Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1964/44, K.1965/2 Sayılı Karar - 12/01/1965

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

 

Esas No:1964/44

Karar No:1965/2

Karar Tarihi:12/1/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:28.4.1965/11985

 

İtirazdabulunan : Danıştay Beşinci Dairesi

İtirazınkonusu : Maliye Vekâleti Başhukuk Müşavirliğinin ve Muhakemat Umum Müdürlüğününvazifelerine, Devlet dâvalarının takibi usullerine ve merkez ve vilâyetlerkadrolarında bazı değişiklikler yapılmasına dair 4353 sayılı Kanunun 15 incimaddesindeki "Bu kararlar katî olup kazaî hiç bir murakabeye tabideğildir." hükmünün. Anayasanın 118 inci maddesinin üçüncü fıkrasınaaykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

Olay:

MaliyeBakanlığı Merkez Hazine avukatlarından biri tarafından, hakkında verilen ihtarcezasına ilişkin kararın bozulması isteğiyle adı geçen Bakanlık aleyhineDanıştay'da açılan dâvada, 4353 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin " Bukararlar katî olup, kazaî hiç bir murakabeye tabi değildir." hükmününAnayasa'ya aykırı bulunduğu ileri sürülmesi üzerine, Danıştay BeşinciDairesince iddianın ciddi olduğu kanısına varılmış ve Türkiye CumhuriyetiAnayasa'sının 118 inci maddesinin üçüncü fıkrası "Disiplin kararları yargımercilerinin denetimi dışında bırakılamaz." hükmü ile, idarenin bu nev'ikararlarının yargı mercilerince incelemeye tabi tutulması esasını vazeylemişolduğu halde Maliye Vekâleti Başhukuk Müşavirliğinin ve Muhakemat UmumMüdürlüğünün vazifelerine, Devlet dâvalarının takibi usullerine ve merkez vevilâyetler kadrolarında bazı değişiklikler yapılmasına dair 4353 sayılı kanunun15 inci maddesinin "Bu kararlar kati olup kazaî hiç bir murakabeve tabideğildir." hükmü, idarenin bu yoldaki kararlarını yargı mercilerinindenetimi dışında bırakması ve bu suretle, memuru vazife ile olan münasebet veirtibatında, Anayasa ile hükme bağlanan kazaî teminattan mahrum etmesimuvacehesinde davacının 4353 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin mezkûr hükmününAnayasa'ya aykırı olduğu yolundaki iddiasının yerinde olduğu zahirbulunduğundan Anayasa'nın 151 inci maddesi gereğince dâvanın geri bırakılarakAnayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri kakkındaki 44 sayılıKanunun 27 nci maddesi mucibince, dâva dosyası muhtevasından, davacının bukonudaki iddiası ile dâvâlı idarenin dilekçe ve cevapların teatisi sırasındaAnayasa'ya aykırılık iddiası karşılanmamış ve ara karariyle bu husustakisavunmalarının gönderilmesi istenmesine rağmen cevap verilmemiş olduğundan,sadece esasa ait savunmasının musaddak suretlerinin Anayasa MahkemesiBaşkanlığına gönderilmesine" 6/10/1964 gün ve esas 1963/5869 sayı ilekarar verilmiş bulunmaktadır.

İnceleme:

AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilk incelemede,başvurma, Anayasanın 151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve YargılamaUsulleri hakkındaki 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesine uygun olduğundan ve buhususta kanun sözcüsünün düşüncesinin alınmamış olması olayda sonuca etkiligörülmediğinden esasın incelenmesine 17/11/1964 günüde karar verilerekhazırlanan rapor. Danıştay Beşinci Dairesinin kararı ve ekleri, 4353 sayılıkanunun 15 inci maddesi Anayasa'nın ilgili maddeleriye gerekçeleri okuduktansonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Gerekçe:

İtiraz,4353 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin tümüne karşı olmayıp maddenin "Bukararlar katı olup kazai hiç bir murakabeye tabi değildir." şeklindekicümleye yöneltilmiştir.

Ancakbu cümlede iki hüküm yer almaktadır. Birisi verilen inzibatî cezanın kesinolduğu, diğeri de, bu kararların kazai hiç bir murakabeye tabi bulunmadığıdır.Bu sebeple önce itirazın kapsamının belli edilmesi gerekir.

