ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No:1964/43
Karar No:1965/5
Karar Tarihi:26/1/1965
Resmi Gazete tarih/sayı:10.6.1965/12019
İtirazdabulunan: Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulu
İtarazınKonusu: 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma kanununun 28. Maddesinin açılacakdavalarda kamulaştırmanın, Hazine adına tescilin ve dağıtmanın durdurulmasıhakkında yargı yerlerince karar verilemiyeceği yolundaki hükmün, Anayasa'nın132/1 inci ve 36 ncı maddelerine aykırı olduğu kanısına varıldığından AnayasaMahkemesince gerekli kararın verilmesi istenilmiştir.
Olay: Davacı vekili müvekkiline ait arazinin 105 sayılı Kanun delaletiyle 4753sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununa göre kamulaştırılmasına ilişkinkararının iptali isteğiyle İmar ve İskân Bakanlığı aleyhine Danıştay'da açtığıdâvada, yürütmenin durdurulması isteminde bulunmuş ve bu istem 4753 sayılıkanunun 28 inci maddesi hükmüne dayanılarak incelenmeksizin reddedilmişolduğundan söz konusu 28 inci madde hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ilerisürmüş ve karşı taraf buna cevap vermemiş olmakla iddianın ciddi olduğukanısına varan Danıştay Dâva Daireleri Genel Kurulu, işin, gerekli kararlahalli için Anayasa Mahkemesine gönderilmesine ve Anayasa Mahkemesinin bu konudavereceği karara kadar incelemenin geri bırakılmasına 28/6/ İ963 gününde 963/168sayı ile karar vermiş ve dosya Danıştay Başkanlığınca Anayasa Mahkemesinegönderilmiştir.
İlkinceleme : Anayasa Mahkemesinin İçtüzüğün 15 inci maddesi uyarınca 10/11/1964gününde ilk inceleme için yapılan toplantısında, dosyada bir eksiklikbulunmadığı görülerek işin esasının incelenmesine karar verilmiştir.
26/1/1965gününde yapılan toplantıda Danıştay Dâva Daireleri Genel Kurulunun28/6/1963 günlü karariyle ekleri, Türkiye Büyük Millet Meclisinin konu ileilgili kanunlara ilişkin tutanakları ve Anayasa hükümleriyle gerekçeleri vedüzenlenen rapor okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
DanıştayDâva Daireleri Genel Kurulu kararının gerekçesinde (4753 sayılı Kanunun 28 incimaddesinin, açılacak dâvalarda kamulaştırmanın, Hazine adına tescilin vedağıtımının durdurulması hakkında yargı yerlerince karar verilemiyeceğiyolundaki hükmü, Anayasa'nın 132 nci maddesinin birinci fıkrasının, hâkimleringörevlerinde bağımsız olduğuna dair hükmüyle bağdaşamayacağı gibi yargıyerlerince lüzumunda yürütmenin durdurulmaması halinde kamulaştırılantoprakların hak sahiplerine dağıtılacağından ve bilâhare bu yerlerin haksızkamulaştırıldığının anlaşılması üzerine, arazi dağıtılmış ise 4753 sayılıKanunun 29 uncu maddesine göre sahiplerine iadesi mümkün olmayıp malsahiplerinin hakları para ile ödeneceğinden bu hal Anayasa'nın 36 ncimaddesiyle fertlere tanınan mülkiyet hakkının ihlâline de müncer olacağındanAnayasa'nın bahsi geçen hükümleri karşısında 4753 sayılı Kanunun yukarıdabahsedilen hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu yolundaki davacı vekilininiddasının ciddi olduğu kanısına varıldığı) belirtilmektedir.
Dahaönce 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun 28 inci maddesinde yer alan"bunların durdurulması hakkında yargı yerlerince de karar verilemez."şeklindeki hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülerek iptali için C. Halkpartisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Gurup tarafından açılan dâva ile ErguvanAsliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz, Anayasa Mahkemesinin 13/3/1964 günlüve 963/162, 964/19 sayılı ve 2/6/1964 günlü ve 13/43 sayılı kararlariyle veiptali istenilen hükmün Anayasa'ya aykırı olmadığından bahisle reddedilmiştir.
Sözkonusu 28 inci maddede yer alan hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu yolundaki dâvave itirazın evvelce Anayasa Mahkemesi tarafından red edilmiş olması, DanıştayDâva Daireleri Genel Kurulunca yapılmış olan işbu itirazın esas yönündenincelenerek yeniden karara bağlanmasına engel olmayacağı üyelerden ŞerefHocaoğlu ve Muhittin Gürün'ün muhalefetleriyle ve oyçokluğu ilekararlaştırıldıktan sonra, ortada gün ve sayıları yukarıda yazılı kararlardavarılan sonuçlarda değişiklik yapılmasını gerektiren bir hal ve şartbulunmadığından 4753 sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun 28 incimaddesinde yer alan itiraz konusu hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu yolundakiDanıştay Dâva Daireleri Genel Kurulunun iptal isteği yerinde görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda belirtilen sebepten ötürü itiraz konusu 4753 sayılı Kanunun 28 incimaddesinde yer alan "Bunların durdurulması hakkında yargı yerlerince dekarar verilemez" şeklindeki hükmün Anayasa'ya aykırı olmadığına veitirazın reddine üyelerden Şemsettin Akçoğlu, Celâlettin Kuralmen ve HakkıKetenoğlu'nun Muhalefetleriyle ve oyçokluğu ile 26/1/1965 gününde kararverildi.
Başkan
Lütfi Akadlı
Üye
Cemalettin Köseoğlu
Üye
Asım Erkan
Üye
Rifat Göksu
Üye
İ. Hakkı Ülkmen
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
İbrahim Senil
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Celalettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Ahmet Akar
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lûtfi Ömerbaş
MUHALEFETŞERHİ
11/6/1964günlü ve 11725 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 13/3/1964 günlü ve1963/162-1964/19 sayılı karara ekli muhalefet şerhinde izah edilen sebeplerlebu karara da muhalifiz.
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
MUHALEFETŞERHİ
4753sayılı Çiftçiyi Topraklandırma Kanununun 28 inci maddesinin inceleme konusuyapılan hükmünün Anayasa'ya aykırı olmadığı, daha önce Anayasa Mahkemesinin11/6/1964 günlü ve 11725 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış bulunan1963/162-1964/19 sayılı kararı ile tesbit edilmiş olduğu cihetle kesin olan bukarar karşısında konunun yeni baştan incelenmesine Anayasa'nın 152. maddesimüsaade etmemektedir.
AnayasaMahkemesinin, 10/3/1964 günlü ve 11652 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmışbulunan 25/10/1963 günlü ve 1963/148-256 sayılı kararına ait muhalefetşerhinde, konu ile ilgili olarak daha geniş bir surette belirtilmiş bulunansebeplerden ötürü bu kararda uygulanan usule muhalifiz.
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Muhittin Gürün