ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1963/168
Karar Sayısı : 1963/259
Karar Tarihi : 1.11.1963
DAVACI : C.H.P.Büyük Millet Meclisi Gurubu
DAVANIN KONUSU: 6187 sayılı vicdan vetoplanma hürriyetinin korunması hakkındaki kanunun 2. ve 3. maddelerinin,siyasi partilerin kapatılması veya hükümden önce faaliyetten men edilmesigörevini genel mahkemelere veren hükümlerinin Anayasanın 57. maddesine aykırıolduğu ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi istenmiştir.
İLKİNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesiuyarınca, yapılan ilk incelemede Cumhuriyet Halk Partisi Türkiye Büyük MilletMeclisi Gurubunun 14.2.1963 gününde ve 57. birleşiminde verdiği kararda, davakonusu kanun hükümlerinin iptali için dava açılacağı belirtilmemiş olduğundanişbu kararda sözü geçen önerge ve eklerinin onanlı örneklerinin 15 gün içindegönderilmesi için tebligat yapılmasına 8.3.1963 gününde karar verilmesiüzerine, istenilen önerge ve eklerinin onanlı örneklerinin süresindegönderildiği ve iptali istenen kanunun ek listede gösterilmiş bulunduğu vebaşvurmanın Anayasanın 149. ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri Hakkındaki 44 sayılı kanunun 21., 25. ve 26. maddelerine uygunbulunduğu anlaşılmakla esasın incelenmesine 15.4.1963 tarihinde oybirliği ilekarar verilerek düzenlenen rapor, dâva dilekçesi, iptali istenilen kanunmaddeleri, Anayasanın ilgili hükümleri ve gerekçeleri okunduktan sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Davacı dilekçesinde;Anayasamızın 57. maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarına göre siyasipartilerin geçici ve temelli kapatılması, Anayasa Mahkemesinin görevleri içinegirdiğinden 6187 sayılı kanunun 2. ve 3. maddelerindeki, derneğin, kanunu ihlâlhalinde, mahkemece kapatılabileceğine ilişkin hükümlerin Anayasanın sözü geçen57. maddesine aykırı bulunduğundan bahisle iptalini istemiştir.
GEREKÇE:Gerçekten 6187 sayılı Kanunun 2. ve 3. maddelerinde yazılı cemiyet tabirimutlak olup siyasi partileri de içine aldığından siyasi partilere ilişkinkapatma kararlarının da genel mahkemeler tarafından verileceğini göstermekte,Anayasanın 57. ve 19. maddelerinin son fıkralarında da siyasi partilerinkapatılması hakkındaki dâvalara Anayasa Mahkemesinde bakılacağı ve kapatmakararının ancak bu mahkemece verileceği açıklanmış bulunmakta ise de sonradanyürürlüğe giren Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkındaki22.4.1962 gün ve 44 sayılı Kanunun 20. maddesinin 4 numaralı bendinde; siyasipartilerin kapatılması hakkındaki bütün davaların Anayasa Mahkemesindegörüleceği açıklanmış ve bu suretle 6187 sayılı Kanunun sözü geçen 2. ve 3. maddelerininsiyasi partilerin kapatılması veya faaliyetten men edilmesi görevini umumimahkemelere bırakan hükümleri davanın açılmasından önce yürürlükten kalkmışolduğundan konusu bulunmayan davanın reddi gerekir.
SONUÇ : Yukarıdagösterilen sebepten ötürü konusu bulunmayan davanın reddine 1.11.1963 günündeoybirliğiyle karar verildi.
Başkan
Sünuhi ARSAN
Üye
Osman YETEN
Üye
Rifat GÖKSU
Üye
İsmail Hakkı ÜLKMEN
Üye
Lütfi AKADLI
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
Üye
İbrahim SENİL
Üye
İhsan KEÇECİOĞLU
Üye
Salim BAŞOL
Üye
Celâlettin KURALMEN
Üye
Hakkı KETENOĞLU
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lütfi ÖMERBAŞ
Üye
Ekrem TÜZEMEN