ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1963/83
Karar Sayısı : 1963/168
Karar Günü : 26/6/1963
İSTEMDE BULUNAN : Adalet Partisi Türkiye BüyükMillet Meclisi Gurubu.
İSTEMİN KONUSU : 1631 sayılı Askeri MuhakemeUsulü Kanununun 165. Maddesinin 1 numaralı bendin Anayasanın 135. maddesineaykırı olduğu ileri sürülmüştür.
İNCELEME : Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca 4.3.1963gününde yapılan ilk inceleme:
1- Dilekçede Adalet Partisi Büyük Millet Meclisi Gurubu adınaimzası bulunan Ali Naili Erdem ve Cahit Okurer’in Gurup Başkanı veya BaşkanVekili olduklarına dair onanlı belgenin 15 gün içinde gönderilmesi içintebligat yapılması oybirliği ile;
2- Dilekçenin yeterli gerekçeyi kapsadığı Üyelerden Rifat Göksu,İsmail Hakkı Ülkmen, Fazıl Uluocak ve Ekrem Tüzemen’in muhalefetleriyle veoyçokluğuyle;
Kararlaştırıldıktan sonra, istenen belgelerin süresi içindeMahkemeye gönderildiği ve dosyada başkaca eksiklik bulunmadığı ve başvurmanınAnayasanın 149 ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama UsulleriHakkındaki 44 sayılı Kanunun 21,22,25.26. maddelerine uygun olduğuanlaşıldığından esasın incelenmesine dair 15.4.1963 gününde verilen kararüzerine dava dilekçesi ve ekleri, düzenlenen rapor, iptali istenen kanunmaddesi ile Anayasanın ilgili maddesi ve Anaya-sa Komisyonunun raporunun bunaait kısmı okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
1631 sayılı Askeri Muhakeme Usulü Kanununun 165.maddesi aynenşöyledir.
Madde 165-1- Kadınların, onbeş yaşını bitirmemiş olan çocuklarınve Hukuku âmmeden memnuiyete mahkum olanların ve askeri Mahkemenin haysiyetiylemütenasip olmayan şahısların duruşmada bulunmaları menedilebilir.
2- Muhakemelerin neşri yasaktır. Memnuiyet hilâfına hareketedenler hakkında Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 377. maddesi mucibince cezaverilir.
Cumhuriyet Halk Partisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Gurubu adınaaçılan mahkememizin 1963/143 esas sayısında kayıtlı davada ise; bu maddenintümünün iptali istenmiş ve yapılan inceleme sonunda; maddenin 1 numaralıbendinde yeralan onbeş yaşını bitirmemiş olan çocuklara ilişkin hükmü hariçolmak üzere maddenin diğer bütün hükümlerinin iptaline ve çocuklara ilişkinhüküm hakkındaki iptal isteminin de reddine 26.6.1963 gününde 1963/167 sayı ilekarar verildiği anlaşılmış bulunduğundan önce bu konu görüşülmüş ve iptaledilen hükümler hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığı oybirliği ileancak, bir istemin daha önce reddedilmiş olmasının aynı işin yeniden incelenipkarar bağlanmasına engel olmadığı Üyelerden Muhittin Gürün’ün muhalefetiyle veoyçokluğu ile kararlaştırılmış ve şu suretle inceleme: maddenin 1 numaralıbendinde yer alan onbeş yaşından küçük çocukların açık duruşmada bulunmalarınınmen edilebeleceği, hükmüne hasredilmiştir.
