Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1963/20, K.1963/88 Sayılı Karar - 10/04/1963

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No.:1963/20

Karar No.:1963/88

Karar tarihi:10/4/1963

Resmi Gazete tarih/sayı:20.5.1963/11407

İtirazeden : Söke Asliye Ceza Mahkemesi

İtirazınkonusu : Memurin Muhakematı hakkındaki 4 Şubat 1321 günlü kanunu muvakkathükümleri Anayasa'ya aykırı görüldüğünden Mahkememizce bu hususta bir kararverilmesi istenmiştir.

Olay: Güveni ve görevi kötüye kullanma suçlarından sanık olarak Türk Ceza Kanununun508 ve 240 ıncı maddeleri uyarınca cezalandırılmaları için Söke İlçe İdareKurulunca haklarında lüzumu muhakeme kararı verilen bir jandarma eri ile birçiftçi mallarını koruma bekçisi hakkında Söke Asliye Ceza Mahkemesinde kamudâvası açılmıştır.

Yargılamasırasında C. Savcısı, sanıklar hakkında uygulanan Memurin Muhakematı hakkındakimuvakkat kanunun tümünün, aşağıda yazılı sebeplerle, Anayasa'ya aykırı olduğunuileri sürmüştür.

l-Bu kanun, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa istisna teşkil etmekte, hazırlıktahkikatı ile ilk tahkikatı (Tahkikatı iptidaiye) adı altında birleştirip idarîmercilere bırakmakta, ancak son tahkikatın yetkili adlî mercilerde yapılacağınıgöstermektedir.

Böylecegörevi dolayısiyle veya görevi sırasında suç işleyen memurlar hakkında C.Savcilan ve sorgu hâkimleri hazırlık tahkikatı ve ilk tahkikat yapamamakta;muhakemenin men'ine veya lüzumuna karar vermek de yine idarî mercilere aitbulunmaktadır, idarî mercilere tanınan bu yetkiler yargı yetkisiniteliğindedir. Halbuki Anayasa'nın 7 nci maddesinde yargı yetkisinin bağımsızmahkemelerce kullanılacağı belirtilmiş; 32 nci maddesinde de hiç kimsenin tabiihâkiminden başka bir merci önüne çıkarılamıyacağı gösterilmiştir. Diğer yöndenyargı yetkisini kullanacak hâkimlerin, görevlerinde bağımsız olduklarıAnayasanın 132 nci maddesinde açıklanmış olduğu halde idare makamları bağımsızmahkeme niteliğinde bulunmadıkları gibi tarafsız da değildir.

2-Anayasa'nın kişi hakları ve ödevleri başlığını taşıyan 2 nci bölümünde kişi vekonut dokunulmazlıklarının ancak hâkim kararı ile kayıtlanabileceği kabuledilmiş olup bu hususta idare makamlarını yetkili kılmak imkânsızdır.

SökeAsliye Ceza Mahkemesi de, aynı sebepleri benimsemiş, kanunun tümünün, Anayasayaaykırı olduğu kanısına vararak mahkememize başvurmuştur.

İlkinceleme :

AnayasaMahkemesi içtüzüğün 15 inci maddesi gereğince 28/1/1963 tarihinde yapılan ilkincelemede başvurmada bir eksiklik olmadığı görülmüş, işin esasınınincelenmesine karar verildikten sonra düzenlenen rapor, mahkemece gönderilenkâğıt örnekleri okunmuştur.

Gerekçe:

Anayasa'nın151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki22/4/1962 tarihli ve 44 sayılı kanunun 27 nci maddesi gereğince mahkemelerinbir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmeleri, mahkemedebakılmakta olan bir dâvanın bulunması ve iptali istenen kanun hükmünün o dâvadauygulanması şartlarına bağlıdır.

Olayda,Söke Asliye Ceza Mahkemesinin bakmakta olduğu bir dâva varsa da bu dâvada,Memurin Muhakematı hakkındaki kanunun uygulanması söz konusu değildir.

Gerçekten;sanıklar hakkında (İptidai tahkikat) yapılmış; Söke İlçe İdare Kuruluncamuhakemenin lüzumuna karar verilmiş ve dosya son tahkikatın yapılması içinmahkemeye gönderilmiştir. Şu halde mahkemenin, Anayasa'ya aykırı gördüğü kanunhükümleri daha Önce idarî makamlar tarafından uygulanmış olup mahkeme, artık buhükümlere dayanarak bir karar verecek değildir. Bu durumda yukarıda belirtilenşartlardan ikincisi olayda mevcut bulunmamaktadır. Söke Asliye Ceza Mahkemesi,dâvada uygulayacağı kanun hükümleri hakkında değil, son tahkikatın açılmasındanönce idarî makamların uyguladığı kanun hükümleri hakkında Anayasa'ya aykırılıkitirazında bulunmaktadır ki, buna yetkisi yoktur. İtirazın yetki yönünden reddigerekir.

Sonuç:

Yukarıdayazılı sebeplerden ötürü itirazın reddine 10/4/1963 gününde oybirliği ile kararverildi.