ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1963/104
Karar Sayısı : 1964/41
Karar Günü : 2.6.1964
İPTAL DAVASINI AÇAN: Adalet Partisi TürkiyeBüyük Millet Meclisi Gurubu.
İPTAL DAVASININ KONUSU: 1918 sayılı kanunun 6829sayılı kanunla değişik 53. maddesinde yazılı tevkif mecburiyetinin Anayasanın30. maddesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesiistenmiştir.
İLK İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesiuyarınca 5.3.1963 gününde yapılan ilk incelemede, dâva dilekçesinde imzalarıbulunan Ali Nailî Erdem ve Cahit Okurer’in Grup Başkan veya Başkan vekiliolduklarını gösterir onanlı belgelerin Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkındaki 22.4.1962 günlü ve 44 sayılı kanunun 26.maddesinin üçüncü fıkrası gereğince verilmediği görüldüğünden bu belgelerinonbeş gün içinde gönderilmesi için tebligat yapılmasına karar verilmiş, yapılantebligat üzerine eksiklerin süresinde tamamlandığı anlaşılmış ve 12.4.1963günlü toplantıda esasın incelenmesine karar verilmiş olmakla bu konudadüzenlenen rapor, iptali istenen kanun hükümleri ve Anayasanın ilgili maddesiokunduktan sonra gereği görüşüp düşünüldü:
Dâvacı, dâva dilekçesinde her ne kadar 1918 sayılı kanunun 53.maddesinin tümünün iptalini istemekte olduğu sanısını uyandıracak suretteistemini “iptali istenen kanun” başlığı altında “1918 sayılı kanunun 53.maddesi “şeklinde belirtmiş ise de dilekçenin “İptal sebebi başlığı altındakibölümünde” 1918 sayılı kaçakçılığın men ve takibi hakkındaki kanunun 53.maddesinde yazılı tevkif mecburiyetinin Anayasanın 30. maddesine aykırıgörüldüğünü “açıklanmış ve netice kısmını da “yukarıda açıklanan sebeplerlesözü edilen kanun hükmünün iptaline karar verilmesi” şeklinde bağlamışbulunması bakımından dâvanın, kaçakçılığın men ve takibine dair 1918 sayılıkanunun 6829 sayılı kanunla değişik 53. maddesinin tümüne yöneltilmiş olmayıp,sadece maddenin, tutuklamayı zorunlu kılan birinci fıkrası hükmüne yöneltilmişolduğu anlaşıldığından dâvanın adı geçen kanunun 53. maddesinin birinci fıkrasıhükmüne hasrı üyelerden Şemseddin Akçoğlu, Celâleddin Kuralmen ve MuhiddinGürün’ün, incelemenin maddenin tümü üzerinde yapılması gerektiği yolundakimuhalefetleriyle ve oyçokluğu ile kararlaştırıldıktan sonra kaçakçılığın men vetakibine dair 1918 sayılı kanunun 6829 sayılı kanunla değişik 53. maddesinintutuklamayı zorunlu kılan birinci fıkrası, dâva açılmasından sonra 27.11.1963gün ve esas 1963/293 karar 1963/282 sayılı kararımızla Anayasa’nın 30.maddesine aykırı görülerek iptal edildiği anlaşılmıştır.
SONUÇ: Yukarıda yazılı sebepten ötürü konusu kalmıyan dâva hakkındayeniden karar verilmesine yer olmadığına 2.6.1964 gününde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
Sünuhi ARSAN
Başkan Vekili
Lûtfi AKADLI
Üye
Rifat GÖKSU
Üye
İ. Hakkı ÜLKMEN
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
Üye
İbrahim SENİL
Üye
İhsan KEÇECİOĞLU
Üye
A. Şeref HOCAOĞLU
Üye
Salim BAŞOL
Üye
Celâlettin KURALMEN
Üye
Hakkı KETENOĞLU
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfî ÖMERBAŞ
Üye
Ekrem TÜZEMEN
MUHALEFET ŞERHİ
Dâvada, 1918 Sayılı Kanunun değişik 53. maddesinin iptaliistenmiştir. Tetkikatın, dâvacının isteğine uygun olarak, bu maddenin tümüüzerinde yapılması gerekir. İleri sürülen gerekçeye dayanılarak maddenin bazıhükümleri inceleme dışında bırakılamaz.
22.4.1962 tarihli ve 44 Sayılı Kanunun 28. maddesi gereğinceMahkememiz yalnız dâvacının dayandığı gerekçelerle değil -istekle bağlı kalmakkaydiyle- başka gerekçelerle de karar verebilecektir.
Dâvanın 53. maddenin bir kısmına hasredilmesi hakkındaki karara busebeple muhalifiz.
Üye
Celâlettin KURALMEN
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
Üye
Muhittin GÜRÜN