ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No.:1964/40
Karar No.:1964/64
Karar tarihi:16/10/1964
Resmi Gazete tarih/sayı:19.1.1965/11910
İptaldâvasını açan : Millet Partisi Meclis Grupu adına Grup Başkan vekili
İptaldâvasının konusu : 6802 sayılı Gider Vergisi Kanununun 4 üncü maddesine6/7/1964 günlü ve 11746 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 482 sayılı ve25/6/1964 günlü kanunun 2 nci maddesiyle eklenen M fıkrasının l sayılı bendininikinci paragrafının, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 40., 41. ve 61 incimaddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüş ve Anayasa'nın 149 ve 150 incimaddelerine dayanılarak bu hükmün iptali istenilmiştir.
inceleme:
AnayasaMahkemesinin, İçtüzüğünün 15 inci maddesi uyarınca 9/10/1964 ve 16/10/1964günlerinde ilk inceleme için yaptığı toplantılarda şu durum tesbit edilmiştir :
Dâva29/9/1964 gününde kaydı yapılan aynı günlü dilekçe ile ve Millet Partisi MeclisGrupu Başkan Vekilinin, vekil tâyin ettiği avukat tarafından açılmıştır.Vekâletname 25/9/1964 günlüdür ve İstanbul Sekizinci Noterliğinin 20068sayısında kayıtlıdır. Aynı noterliğin dayanak olarak örneğini Vekâletnameyebağladığı Millet Partisi Meclis Grupıınun 15/9/1964 günlü kararında incelemekonusu dâvanın açılmasına, dâvayı açmak ve vekil tâyin etmek işiyle grup başkanvekili İstanbul Milletvekili Ömer Zekâi Dorman'in görevlendirilmesine mevcudunoybirliğiyle karar verildiği yazılıdır. Kararın altında biri grup başkanı,ikisi başkan vekili ve ikisi de üye olarak nitelendirilmiş beş kişinin imzasıvardır.
Öteyandan Millet Partisi Genel Sekreteri İsmail Hakkı Akdoğan imzasiyle verilip13/10/1964 gününde kayda geçen 12/10/1964 günlü yazıya bağlı olarak bir meclisgrupu kararı daha Anayasa Mahkemesine gelmiştir. Bu karar da 15/9/1964 günlüdürve İstanbul Sekizinci Noterliğince vekâletnameye dayanak olarak örneği bağlanankararla aynı metindedir. Ancak bu kez verilen kararın altında eskilerine ekolarak daha dört imza yer almış ve böylece imza sayısı dokuza çıkmıştır. Şuduruma göre İstanbul Sekizinci Noterliğinin 25/9/1964 gününde görüpvekâletnameye dayanak olarak kabul eylediği 15/9/1964 günlü kararla, partigenel sekreterinin 12/10/1964 günlü yazısına bağlı yine 15/9/1964 günlü karararasında karara katılanların sayısı bakımından bir uymazlık belirmektedir.
ÜyelerdenRifat Göksu, İbrahim Senil, İhsan Keçecioğlu, Celâlettin Kuralmen ve MuhittinGürün, iki belgenin birbirinden değişik olmasının nedenlerinin araştırılmasıgerektiğini ileri sürmüşlerse de yalnız biri noterlikte işlem görüp resmilik veinandırıcılık kazanan belgeler eşit hukukî değer ve nitelikte bulunmamış olduğundanböyle bir araştırma yapılmaksızın karara varmanın mümkün bulunduğuna adlarıgeçen üyelerin muhalefetleriyle ve oyçokluğu ile karar verildikten sonra gereğigörüşülüp düşünüldü :
Birbelgenin içindekilerle aynı belgenin belli bir günde noterce belirtilenmuhtevası arasında çatışma olursa o belli gündeki durumun tâyinindeişlemleriyle belgelere resmilik ve inandırıcılık kazandıran noterlerin tesbiteyledikleri durumun yeğ tutulması gerekir.
Olayınİstanbul Sekizinci Noterliğinin 25/9/1964 gününde belirttiği durumdan MilletPartisi Meclis Grubunca inceleme konusu dâvanın açılmasına ilişkin 15/9/1964günlü kararın, yalnız beş kişi tarafından verildiği açıkça anlaşılmaktadır.Dâva dilekçesine bu belgenin bağlanmış olması, dâvanın açılması gününde de durumundeğişmemiş bulunduğunu gösterir. Birinci belgeyi değerden düşürecek nitelikteolmayan ikinci belgenin ise dâvanın açılma günündeki durumu yansıttığınıkabule, be nedenle imkân yoktur.
