ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No.:1965/4
Karar No.:1965/6
Karar tarihi:12/2/1965
Resmi Gazete takirh/sayı:24.5.1965/12005
İtirazdabulunan : Kozan Asliye Ceza Mahkemesi
İtirazınkonusu : Kozan İlçesinin Üçtepe Köyü muhtarı hakkında yapılan ihbar üzerinegörevlendirilen ve isnat olunan fiilleri kanısına tahkik memuru, muhtarınzimmet ve irtikâp suçlarını işlediği kanısına vararak, 1609 sayılı Kanunhükümleri uygulanmak üzere evrakın C. Savcılığına verilmesini istemiş olduğuhalde Kozan İlçesi İdare Kurulu, bu fiilleri T. C. K. nun 230 uncu ve 240 incimaddeleri kapsamında görerek sanığın lüzumu muhakemesine karar vermiştir. Bu kararadayanan kamu dâvasına bakmakta olan Kozan Asliye Ceza Mahkemesi, MemurinMuhakematı hakkındaki 4 Şubat 1329 günlü Kanunun 2., 3., 4., 5., 6.,7., 9., 9., 10., 15. ve 16 maddeleriyle 20 Mart 1930 günlü ve 1609 sayılıKanunun 2/1., 3. Ve 4. Maddelerinin Anayasa'ya aykırı olduğu düşüncesiyle bukonuda bir karar verilmesini istemiştir
İnceleme: Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünün 15. maddesi uyarınca yapılan ilk incelemede,itirazda bulunan mahkemenin kararı, Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen kanunhükümleri ve ilk inceleme raporu okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü :
Gerekçe: l - 4 Şubat 1329 günlü Memurin Muhakematı hakkındaki Kanunun 16. maddesi,Mahkememizin 20/9/1963 günlü ve 1963/225 E. 1963/59 K. sayılı karariyle iptaledilmiş; 1609 sayılı Kanunun 3. maddesi de 12/2/1963 günlü ve 173 sayılıKanunla yürürlükten kaldırılmış olduğundan bu iki hükme yöneltilen itirazınkonusu yoktur.
2 -Anayasa'nın 151. ve 22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun 27. maddelerigereğince mahkemeler, bakmakta oldukları bir dâvada uygulanabilecek kanunhükümlerini Anayasa'ya aykırı gördükleri takdirde Mahkememize itiraz yoluylabaşvurarak bu konuda bir karar verilmesini istiyebilirler.
KozanAsliye Ceza Mahkemesinde görülmekte olan dâva dolayısiyle itirazda bulunulduğuanlaşıldığından sadece diğer koşulun aranması, yani Anayasa'ya aykırılığı ilerisürülen kanun maddelerinin bu dâvada uygulanacak hükümler olup olmadığınınincelenmesi gerekmektedir.
A -4 Şubat 1329 günlü Memurin Muhakematı hakkındaki Kanun, memurların görevleriyleilgili suçlarını özel bir kovuşturma usulüne bağlı tutmaktadır. Kovuşturmanınhangi makamın emriyle açılıp kimin tarafından ne suretle yapılacağı,muhakemenin lüzumuna veya men'ine hangi mercice karar verileceği, kararın nasılkesinleşeceği hakkındaki bu kanun hükümleri kamu dâvasının açılmasından sonramahkemelerce incelenip uygulanamaz. Yargılama sırasında mahkeme, ilk tahkikatıdüzenleyen bu kanun hükümlerini değil, ancak, Ceza Mahkemeleri Usulü Kanunununson tahkikata ilişkin hükümleriyle suça değinen ceza hükümlerini uygulamakdurumundadır.
B -1609 sayılı Kanun bakımından da durum böyledir. Bu kanun, bazı memur suçlarınıntakip ve tahkikini 4 Şubat 1329 günlü Kanunun kapsamından çıkarmakta ve diğerözel bir usule bağlamaktadır. Kanunun, son tahkikanın açılmasından Önce veancak C. Savcılığınca uygulanacak hükümleri, gene mahkemenin inceleme veuygulama konusu dışında kalmaktadır.
Sonuç: l - 4 Şubat 1329 günlü Memurin Muhakematı hakkındaki Kanunun iptali istenen16. maddesi Mahkememizin 20/9/1963 günlü ve 1963/225 - 59 sayılı karariyleitirazdan Önce iptal edilmiş ve 1609 sayılı Kanunun iptali istenen 3. maddeside 12/2/1963 günlü ve 173 sayılı Kanunla, gene itirazdan Önce, yürürlüktenkaldırılmış olduğundan bu maddelere ilişkin itirazın dâvanın konusu bulunmamasıyönünden;
2 -22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun 27. maddesinde bir dâvaya bakmakta olanmahkemenin o dâva dolayısiyle uygulanacak Kanun hükümlerini Anayasa'ya aykırıgörürse Anayasa Mahkemesine başvurabileceği yazılı olup olayda ise mahkeme,iptalini istediği 4 Şubat 1329 günlü Memurin Muhakematı hakkındaki Kanunun 2.,3., 4., 5.. 6., 7., 8., 9., 10. ve 15. madelerini ve 1609 sayılı Kanunun 2.maddesinin birinci fıkrasiyle 4. maddesi hükümlerini uygulamak durumundaolmadığından Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkili bulunmadığına ve bumaddelere ilişkin itirazın da mahkemenin yetkisizliği yönünden;
reddine12/2/1965 gününde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
Lütfi Akadlı
Üye
Cemalettin Köseoğlu
Üye
Asım Erkan
Üye
Rifat Göksu
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
İbrahim Senil
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
A. Şeref Hocaoğlu
Üye
Celalettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Fazıl Uluocak
Üye
Avni Givda
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lûtfi Ömerbaş
Üye
Ekrem Tüzemen