Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1963/7, K.1963/72 Sayılı Karar - 29/03/1963

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No.:1963/ 7

Karar No.:1963/72

Karar tarihi:29/3/1963

Resmi Gazete tarih/sayı:31.10.1963/11543

İtirazdabulunan : İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi

İtirazınkonusu : Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılı kanunun vetadillerinin, Anayasa'ya aykırı bulunduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

Olay: Arif Canpoyraz'ın, İngiltere'den kalay ithal etmek üzere akreditif açtırıpbedeli karşılığı dövizi peşin olarak transfer ettirdiği halde, 14/11/1958 ve16/11/1959 günlü taahhütnamelerine rağmen ilk taahhütnamedeki kalaya ve ikincitaahhütnamedeki navlun bedeline ait hesapları zamanında kapatmadığı ilerisürülerek 14 sayılı kararın 72 nci maddesi delaletiyle 1567 sayılı kanunundeğişik 3/C maddesi gereğince cezalandırılması isteğiyle hakkında kamu dâvasıaçılmıştır.

İzmirBirinci Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonunda sanığın beraatinekarar verilmiş ve bu karar Yargıtay 3 üncü Ceza Dairesince bozulmuş veMahkemece bozmaya uyulmıyarak eski hükümde ısrara karar verilmiştir. Israrkararının temyizi üzerine C. Başsavcılığı tebliğnamesinde (Türk ParasıKıymetini Koruma Mevzuatının Anayasa'ya aykırı olduğunu) ileri sürerek kararınbu sebeple bozulmasını istemiştir.

YargıtayGenel Kurulu; henüz Anayasa Mahkemesi faaliyete geçmemiş olduğundan Anayasa'yaaykırılık iddiasının inceleme konusu yapılamıyacağını belirterek kararı başkayönden bozmuştur.

Tekraryapılan, duruşmada : Müdahil vekili, Anayasa Mahkemesi işe başlamış olduğundan,C. Başsavcılığının tebliğnamesinde belirtilen Anayasa'ya aykırılık iddiasıhakkında bir karar verilmesini mahkemeden İstemiş ve C. Savcısı ile sanıkmüdafii de bu isteğe uymuşlardır.

Mahkemecede: 1567 sayılı kanunun Anayasa'ya aykırılığı iddiasının Anayasa'nın 5 ve 33üncü maddeleri karşısında ciddi olduğu kanısına varıldığından Anayasa'nın 151inci maddesi gereğince dâvanın geri bırakılmasına ve bu kararla ilgili kâğıtörneklerinin Anayasa Mahkemesine gönderilmesine. 27/12/1962 gününde kararverilmiştir.

İnceleme: Anayasa Mahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilkincelemede; başvurmanın, Anayasa'nın 151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri hakkındaki 22/4/1962 gün ve 44 sayılı kanunun 27 ncimaddesine uygun olduğundan esasın incelenmesine dair verilen karar üzerinedüzenlenen rapor, mahkeme kararı,ve komisyon raporları ve Meclis müzakeretutanakları ile Anayasa'nın ilgili maddeleri ve bu maddelere ilişkin AnayasaKomisyonu raporu ve Temsilciler Meclisi görüşme tutanakları okunduktan veÜyelerden Şemsettin Akçoğlu'nun incelemenin itiraz konusu kanunun tümüneteşmili ve Üyelerden Muhittin Gürün'ün görüşmenin bu kanunun 3 üncü maddesi ilel inci maddenin yalnız (Türk Parası Kıymetinin Korunması zımnında kararlarittihazına icra Vekilleri Heyeti selâhiyetlidir.) seklindeki cümlesinehasredilmesi ve Üyelerden İsmail Hakkı Ülkmen'in 3 üncü maddenin C bendininolayla ilgili bulunmaması sebebiyle mahkemenin bu konuda Anayasa Mahkemesineitirazda bulunamıyacağı yolundaki görüşlerine aykırı olarak incelemenin bukanunun olayda uygulanması söz konusu olan 1. ve 3 üncü maddelerine hasrıkararlaştırıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

