ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 1965/21
Karar Sayısı : 1965/44
Karar Günü : 12.7.1965
İPTAL DAVASINI AÇAN: Millet Partisi.
İPTAL DAVASININ KONUSU: (Resmî gazete ileyayınlanan 1965 yılı Bütçe Kanununa konulan Senatör ve Millet Vekillerininödenek ve yolluklarının artırılması hususundaki hüküm Anayasaya aykırıbulunduğundan iptali) isteminden ibarettir.
İNCELEME: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesigereğince yapılan ilk incelemede dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasınınincelenmesine karar verilmesi üzerine düzenlenen rapor, dâva dilekçesi veekleri, 1965 yılı Bütçe Kanununun iptali istenilen hükümleriyle Anayasa’nınilgili maddeleri ve dosyada mevcut diğer kâğıtlar okunduktan sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Dâva dilekçesinde özetle:
(1- Eski bir Senatör tarafından, Senatör bulunduğu zaman zarfındaödenek ve yolluklarının noksan verilmiş olduğundan eksik verilen ödenek veyolluklarının ödenmesi için dilekçe karma Komisyonuna müracaat edildiği,
2- Bu müracaat üzerine dilekçe karma komisyonunun, adı geçeninödeneklerde (800) ve yolluklarda (400) lira noksan aldığını karara bağladığı vebu kararın Meclis kararı olarak neşredildiği, fakat bu gibi kararlar kanunniteliğinde olmadığından o tarihte bu karar aleyhine Anayasa Mahkemesinemüracaat edilmediği,
3- Bu kararın tatbikatını sağlamak ve kararı yerine getirebilmekiçin, 1965 yılı Bütçe Kanununun:
a- (11310 numaralı Cumhuriyet Senatosu üyeleri ödeneği maddesine,Riyaset Divanı tarafından 6,568,800 liralık ödenek teklif edildiği halde BütçeKanunu ile bu miktar 14.510.800 liraya,
b- 11330 numaralı Cumhuriyet Senatosu Üyeleri yolluğu maddesine3.284.400 liralık ödenek teklif edildiği halde bu miktar 7.255.400 liraya,
c- 11310 numaralı Millet Meclisi ödeneği maddesine 19.980.000liralık ödenek teklif edildiği halde bu miktar 38.980.000 liraya,
d- 11330 numaralı Millet Meclisi Üyeleri yollukları maddesine(9.900.000) lira teklif edildiği halde bu miktar da 19.890.000 liraya,
Çıkartılmak suretiyle kabul edildiği)
Belirtilmekte ve bu hükümlerin hangi sebeplerle Anayasa aykırıbulundukları da yine dilekçede, aynen:
(1- 1965 Yılı Bütçe Kanunu Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriiçerisine giren kanunlardan bulunmaktadır. Bu kanunun cetvelleri gelir vegiderleri de kanun hükmü mahiyetindedir.
2- Anayasanın 82. maddesi Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerininödenek ve yolluklarının bir kanunla düzenleneceğini âmir bulunmakta ve ödeneğinaylık tutarı birinci derecedeki Devlet Memurunun aylığını, yolluğun da ödeneğinyarısını aşamıyacağı Anayasanın kesin hükmü muvacehesinde 22.Ocak.1962 tarihlive 1 sayılı kanunla Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyelerinin ödenek veyolluklarının miktarları gösterilmiştir.
3- 1965 Yılı Bütçesine konulan Senatör ve Millet Vekillerinin11000/11310, 11330 maddelerinde Riyaset teklifi Anayasanın 82. Maddesi ilebunun müstenidi bulunan 1 sayılı kanunun hükümlerine uygun olarak Bütçeyekonulmuş olmasına rağmen Heyeti Umumiyece kabul edilen 1965 yılı BütçeKanununda Senatör ve Millet Vekilleri için ayda (800) lira ödenek, yolluklariçin ise ayda (400) lira gibi fazla bir istihkak konulmuştur. Bu hususAnayasanın 82. Maddesine aykırı bulunduğundan iptal sebebi teşkil eder.
4- 1965 Yılı Bütçe Kanununa konulan fazla ödenek ve yolluklargeçmiş yıllara da teşmil edilmiş bulunmaktadır. Halbuki 22.Ocak.1962 tarihli ve1 sayılı kanunda ödenek ve yolluklar derpiş edilmiş, 1962, 1963, 1964 yıllarıödenek ve yollukları bu kanuna göre ödenmiştir. 1965 yılı Bütçe Kanunu 1 sayılıkanunun hükümlerini Anayasaya aykırı olarak ortadan kaldıramaz. Böylece demekisteriz ki Anayasaya aykırılık 1962 yılına kadar teşmil edilmekte ve ayrıca biriptal sebebi olarak gözükmektedir.
5- Birinçi derecedeki memurların aylıkları kanunda gösterilmiştir.Bunun dışında hâkimlerin, Devlet Şurası ve Temyiz Mahkemesi Üyelerinin almaktaoldukları tazminatlar, maaştan tamamen ayrı bir mahiyet taşımaktadır. Bumakamlarda bulunması dolayısı ile kendilerine maaş dışında verilen birödenektir. Bunlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun dışında mütalâaedilmekte olup Emekli keseneği ödenmediği gibi emekli maaşına da tesiri yoktur.Nitekim Anayasanın 82. maddesi ödeneğin birinci derecedeki Devlet Memurununaylığını geçemiyeceğini ifade etmiş ve birinci derecedeki memurun aylık veödeneğini geçemez tabirini kullanmamıştır. Bu itibarla da Anayasaya aykırıbulunduğundan iptal sebebi teşkil eder.)
Denilmek suretiyle açıklanmakta ve sonuçta:
(1965 yılı Bütçe Kanunu ile Senatör ve Millet Vekillerininödenekleri (800), yollukları da (400) lira artırılmış bulunduğundan bu hükümAnayasanın 82. maddesine aykırı olmakla 1965 yılı Bütçe Kanununun 11000 bölüm11310 ve 11330 maddelerine konulan ve Riyaset teklifinin 1 sayılı kanundışındaki ödenek ve yollukların iptali) gerektiği belirtilmektedir.
GEREKÇE: 1965 Yılı Bütçe Kanununun dâva konusuhükümleri, Anayasa Mahkemesinin 1965/19 esas sayısına kayıtlı bulunan diğer birdâva sonunda 12.7.1965 günlü ve 1965/19-42 sayılı kararla işbu dâvanınaçılmasından sonra iptal edilmiş olmakla bu konuda yeniden karar verilmesineyer kalmamıştır.
SONUÇ: Yukarıda belirtilen sebepten ötürü konusu kalmıyan dâva hakkındayeniden karar verilmesine yer olmadığına 12.7.1965 gününde oybirliği ile kararverildi.
Başkan
Lûtfi AKADLI
Üye
Cemâlettin KÖSEOĞLU
Üye
Asım ERKAN
Üye
Şemsettin AKÇOĞLU
Üye
İbrahim SENİL
Üye
İhsan KEÇECİOĞLU
Üye
A. Şeref HOCAOĞLU
Üye
Salim BAŞOL
Üye
Celâlettin KURALMEN
Üye
Hakkı KETENOĞLU
Üye
Fazıl ULUOCAK
Üye
Sait KOÇAK
Üye
Ahmet AKAR
Üye
Muhittin GÜRÜN
Üye
Lûtfî ÖMERBAŞ