GEREKÇE : Onbeş yaşına kadar olan çocuklar velilerinin ve okuldaöğretmenlerinin terbiye ve nezaretleri altındadır. Bunların memlekete iyi veyararlı bir unsur olarak yetiştirilmeleri için kendi arzu ve heveslerinebakılmaksızın haklarında gerekli tedbirlerin alınmasını gayet tabiikarşılamalıdır. Bu yaşı bitirmeyen küçüklerin her zaman akli melekelerinin tamolarak inkişaf etmediği tıp ilmince de kabul edildiği cihetle görülmekte olandavanın niteliğine göre açık duruşmanın tamamında veya bir kısmındabulunmalarının ruhi haletleri üzerinde olumsuz etkileri olabileceğinden bu gibihallerde küçüğün menfaatlerini korumak düşüncesiyle mahkemenin takdirinikullanarak duruşmada bulunmaktan men edilebilmesinin yerinde bir tedbir olacağışüphesizdir. Bu bakımdan sözü edilen hükmün duruşmanın her kese açıklığı prensibinikoyan Anayasanın 135. maddesinin amacına aykırı düşmiyeceği sonucunavarılmıştır. Bu konuda mahkememizce verilen 26.6.1963 gün, esas 1963/143, karar1963/167 sayılı kararda belirtilen görüşü değiştirecek bir durum bulunmadığınagöre çocuklara ilişkin hükümün iptali istemin reddi gerekir.
SONUÇ : Yukarıda yazılı sebeplere dayanarak;
1-1631 sayılı Kanunun 165. maddesinin 1 numaralı bendinde yeralan: a) Kadınlara, hukuki âmmeden memnuiyete mahkum olanlara ve askerimahkemenin haysiyetiyle mütenasip olmayan şahıslara ilişkin hükümler, 1963/143Esas sayılı davada 26.6.1963 gününde verilen kararla Mahkememizce iptal edilmişolduğundan, bu hükümler hakkından yeniden karar verilmesine yer olmadığınaoybirliği ile;
2- Aynı bendin çocuklara ilişkin hükmünün, Anayasaya aykırıolmadığına ve bu hükme ilişkin davanın reddine Üyelerden Şemsettin Akçoğlu’nunmuhalefetiyle ve oyçokluğu ile;
26.6.1963 gününde karar verildi.
Başkan
Sünuhi ARSAN
Başkan Vekili
Tevfik GERÇEKER
Üye
Osman YETEN
Üye
İ. Hakkı ÜLKMEN
Üye
Lûtfî AKADLI
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
Üye
İhsan KEÇECİOĞLU
Üye
Salim BAŞOL
Üye
Celâlettin KURALMEN
Üye
Hakkı KETENOĞLU
Üye
Ekrem KORKUT
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Muhittin GÜRÜN
Şerhi eklidir.
Üye
Lûtfi ÖMERBAŞ
Üye
Ekrem TÜZEMEN
-MUHALEFET ŞERHİ-
Mahkememiz’in 26.6.1963 tarihli ve 1963/143 esas ve 1963/167 kararsayılı kararına ait muhalefet şerhinin 1 numaralı bendinde yazılı sebeplerle bukararın b fıkrasına muhalifim.
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
-MUHALEFET ŞERHİ-
1631 Sayılı Askeri Muhakeme Usulü Kanununun 165. maddesindeki 15yaşını bitirmemiş olan çocukların da açık duruşmalarda bulunmalarınınmen’edilebeceğine dair olan hükmün Anayasa’ya aykırı olmadığı, diğer bir dâvadolayısıyla Anayasa Mahkemesinin 26.6.1963 günlü ve 1963/143-1963/167 sayılıkararı ile kabul edilmiş olduğundan mezkur maddenin diğer hükümleri meyanındaçocuklarla ilgili bulunan hükmünün de Anayasaya aykırılığından bahsile açılmışolan bu dâva sebebiyle aynı konunun yeniden incelenerek esas hakkında yeni birkarar verilmesine mahal bulunmamakta, sadece durum izah olunarak (yeni birkarar verilmesine yer olmadığına) karar verilmesi gerekmektedir.
Halbuki Mahkememiz bu kararı ile dâvanın, hakkında evvelce kararverilmiş olan 165. maddenin çocuklarla ilgili hükmü hakkındaki kısmını esasbakımından inceleyerek yeniden karar vermiş bulunmaktadır.
Anayasa Mahkemesinin, 30. Nisan 1963 günlü ve 11394 sayılı ResmiGazetede yayınlanmış bulunan 26.12.1962 günlü ve 1962/223-1962/122 sayılı,takip edilen usul bakımından benzeri olan, kararına ait muhalefet şerhindeaçıkladığım sebeplerle bu kararda uygulanan usule muhalifim.
Üye
Muhittin GÜRÜN