ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No.:1963/63
Karar No.:1963/128
Karar tarihi:30/5/1963
Resmi Gazete tarih/sayı:16.7.1963/11455
Davacı : Adalet Partisi Türkiye Büyük MilletMeclisi Gurupu.
Dâvanın konusu : Dâvacı Anayasa Mahkemesinin1963/63 Esas numarasına 21/2/1963 gününde kaydedilen dilekçesinde Islahıhayvanat hakkındaki 904 sayılı Kanunun 5883 sayılı kanunla değişik 35 inci maddesinebazı hükümler eklenmesine dair 7454 sayılı kanunun 1 inci maddesinin, sonfıkrasında yazılı "İlmî Heyetin kararları icaplarına göre tesis edilenmuamele ve kararlar alehine hiçbir idarî ve adlî kaza merciinebaşvurulamaz" hükmünün, Anayasa'nın 31 inci ve 114 üncü maddelerine aykırıolduğu ileri sürerek, iptaline karar verilmesini istemiştir.
İnceleme : Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15 incimaddesi uyarınca 4/3/1963 gününde yapılan ilk incelemede Adalet Partisi TürkiyeBüyük Millet Meclisi Grupu adına imzaları bulunan Cahit Okurer'in CumhuriyetSenatosu Başkanı ve Ali Naili Erdem'in de Millet Meclisi Grup Başkan Vekiliolduklarını belirten belgelerin, Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri hakkındaki 22/4/1962 günlü ve 44 sayılı kanunun 26 ncı maddesininüçüncü fıkrası gereğince, verilmediği görüldüğünden bu belgelerin 15 gün içindegönderilmesi için tebligat yapılmasına oybirliğiyle ve bu eksiklik dışındabaşvurmanın Anayasa'nın 149 uncu ve sözü geçen kanunun 25 inci ve 26 ncımaddelerine uygun olduğuna üyelerden Rifat Göksu, 1. Hakkı Ülkmen, FazılUluocak ve Ekrem Tüzemen'in dilekçenin yeterli gerekçeyi kapsamadığı yolundakimuhalefetleriyle ve oyçokluğu ile karar verilmiş yapılan tebligat üzerineistenen belgelerin süresi içinde mahkemeye sunulduğu anlaşılmakla 12/4/1962günlü toplantı işin esasının incelenmesi kararlaştırılmıştır. Bundan sonra,düzenlenen rapor, 7454 sayılı kanun ile gerekçesi, Tarım komisyonu mazbatası,Meclis görüşmelerine ilişkin tutanak, Anayasanın konu ile ilgili hükümleri,Temsilciler Meclisi Anayasa komisyonu raporu ile görüşme tutanakları okunarakgereği görüşülüp düşünüldü ;
904 sayılı Islahı Hayvanat Kanununun 5883 sayılı kanunla muaddel35 inci maddesine bazı hükümler eklenmesine dair 7454 sayılı kanunun l incimaddesi aşağıya alınmıştır.
"Madde l- 904 sayılı Islâhı Hayvanat Kanununun 5883 sayılıkanunla muaddel 35 inci maddesine aşağıdaki hükümler eklenmiştir.
Yukarıdaki hükümlere göre muayeneleri yapılarak saf kanoldukları neticesine varılmış atların lüzumu halinde, tekrar ayrı birmütehassıs heyete muayene ettirilmeleri caizdir. Bu takdirde yukarıdakifıkralar hükümleri aynen tatbik olunur.
Mütehassıs heyetlerin Ziraat Vekâletinin tasdiki ile kesinleşenkararları aleyhine bu karardan hakları muhtel olan diğer yarış atı sahiplerininde itiraza salâhiyetleri vardır.
İlmî heyetin kararları icaplarına göre tesis edilen muamele vekararlar aleyhine hiç bir adlî ve idari kaza merciine bâşvurulamaz."
Dâvada bu maddenin tümünün, son fıkrasındaki hüküm dolayısiyleİptali istenilmiş bulunmaktadır.
Anayasanın 31 inci maddesinde, herkesin meşru bütün vasıta veyollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri Önünde davacı ve dâvâlı olarakiddia ve savunma hakkına sahip olduğu ve hiçbir mahkemenin görev ve yetkisiiçindeki dâvaya bakmaktan kaçınamıyacağı, 114 üncü maddesinin l inci fıkrasındada, idarenin hiçbir eylem ve işleminin hiç bir halde yargı mercilerinindenetimi dışında bırakılamıyacağı yazılı bulunmaktadır.
İptali istenilen maddenin, bu hükümlerin kapsamına giren kısmıson fıkrasıdır.
Bu fıkrada sözü geçen ilmî heyet idarî bir merci olduğu gibi,ilgililerin itirazı üzerine bu heyetin verdiği kararlar da idari bir işlemniteliğinde olup, bu fıkra hükmüyle ilmî heyetin kararlarına karşı yargımercilerine başvurma yolu kapatılmış bulunduğundan iptal isteminin, Anayasanın114 üncü maddesi yönünden incelenmesi gerekir.
Temsilciler Meclisi Anayasa Komisyonu raporunun Genel Gerekçekısmının "iktidarın yapısı" başlıklı üçüncü bölümünün yargı bahsinde"Hukuk Devletinin Temel Unsuru, bütün Devlet faaliyetlerinin HukukKurallarına uygun olmasıdır. Bu uygunluğu sağlayacak makamlar yargıorganlarıdır. Anayasa bütün Devlet faaliyetlerini kaideler hiyerarşisi içindekazai murakabeyi tabi tutmuş bulunmakta ve Anayasanın 114 üncü maddesi de kazaidenetimi bütün idarî eylem ve işlemlere teşmil etmek suretiyle Devletfaaliyetlerinin kazai denetim sistemini tamamlamaktadır." denilmekte ve114 üncü maddenin gerekçesinde de birçok kanunlar, o kanunlara ilişkin idarîkararlara karşı kazai müracaat yollarının kapatılmış bulunduğu bir vakıa olduğuve bu gibi hükümlerin hukuk devleti anlayışına aykırı düştüğü ve bundan böyle,geçmiş tatbikatta olduğu gibi, herhangi bir tereddüde yer ve imkân vermemekmaksadiyle yeni Anayasa'da bu maddenin şevki zaruri görüldüğü belirtilmişbulunmaktadır.
Anayasa'nın açık ve kesin olan 114 üncü maddesi hükmü ve buhükmün kabulü sebeplerini açıklayan gerekçe karşısında 7454 sayılı kanunun linci maddesinin "îlmi heyetin kararları icaplarına göre tesis edilenmuamele ve kararlar aleyhine hiçbir adlî ve idarî kaza merciinebaşvurulamaz" yolundaki son fıkrası hükmünün, Anayasa'nın 114 üncümaddesine aykırı olduğundan iptali gerekir.
Sonuç : Yukarıda gösterilen sebeplerle sözügeçen fıkra hükmünün iptaline 30/5/1963 gününde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
Sünuhi Arsan
Başkanvekili
Tevfik Gerçeker
Üye
Rifat Göksu
Üye
İ. Hakkı Ülkmen
Üye
Lütfi Akadlı
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
İbrahim Senil
Üye
Salim Başol
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Ekrem Korkut
Üye
Ahmet Akar
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ekrem Korkut