Yukarıdada açıklandığı gibi, Maliye Bakanlığı Merkez Hazine avukatına adı geçen Kanunun15 inci maddesine göre kurulmuş olan Komisyonca verilen ihtar cezasınınkaldırılması isteğiyle Danıştay'da açılmış olan dâvada, maddedeki, dâvanıngörülmesini önleyen, "Kazai hiç bir murakabeye tabi değildir."hükmünün Anayasa'nın 118 inci maddesine aykırı olduğu iddia edilmektedir.

Herne kadar gerek davacının isteği, gerekse Danıştay Beşinci Dairesinin kararı,iptale konu olan fıkradaki, her iki hükmün iptalini hedef tuttuğu yolunda biranlayışa elverişli görülmekte ise de, idari kararların yargı denetimindengeçmesi, bunların yerine getirilmeleri gerekli, kesin kararlar olmalarınabağlıdır. Davacının isteği ile Danıştay kararının gerekçelerinden de açıkçaanlaşılacağı üzere, itiraz, kararların kesin olduğu yolundaki hükme değil,sadece kazai hiç bir murakabeye tabi olmadığı yolundaki hükme münhasır bulunmaktadır.

4353sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde ise Hazine avukat namzetleri ile yardımcıavukatlar ve Hazine avukatları hakkında Memurin Kanununda yazılı inzibatîcezalardan her hangi birinin, Memurin Kanunundaki tertibe bakılmaksızın tatbikolunacağı açıklanmıştır.

İtirazkonusu hükmün yer aldığı 15 inci madde şöyledir :

"Madde15 - Avukat namzetleri ile yardımcı avukatlar ve avukatlar hakkındaki inzibatîcezalar başhukuk Müşaviri ve Muhakemet Umum Müdürünün reisliği altında HukukMüşavirleri ve Merkez Muhakemat Müdürü ile bir müşavir avukattan teşkilolunacak Kamisyon kararı üzerine vekillikçe tatbik olunur. Bu kararlar katiolup kazai hiç bir murakabeye tabideğildir.

Vazifelerineson verilenlerin Hazine avukatlığından başka Devlet hizmet ve memuriyetlerindekullanılmaları caizdir."

İtirazadayanak gösterilen Anayasa'nın 118 inci maddesinde de şöyle denilmektedir :

"Madde118 -Memurlar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek teşekkülleri mensuplarıhakkında yapılacack disiplin kavuşturmalarında, isnat olunan hususun ilgiliyeaçıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve savunmaİçin belli bir süre tanınması şarttır.

Buesaslara uyulmadıkça disiplin cezası verilemez.

Disiplinkararları yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılamaz.

Askerkişiler hakkındaki hükümler saklıdır."

Disiplinkararlarının yargı mercilerinin denetimi dışında bırakılmayacağı Anayasa'nın118 inci maddesinde açıkça gösterilmiş bulunduğundan 4353 sayılı kanunun 15inci maddesinde yer alan ve yargı denetimini önleyen "Kazai hiç birmurakabeye tabi değildir" hükmü Anayasa'nın 118 inci maddesinin üçüncüfıkrasına aykırıdır.

SONUÇ:

Yukarıdayazılı sebeplerden ötürü Maliye Vekâleti Başhukuk Müşavirliğinin ve MuhakematUmum Müdürlüğünün vazifelerine, Devlet Dâvalarının takibi usullerine ve Merkezve vilayetler kadrolarında bazı değişiklikler yapılmasına dair 4353 sayılıkanunun 15 inci maddesinde yer alan "Kazai hiç bir murakabeye tabideğildir." hükmünün, Anayasa'nın 118 inci maddesine aykırı bulunduğundaniptaline 12/1/1965 gününde oybirliği ile karar verildi.

 

 

 

 

Başkan

Lutfi Akadlı

Üye

Cemalettin Köseoğlu

Üye

Asım Erkan

Üye

Rifat Göksu

 

 

 

 

Üye

İ. Hakkı Ülkmen

Üye

Şemsettin Akçaoğul

Üye

İbrahim Senil

Üye

Ahmet Şeref Hocaoğlu

 

 

 

 

Üye

Salim Başol

Üye

Celalettin Karalmen

Üye

Hakkı Kentoğlu

Üye

Ahmet Akar

 

 

 

 

Üye

Muhittin Gürün

Üye

Lütfi Ömerbaş

Üye

Ekrem Tüzemen

 

Full & Egal Universal Law Academy