TürkiyeCumhuriyeti Anayasası'nın 149 uncu maddesine göre Türkiye Büyük MilletMeclisinde temsilcisi bulunan siyasi partilerin meclis grupları AnayasaMahkemesinde doğrudan doğruya iptal dâvası açabilirler. Ancak yine Anayasa'nın85 inci maddesinde siyasi parti gruplarının en az on üyeden meydanagelebileceği belirtilmiştir. En az sayının üstünde üyesi bulunmayan bir siyasiparti grubunun dahi, başkaca bir kural konulmamış oldukça, hiç değilse busayının yarıdan bir artığı ile yani altı kişi ile toplanması gerekir. MilletPartisinin meclîste onüç üyesi bulunduğu, Parti tüzüğünün grup çalışmalarınındüzenlenmesini yönetmeliğe bıraktığı, grubun toplantı yeter sayısının yarıdanbir artık olduğu anlaşılmaktadır. Şu duruma göre de Millet Partisinde birtoplantının grup toplantısı ve o toplantıda verilen kararın grup kararı sayılabilmesiiçin toplantıda enaz yedi üyenin bulunması gerekir. Oysa inceleme konusu29/9/1964 günlü dâvanın açılmasına ve dâvayı açacak kimsenin belirtilmesinedair kararla sonuçlanan toplantı yalnız beş kişinin katılmasiyle yapılmış veböylece Millet Partisinin Meclis Grubu toplantısı olmak niteliğinden yoksunbulunmuştur. Böyle bir toplantıda verilen kararın grup kararı sayılmasına hukukbakımından imkân yoktur. Eğer, ikinci belgeden çıkarılabilecek anlama göre,dâvanın açılışından sonra bu karara daha dört kişi katılmış olsa bile böyle birkatılış esas toplantının yukarıda işaret edilen yetersiz niteliğinideğiştiremez. Demek ki inceleme konusu dâvanın açılışı davacı Millet PartisiMeclis Grubunun bir toplantısında bu grubca verilmiş yetkiye dayanmamaktadır. Davanınbu bakımdan reddi gerekir.
ÜyelerdenCelâlettin Kuralmen, Fazıl Uluocak ve Muhittin Gürün bu görüşe katılmamışlar;İkinci belgedeki kararın asıl karar sayılması ve ona göre de işin esasınınincelenmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
Sonuç:
Yukarıdabelirtilen nedenlerle dâvanın dâva açanın yetkisizliğinden ötürü reddineÜyelerden Celâlettin Kuralmen, Fazıl Uluocak ve Muhittin Gürün'ünmuhalefetleriyle oyçokluğu ile 16/10/1964 gününde karar verildi.
Başkan
Lütfi Akadlı
Üye
Cemalettin Köseoğlu
Üye
Asım Erkmen
Üye
Rifat Göksu
Üye
İ. Hakkı Ülkmen
Üye
İbrahim Senil
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Ahmet Akar
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lûtfi Ömerbaş
Üye
Ekrem Tüzemen
MUHALEFETŞERHİ
Mahkememizinbu kararına, Millet Partisi Meclis Grupunun 15/9/ 1964 tarihindeki toplantısına5 üyenin katılmış bulunduğu düşüncesi esas olarak alınmakta ve buna da, AnayasaMahkemesine bu dâvayı açmak üzere bir avukatın vekil tâyin edilmesi hakkındaİstanbul Sekizinci Noterliğince 25/9/1964 tarihinde tanzim edilmiş olanvekâletnamenin dayanağı belge olmak üzere onanmış bulunan, sözü geçentoplantıya ait 15/9/1964 tarihli kararın örneğinde beş Milletvekilininimzasının mevcut bulunması mesnet gösterilmektedir.