İtirazkonusu 1567 sayılı kanunun 6258 sayılı kanunla değişik l inci maddesinde:

(Kambiyo,nukut, esham ve tahvilât alım ve satımının ve bunlarla kıymetli madenler vekıymetli taşlarla bunlardan mamul veya bunları muhtevi her nevi eşya vekıymetlerin ve ticari senetlerle tediyeyi temine yarayan her türlü vasıta vevesikaların memleketten ihracı veya memlekete ithalinin tanzim ve tahdidine veTürk Parasının Kıymetinin Korunması zımnında kararlar ittihazına İcra VekilleriHeyeti selâhiyetlidir.) hükmü yer almakta ve aynı kanunun 6258 sayılı kanunladeğişik 3 üncü maddesi de ceza hükümlerini kapsamaktadır.

Dâva;sanığın 3 üncü maddenin (C) bendi gereğince cezalandırılması isteminden ibaretolduğuna göre bu maddede olayda uygulama yeri bulunmayan tüzel kişilere ilişkinceza hükümleri inceleme konusu yapılmamıştır, itiraz konusu 1. ve 3 üncümaddelerin Anayasa'ya aykırılığı iddiası; Anakara 3 üncü Asliye cezaMahkemesinin itiraz yoluyla baş vurması üzerine daha önce mahkememizceincelenerek yerinde görülmemiş ve itiraz 28/3/1963 gün ve 4/71 sayılı kararlareddedilmiştir. Sözü edilen kararda, 1. ve 3 üncü maddelerin Anayasa'nın 5. ve33 üncü maddelerine aykırı olmadığı gerekçeleri gösterilmek suretiyle etraflıbir şekilde açıklanmış ve bu görüşü değiştirecek yeni bir durum mevcutbulunmamıştır. İşbu itirazın reddi gerekir.

Sonuç:

1-1567 sayılı kanunun l inci maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına, ÜyelerdenRifat Göksu, İsmail Hakkı Ülkmen, Şemsettin Akçoğlu, İbrahim Senil veCelâlettin Kuralmen'in maddenin tümünün, Muhittin Gürün'ün de sadece (... veTürk Parasının Kıymetinin Korunması zımnında kararlar ittihazına İcra VekilleriHeyeti selâhiyetlidir. ...) şeklinde ki cümlesinin Anayasa'ya aykırı olduğuyolundaki muhalefetleri ile ve oyçokluğu ile;

2-1567 sayılı kanunun olayda uygulanması söz konusu olan 3 üncü maddesinin Cbendinin gerçek kişilere ilişkin hükmünün de Anayasa'ya aykırı olmadığına,Üyelerden Rifat Göksu, Celâlettin Kuralmen'in kararnamelerle suç ihdasınınAnayasa'ya aykırı olduğu ve İsmail Hakkı Ülkmen'in de sözü geçen C bendininolayla ilgisi bulunmaması sebebiyle mahkemenin bu konuda Anayasa Mahkemesineitirazda bulunamıyacağı yollu muhalefetleri ile ve oyçokluğu ile;

29/3/1963gününde karar verildi.

MUHALEFETŞERHİ

İptaliistenen, 1567 sayılı kanunun birinci maddesi ile, yasama yetkisi yürütmeorganına devredilmiş ve 3 üncü maddenin C bendi ile de kararnamelerle suçihdasına imkân verilmiştir.

Aynıkonuya ait mahkememizin esas 1963/4 ve karar 1963/71 sayılı ve 28/3/1963 günlükararı altındaki muhalefet şerhinde açıkladığımız sebeplere göre 1567 sayılıkanunun l inci maddesi ile 3 üncü maddesinin C bendi Anayasa'ya aykırıolduğundan iptali gerekeceği reyi ile ekseriyet kararına muhalifim.

