Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1965/28, K.1965/45 Sayılı Karar - 09/09/1965

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No.:1965/28

Karar No.:1965/45

Karar tarihi:9/9/1965

Resmi Gazete tarih/sayı:4.11.1965/12142

İtirazdabulunan : Adana Asliye İkinci Hukuk Mahkemesi

İtirazınkonusu : 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinde yeralan "yirmi bir yaşından küçük yaştaki kadın ve erkekler hiç bir suretlebu yerlerde çalıştırılamazlar." hükmünün, Anayasa'nın 11 inci ve 42 ncimaddelerine ve temel haklara ilişkin kurallarına aykırı görüldüğünden iptalinekarar verilmesi istenilmiştir.

Olay:

AdanaAsliye İkinci Hukuk Mahkemesinin 1965/410 esas sayılı dosyasına göre davacı,nüfus kütüğünde 22/4/1943 olan doğum gününün 22/4/1942 olarak düzeltilmesini, 13/4/1963günlü dilekçe ile de nüfus kaydına göre yirmi bir yaşını bitirmediği içingazino ve pavyonlarda artist olarak çalışmasına Polis Vazife ve SelâhiyetKanunu hükümleri engel olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanununun 10 uncuve 103 üncü maddeleri gereğince dâva sonuna kadar sözü edilen yerlerde artistolarak çalışmasının sağlanmasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, buisteği "Yaş düzeltilmesi dâvasının açıldığına ve Medenî Kanun ile TürkTicaret Kanunu hükümlerine ve Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununa göre ihtiyatitedbir olarak Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 103 üncü maddesi uyarıncadavacıya varyete artisliği yapmasına müsaade vesikası verilmesine."şeklindeki 17/4/1963 günlü karar ile kabul etmiştir. Fakat davacı dâvasınıtakip etmemiş olduğundan 18/6/1963 günlü oturumda dâva müracaata bırakılmış ve31/12/1963 gününde de dosya muameleden kaldırılmış, ihtiyati tedbir refolunmuştur.

Bundansonra davacı vekili 22/6/1965 günlü dilekçeyle dosyanın yeniden duruşmayakonulmasını ve Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin 2 ncifıkrasının Anayasa'nın 11 inci ve 42 nci maddelerine aykırı bulduğununu ilerisürerek müvekkilesinin ihtiyati tedbir yolu ile meslek ve sanatını yapmasınayeniden izin verilmesini istemiştir. Yenileme dilekçesi üzerine yapılanduruşmada Mahkeme, davacı vekilinin Anayasa'ya aykırılık iddiasının ciddiolduğu kanısına vararak Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

Mahkemekararında özetle : "Anayasa Mahkemesinin Kuruluş ve Yargılama Usullerihakkındaki 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesi uyarınca ileri sürülen Anayasa'yaaykılık iddiasının, Medeni Kanunun ve Türk Ticaret, Hukuk Muhakemeleri Usulü,Umumi Hıfzısıhha kanunlarının olay ile ilgili hükümleri ile, Türk CezaKanununun cezai ehliyete mütedair hükümleri ve diğer taraftan Anayasa'nın 11inci ve 42 nci ve sair kişinin temel hak ve hürriyetlerine ilişkin maddelerikarşısında ciddi olduğu kanısına varıldığından, 2559 sayılı Polis Vazife veSelâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin (Yirmi bir yaşından küçük yaştaki kadın veerkekler hiç bir suretle bu yerlerde çalıştırılamazlar.) hükmünün Anayasa'yaaykırı olması itibariyle iptali gerekir" denilmektedir.

Mahkemeningönderdiği örneklerden ve kararı kapsamından Anayasa Mahkemesine başvurmaişleminin 1964/647 esas sayılı yaş düzeltilmesi dâvasiyle de ilgili bulunduğuanlaşılmıştır.

İnceleme:

AnayasaMahkemesi İçtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilk incelemededüzenlenen rapor, evrak örnekleri, mahkemenin gerekçeli kararı ve konu ileilgili kanun maddesi okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :

Gerekçe:

Anayasa'nın151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri hakkındaki22/4/1962 gün ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddesi gereğince; mahkemelerin birkanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmeleri, o mahkemede bakılmaktaolan bir dâvanın bulunması ve iptali istenen kanun hükmünün bu dâvadauygulanacak bir hüküm olması koşuluna bağlı bulunmaktadır.

Yukarıdayapılan açıklamadan anlaşılacağı üzere; mahkemede bakılmakta olan yaşdüzeltilmesi dâvasının duruşması sırasında davacı vekili tarafından 2559 sayılıPolis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 12 nci maddesinin (Yirmi bir yaşından küçükyaştaki kadın ve erkekler hiç bir suretle bu yerlerde çalıştırılamazlar.)hükmünü taşıyan fıkrasının Anayasa'ya aykırı bulunduğu ileri sürülmüş,mahkemece de bu iddianın ciddi olduğu kanısına varılarak sözü geçen hükmüniptali hakkında bir karar verilmek üzere mahkememize başvurulmuştur. Olaydadavacı, mahkemeden nüfus kaydının düzeltilmesi suretiyle yaşının büyütülmesinive ayrıca verdiği dilekçe ile de 2559 sayılı Polis Vazife ve SelâhiyetKanununun 12 nci maddesinin çalışmayı yasaklayan hükmünün kendisi hakkındauygulanmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir. Ancak adıgeçen kanunun 12 nci maddesi, bakılmakta olan nüfus kaydının düzeltilmesidâvasında mahkemenin uygulayacağı bir kanun hükmü değildir. Bu sebepleAnayasa'nın 151 inci ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usullerihakkındaki 44 sayılı Kanunun 27 nci maddelerine göre mahkemenin, bu maddeninkapsadığı itiraz konusu yasaklayıcı hükmün iptal edilmesi için, AnayasaMahkemesine başvurmağa yetkisi yoktur. İtirazın yetki yönünden reddi gerekir.

Sonuç:

Yukarıdayazılı sebepten ötürü itirazın reddine 9/9/1965 gününde oybirliği ile kararverildi.