Halbuki,dâvanın açılmasından sonra, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü gereğince yapılaninceleme sırasında parti ilgilileri ile Anayasa Mahkemesi Raportörü arasındakişifahi temas sonucunda bu konuda bazı tereddüdlerin belirdiğinin anlaşılmasıüzerine olacak ki Millet Partisi Genel Sekreterliğinin, 13/10/1964 tarihindemahkememiz kaydına geçmiş bulunan 12/10/1964 tarihli yazısı ile (Millet PartisiMeclis Grupu adına Yüksek mahkememizde açılan dâvada Millet Partisi MeclisGrupu kararı istenmiştir. Adı geçen karar ilişikte takdim kılınmıştır...)denilerek karar aslı gönderilmiş bulunmaktadır. Bu kararın tarihi 15/9/1964olup başlık kısmında (Sayı : 361) (Karar numarası : 1964/19) yazılarıbulunmaktadır. Bu kararda, yukarıda sözü edilen ve dâva dilekçesine bağlı olarakgönderilmiş bulunan karar örneğindeki isim ve imzalara ilâveten 6 üyenin dahaimzası görülmekte, diğer iki üyenin de sadece isimleri yazılı olup imzalarıbulunmamaktadır.
Şuduruma göre karar örneği olarak evvelce ibraz edilen belge ile kararın aslı olmaküzere bu, kere ibraz edilen belge arasındaki farklar şöyledir :
1-Karar örneğinde sayı ve karar numaraları bulunmadığı halde karar aslındavardır.
2-Karar örneğinde, grup üyelerinden dördünün isim ve imzaları, Grup Başkanının dayalnız ismi yazılı olduğu halde karar aslında grup başkanı da dâhil olmak üzere8 üyenin isim ve imzası, bir üyenin yalnız imzası mevcut olup iki üyenindesadece isimleri yazılı bulunmaktadır. Buna göre sözü edilen grup toplantısının,karar örneğine nazaran 5 üye ile ve bu kere gönderilen karar aslına göre de 11üye ile yapıldığı manâsı çıkmaktadır.
Budurum karşısında bahse konu grup toplantısına hakikatte kaç üyenin katıldığınınaraştırılarak aynı toplantıya ait iki belge arasındaki farklı durumun ve sözüedilen toplantının muteber bir grup toplantısı olup olmadığının aydınlatılmasıgerekmektedir.
Zira;grup kararı örneğinde yazılı 5 üyeyi esas tutan çoğunluk düşüncesinde ilerisürüldüğü üzere, söz konusu toplantının 5 üye ile yapılıp toplantıda bulunmayanüyelerden aynı görüşte olanların sonradan karara katılmış olmaları ihtimalibulunduğu gibi bu defa gönderilen grup kararının aslında görüldüğü üzeretoplantıya 11 üyenin katılmış olması, fakat karar yazıldıktan sonra imzalartamamlanıp numarası verilmeden eksik imzalı bir nüshasının grup başkan vekilitarafından alınarak bu dâvayı açmak ve takip etmek üzere görevlendirilecekavukata verilecek vekâletnamenin dayanağı olmak üzere noterliğe verilmişbulunması ve kararın eksik imzalarının asıl nüsha üzerinde sonradan tamamlattırılmışve hatta iki üyenin imzasının halen dahi tamamlattırılmamış olması ihtimali demevcutur. Nitekim karar örneğinde toplantıya başkanlık eden grup başkanı OsmanBölükbaşı'nın ismi yazılı olduğu halde imzasının bulunmaması ve kararnumarasının da yazılı olmaması, usulü dairesinde kararın tanzim ve ikmalibeklenilmeksizin eksik nüsha üzerinden örneğinin çıkartılmasına tevessüledilmiş olduğu düşüncesi hatıra gelmektedir. Olayın bu yolda cereyan etmişolması ihtimali ise; grup kararı örneğinin noterlikçe tasdik edilmiş olmasıhalinin, karar aslı olarak bu kere ibraz edilen belgeyi değerden düşürmüşolacağı yolundaki çoğunluk düşüncesine katılmayı imkânsız kılmaktadır.
Binaenaleyhgerçek durumun ortaya çıkabilmesi için grup toplantısının hangi üyelerin iştirakiyleyapılmış olduğunun araştırılması ve alınacak sonuca göre bir karar verilmesigerekmektedir.
Mahkememizböyle bir araştırmaya mahal görmeden dosyada mevcut belgelere göre kararvermeyi kabul etmiş ve bu suretle gerçek durumun tam olarak aydınlanmasınıimkânsız kılmış olduğuna göre de parti tarafından grup kararının aslı olarak bukere ibraz edilen ve hilafı da isbat edilememiş olan belgenin muteber sayılmasıve bu belgede ise dâvacı partinin grup toplantısı için gerekli yeter sayınınmevcut olduğu görüldüğünden dâvanın kabulü lâzımgelmektedir.
Buyüzden karara muhalifiz.
Üye
Celalettin Kuralmen
Üye
Fazıl Uluocak
Üye
Muhittin Gürün