anayasa'nın 38 inci maddesineaykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

İlkinceleme:

AnayasaMahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca yapılan İlk incelemede,başvurma; Anayasa'nın 149. ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri hakkındaki 44 sayılı kanunun 21., 22., 25 ve geçici 5. maddelerihükümlerine uygun görüldüğünden esasın incelenmesine karar verildikten sonradüzenlenen rapor, 4753 sayılı kanun ile gerekçesi, komisyon raporları, B. M.Meclisi müzakere tutanakları okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü;

Kanunmetinleri:

A)İptali istenen 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun 5618 sayılıkanunla değişik 21 inci maddesi: (Kamulaştırmalarda, 1944 Bütçe yılı arazivergisine matrah olan kıymetin dört katı kamulaştırma karşılığıdır.

1944Bütçe yılı başında kesinleşmiş değeri bulunmıyan arazide, bu değer Vergi UsulüKanunu gereğince yetkili komisyonlar tarafından belli edilir. Ancak bu değer,çevrelerindeki en yakın benzeri arazinin 1944 Bütçe yılı vergisine matrah olandeğerlerden fazla olamaz. Bu yolla bulunan değer kesinleştikten sonra, dörtkatı kamulaştırma karşılığı olur. Bu fıkra gereğince tesbit olunacak değereVergi Usulü Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.

Hazinecetaksitle satılmış olupta kamulaştırma tarihinde taksit bedelleri tamamenödenmemiş, olan arazinin, ihale tarihinden kamulaştırma tarihine kadar geçenher yıl için ihale "bedelinden % 5 tenzil edildikten sonra kalanmiktar vergi kıymetinden fazla olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli olarakkabul edilir.)

B)İptali istenen ibarenin yer aldığı 18/10/1962 gün ve 81 sayılı kanunun 2 ncimaddesi : 19/10/1960 günlü ve 105 sayılı kanun uyarınca tasfiye komisyonlarıtarafından el konulan menkul mallar ve aynı şekilde el konulan gayrimenkullerile 4753 sayılı kanuna göre kamulaştırılmış bulunan gayrimenkullerden beşbindönüme kadarı (Beşbin dönüm dâhil hali hazır durumları ile sahiplerine iadeolunur.

19/10/1960günlü ve 105 sayılı kanunun uygulanmasında, "toprakları 4753 sayılı kanunagöre kamulaştırılanlar, bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 90 güniçinde, kamulaştırma muamelelerine, ve Bedeline yürürlükteki kanun hükümlerinegöre itiraz edebilirler.

Gerekçe:

Anayasa'nınkişilere sağladığı hakların en önemlilerinden biriside mülkiyet hakkıdır. Buhakkın sınırlanması veya ortadan kaldırılması ancak kamu yararının gerektirdiğihallerde caizdir. Anayasa'nın 38 inci maddesi, bu esası koymuş ve kamuyararının gerektirdiği hallerde de, gerçek karşılıkları peşin ödenmek şartiylekişilerin taşınmaz mallarının, kamulaştırılmasını kabul etmiştir. Bu konuda enönemli unsur, (Gerçek karşılığın peşin ödenmesi) dir. (Gerçek kanşlık) deyimi,kamulaştırma günündeki serbest alım satımla beliren tam değeri ifade eder.

Toprağıolmıyan veya yeter derecede bulunmıyan muhtaç çiftçilere dağıtılmak üzere, 4753sayılı kanunda yazılı esas ve usullere uyulmak şartiyle, kişilerin özelmülkiyetinde bulunan taşınmaz malların kamulaştırılması caiz ise de, sözü geçenkanunun değişik 21 inci maddesinde kamulaştırılacak taşınmaz mala değer biçmekiçin kanun koyucu karine sistemine dayanmış ve kamulaştırma parasının, 1944Bütçe yılı Arazi Vergisine matrah olan değerin dört katı olacağını kabuletmiştir. Görülüyor ki bu tutum, Anayasa'nın şart koştuğu (Gerçek karşılık)verilmesi esası ile bağdaşmamakta ve Anayasa'nın 38 inci maddesine aykırıbulunmaktadır. Bu bakımdan anılan kanunun 21 inci maddesinin iptali gerekir.

18/10/1962gün ve 81 sayılı kanunun 2 nci maddesine ilişkin isteme gelince : Kanunun,kamulaştırma muamelelerine ve bedeline itiraz için koyduğu doksan günlük süre,yayınlandığı, 23/10/1962 gününe göre geçmiş olmakla beraber, bu maddenin atıftabulunduğu 4753 sayılı kanunun 21 inci maddesi hükmü işbu kararla ortadankaldırılmış olduğundan, iptal konusu yapılan ibarenin artık Anayasa'yaaykırılığı söz konusu olamaz. Bu bakımdan sözü geçen 81 sayılı kanunun 2 ncimaddesindeki (... yürürlükteki kanun hükümlerine göre itiraz edebilirler)ibaresine ilişkin iptal isteminin reddi gereklidir.

Sonuç:

Yukarıdaaçıklanan sebeplerden ötürü ;

1-4753 sayılı kanunun, 5618 sayılı kanunla değişik 21 inci maddesinin iptaline ;

2-18/10/1962 gün ve 81 sayılı kanunun 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasındaki (...,..Yürürlükteki kanun hükümlerine göre itiraz edebilirler) ibaresine ilişkin iptalisteminin reddine :

18/3/1963tarihinde oybirliği ile karar verildi.