Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1963/107, K.1965/23 Sayılı Karar - 30/03/1965

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No.:1963/107

Karar No.:1965/23

Karar tarihi:30/3/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:25.6.1965/12032

Dâvacı: Adalet Partisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Grupu

Dâvanınkonusu : Kaçakçılığın Men ve Takibi hakkındaki 7. Kanunusani 1932 günlü ve 1918sayılı kanunun Adlî İhtisas Mahkemelerinin kurulmasına dair olan 65 incimaddesi dördüncü fıkrasının, Anayasa'nın 144 üncü maddesine aykırı olduğu ilerisürülerek iptal edilmesi istenilmiştir.

İnceleme: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğün 15 inci maddesi uyarınca 5/3/1963 gününde yapılanilk incelemede :

Dâvadilekçesinde, Adalet Partisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Grupu adına imzalarıbulunan Cahit Okurer ve Ali Naili Erdem'in Grup Başkanı veya Başkanvekiliolduklarını belirten belgelerin dilekçeye eklenmediği görüldüğünden AnayasaMahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki 44 sayılı kanunun 26 ncımaddesinin üçüncü fıkrası gereğince sözü geçen belgelerin 15 gün içindegönderilmesi için. davacı parti Genel Başkanlığına tebligat yapılmasına kararverilmesi üzerine Cahit Okurer'in, Adalet Partisi C. Senatosu Grup Başkanı, AliNaili Erdem'in de Adalet Partisi Millet Meclisi Grup Başkan Vekili olduklarınıgösteren belgelerin süresi içinde gönderildiği görüldüğünden esasınincelenmesine 12/4/1963 gününde karar verilmiş olmakla dâva dilekçesi ve ekleriile düzenlenen rapor, iptali istenen kanun maddeleri ve ilgili Anayasahükümleri okunduktan ve üyelerden Salim Başol'un, iptali istenen kanunhükümlerinin yürürlükte olup olmadığı konusunda sözlü açıklama yapması içindavacının çağrılması yolunda ileri sürdüğü düşünce üzerinde yapılan görüşmede,sözlü açıklama yaptırılmasına yer olmadığı kendisinin muhalefetiyle veçoğunlukla karara bağlandıktan sonra gereği konuşulup düşünüldü :

Dâvaile ilgili kanun maddeleri :

"Madde65 - Kaçakçılık cürümlerine ait dâvalar asker ve sivil tefrik edilmeksizinihtisas Mahkemeleri bulunan yerlerde o mahkemelerde ve bulunmayan yerlerde 56ncı maddede yazılı hâkimler tarafından görülür.

İhtisasmahkemeleri vazife ifa olunacak mıntıkanın hususiyetine göre yalınız adlî veyayalınız askerî olarak teşkil edilebilir.

Bumahkemeler teşekkül suretlerine göre İhtisas Mahkemesi ve askerî İhtisasMahkemesi unvanını taşır.

Hangimıntıkada hangi nevi İhtisas Mehkemesi teşkil olunacağı İcra VekilleriHeyetince tâyin ve icabına göre tebdil ve bunların kaza daireleri ilân olunur.

Valiler,kaymakamlar, ağır ceza mahkemeleriyle bu kanuna göre kaçakçılık işlerini görenmahkemeler hâkimleri ve bu mahkemeler nezdindeki Cumhuriyet Müddeiumumileri veMaaşların Tevhit ve Teadülüne dair olan 1452 numaralı kanunun 4 üncü maddesindeve daha yukarı derecede bulunan memurlar hariç olmak üzere bu kanunla yazılısuçlardan dolayı memurların takip ve tahkik usulüne ve mahkeme merciinemütedair 765 ve 1609 numaralı kanunlarda mevcut istisnai hükümler tatbikolunmaz."

"Madde66 - Adlî ihtisas Mahkemeleri Adliye Vekâletince sırf kaçakçılık dâvalarınıgörmek üzere teşkil edilecek münferit hakimli asliye mahkemeleridir.

Ölümve 10 sene veya daha fazla ağır hapis cezalarını müstelzkn işlerde buhâkimlerin riyaseti altında, bulundukları yerdeki veya en yakın mahaldekihâkimlerden ikisinin inzimam ve iştirakiyle heyet teşkil olunur."

Dâva65 inci maddenin dördüncü fıkrasına ilişkin bulunmaktadır, 1918 sayılı kanununteşkilâta dair olan hükümlerinin, kanunun yürürlüğe girdiği günden başlayaraksüre ile geçerli olduğu sözü geçen kanunun 71 inci maddesinde açıklanmıştır.

26Ocak 1932 günlü ve 2012 numaralı Resmî Gazete ile yayınlanan 13 Ocak 1932 günlüve 12145 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile ve 1918 sayılı kanunun 65 incimaddesine dayanılarak Diyarbakır, Siirt, Van, Kars, Trabzon, Sivas, Sinop,İstanbul, Lüleburgaz, Balıkesir, İzmir, Muğla, Malatya, Adana ve Antalya'dakurulan Adlî İhtisas Mahkemeleri, 1918 sayılı kanunun yürürlüğe girdiği12/1/1932 gününden başlayan üç yıllık süreleri 2635 sayılı kanunla 1937 yılıMayıs ayının sonuna kadar uzatılmış ve bu sürenin bitiminde bir daha uzatmayapılmamış, Adlî İhtisas Mahkemelerinin görev ve yetkileri böylece 31 Mayıs1937 gününde sona ermiştir.

1918sayılı kanunun 65 inci maddesinin dâva konusu olan dördüncü fıkrası ile adlî veaskerî ihtisas mahkemelerinin teşkiline dair olan diğer hükümleri dâvanınaçılmasından önce sürelerinin sona ermesiyle yürürlükten kalkmıştır.

Sonuç: Yukarıda belirtilen sebepten ötürü konusu bulunmayan dâvanın reddine30/3/1965 gününde oybirliği ile karar verildi.