ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No.:1963/192
Karar No.:1963/161
Karar tarihi:21/6/1963
Resmi Gazete tarih/sayı:1.8.1963/11469
Davacı: Türkiye İşçi Partisi
Dâvanınkonusu : 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındakikanunun 6 ncı maddesinin Anayasa'nın 12 nci maddesine aykırı bulunduğundaniptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İnceleme: Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilkincelemede, dosyada bir eksiklik olmadığı anlaşıldığından esasın incelenmesinedair verilen 11/3/1963 tarihli karar üzerine düzenlenen rapor, iptali istenenkanun maddesi ile Anayasa'nın ilgili maddelerine ilişkin gerekçeler, Meclisgörüşme tutanakları okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Gerekçe: 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındaki Kanununiptali istenen 6 ncı maddesinde (21 yaşını bitiren her Türk seçmendir)denilmektedir. Bunun, Anayasa'nın 12 nci maddesindeki Temel haklardan olaneşitlikle bir ilgisi olmamak gerekir. Çünki 12 nci maddedeki"eşitlik" deyimi ile kanun önündeki eşitlik yani hukuki eşitlikkastedilmiştir. Yoksa, bu madde ile yaş farkını gözetmeksizin herkesin aynihakkı haiz olacağı yolunda tabii bir eşitlik öngörülmemiştir.
İptalisteminde, milletvekili seçilebilmek için Anayasa'nın 68 inci ve CumhuriyetSenatosu Üyeliğine seçilebilmek için de Anayasa'nın 72 nci maddelerinde bellibir yaş kabul edildiği halde, seçmenlik için herhangi bir yaş kabul edilmemişolmasının, Anayasa'nın, seçmen olabilmek konusunda Medenî Kanun uyarınca reşitolmayı yeterli saydığına delâlet eylediği yollu ileri sürülen gerekçede isabetgörülmemiştir. Aksine, Anayasa tasarısının 66 ncı maddesinin birinci fıkrasındayer alan "18 yaşını dolduran ve kısıtlı veya kamu hizmetinden yasaklıolmıyan her Türk, Millet Meclisi seçimlerinde seçmendir." şeklindekihükmünün metinden çıkarılmış bulunması seçmenlik için Anayasa'nın yaş tâyinetmek istemediğini ve bunu Özel kanuna bıraktığını gösterir. NitekimAnayasa'nın 55 inci maddesinin birinci fıkrasında (Vatandaşlar, kanundagösterilen şartlara uygun olarak, seçme ve seçilme hakkına sahiptir)denilmiştir. Buna göre seçmenlik yaşının belirtilmesi bir Anayasa meselesideğildir.
298sayılı kanunun 6 ncı maddesinin Temsilciler Meclisindeki müzakeresinde seçmenyaşının onsekiz mi, yoksa, yirmibirmi olması gerekeceği kanununun uzun uzadıyatartışıldığı ve sonunda 21 yaşın kabul edildiği tutanakların incelenmesindenanlaşılmaktadır.
Anayasa'nın55 inci maddesindeki seçme hakkını, 298 sayılı kanunun 6 ncı maddesinin yaşbakımından sınırlaması, bu hakkın özüne dokunmamaktadır. Dâvanın bu sebeplerlereddi gerekir.
Sonuç:
SeçimlerinTemel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkındaki 298 sayılı kanunun 6 ncı maddesiAnayasa'ya aykırı olmadığından, dâvanın reddine 21/6/1963 gününde oybirliği ilekarar verildi.
Başkan
Sünuhi arsan
Başkanvekili
Tevfik Gerçeker
Üye
Rifat Göksu
Üye
İ. Hakkı Ülkmen
Üye
Lütfi Akadlı
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
İbrahim Senil
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Ahmet Akar
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ekrem Tüzemen