Üye

Rifat Göksu

MUHALEFETŞERHİ

Dâvakonusu olan Türk Parasının Kıymetini Koruma hakkındaki 1567 sayılı kanunun,6258 sayılı kanunla değiştirilen l inci maddesinin (... ve Türk ParasınınKıymetinin korunması zımnında kararlar ittihazına) İcra Vekilleri Heyetiniyetkili kılan hükmü; yasama yetkisinin yürütme organına devri niteliğindeolduğundan Anayasa'nın 5 inci maddesine aykırı olup iptali gerekir.

Bukonuya ilişkin düşüncelerim; sözü geçen kanunun Anayasa'ya aykırı bulunduğuiddiasiyle açılmış olan diğer bir dâva dolayısiyle Anayasa Mahkemesince verilen28/3/1963 günlü ve 1963/4 - 1963/71 sayılı karara ait muhalefet şerhinde dahageniş bir surette açıklanmıştır.

Busebeplerle kararın bu fıkraya ilişkin kısmına muhalifim.

Üye

Muhittin Gürün

MUHALEFETŞERHİ

Mahkemenin1963/4 esas ve 1963/71 karar sayılı ve 28/3/1963 tarihli kararının iştiraketmiş olduğum aynı konuya ilişkin muhalefet şerhinde açıklanmış bulunansebeplerle 1567 sayılı kanunun "l" inci maddesi ile "3"üncü maddesinin "C" bendinin Anayasa'ya aykırı olduğu düşüncesindebulunduğumdan bu cihetten çoğunluk kararına muhalifim.

Üye

Celâlettin Kuralmen

MUHALEFETŞERHİ

Mahkememizin1963/4 esas ve 1963/71 karar sayılı ve 28/3/1953 günlü kararına ilişkinmuhalefet şerhinde açıkladığımız yönlerden ve aynı sebeplerle çoğunluk kararınamuhalifiz.

MUHALEFETŞERHİ

1-İzmir Birinci Ağır Ceza Mahkemesince Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülmüş olanTürk Parası Kıymetini koruma hakkındaki 1567 sayılı kanunun 6258 sayılı kanunladeğişik l ve 3 üncü maddelerinin Anayasa'nın 5 ve 33 üncü maddelerine aykırıolduğu hakkında aynı konuya ilişkin esas 1963/4 ve karar 1963/71 sayılı ve28/3/1963 tarihli karara yazdığım muhalefet şerhinde açıkladığım sebepler bukarar hakkında da aynen varittir.

2-Bundan başka olayda yukarıda yazılı kanunun değişik 3 üncü maddesinin Cbendinin uygulama yeri yoktur. Zira bu bent Türkiye'den yabancı memleketlerdekişahıs ve firmalara bir mal satmak veya bir hizmet ifa etmek gibi bir sebepleTürkiye dışında tekevvün eden döviz alacaklarını birinci madde gereğince ısdaredilecek kararlar hükümleri dairesinde ve mezkûr kararlarda belirtilen süreleriçinde yurda getirmeyenler hakkında uygulanabilir.

Halbukiolayda bahis konusu olan aykırılık, mal ithali için döviz transferi yaptıranbir şahsın, bu döviz karşılığında ithal edeceği malı taahhüt ettiği süre içindeithal ederek hesabını kapatmamasından ibaret olup dışarıda döviz alacağıtekevvünü ile ilgili olmadığından olaya ancak 3 üncü maddenin A bendiuygulanabilir.

Anayasa'nın151 inci ve 4 4sayılı kanunun 27 nci maddesi gereğince mahkemeler ancak bir dâvadauygulayacakları kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasiyle AnayasaMahkemesine başvurabilirler. Olayda bu durum mevcut olmadığına göre 3/Cmaddesine ait itirazın bu sebeple reddi gerekmektedir.

Yukarıdaaçıklanan sebeplere binaen çoğunluk kararına muhalifim.

Üye

İ. Hakkı Ülkmen