ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas No:1965/7
Karar No:1965/10
Karar tarihi:26/2/1965
Resmi Gazete tarih/sayı:25.6.1965/12032
İtirazdaBulunan: Pozantı Asliye Ceza Hakimliği
İtirazınKonusu: Mehâkimin Teşkilatına ait Ahkâmı Muaddel 469 sayılı Kanunun 5 incimaddesine 981 sayılı kanunla eklenen fıkranın tadili hakkındki 7188 sayılıkanunun, Anayasa'nın 14., 30.,133., 134. Ve 137 nci maddelerine aykırıolduğundan iptali istenilmiştir.
AsliyeCeza Hâkimliğinin Mahkememize gönderdiği 11/2/1965 günlü ve 1965/17 sayılıyazısında "469 sayılı kanunun 7188 sayılı kanunla muaddel 5 inci maddesihükmü her ne kadar Müddeiumumi ve sorgu hâkiminin gaybubetinde veya buvazifelerin inhilâlinde reis veya hâkimin tensibi ile bunlardan birine aitvazifeleri mahkeme başkâtibinin umumi hükümler dairesinde ve vekâlet maaşıalmak suretiyle göreceğini amir ise de; bu kanuna istinaden başkâtibin sorguhâkimine vekâleten verdiği tevkif kararı, ahiren kabul ve neşrolunanAnayasa'nın 14. ve 30 uncu maddelerine aykırı olduğu gibi yine Anayasa'nın133., 134. ve 137 nci maddelerinde tarifi yapılan hâkim ve hâkim vasfını haiz,hâkim sınıfından sayılan kişi tarafından verilmiş kabul olunamıyacağından venetice olarak, mahkeme başkâtibinin müddeiumumi ile sorgu hâkimine vekâletetmesine yetki veren 469 sayılı kanunun 7188 sayılı kanunla muaddel 5 incimaddesi mucibince Anayasa'ya aykırı görüldüğünden Anayasa Mahkemesinin Kuruluşuve Yargılama Usulleri hakkındaki 44 sayılı kanunun 20/2 maddesi gereğinceYüksek Mahkemenizce iptaline karar verilmesi Anayasa'nın 151 inci maddesinin ve44 sayılı kanunun 27 nci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak saygı ile talepolunur." denilmektedir.
İnceleme:
AnayasaMahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince yapılan ilk incelemede,düzenlenen rapor, konu ile ilgili kanun hükümleri okunduktan sonra gereğigörüşülüp düşünüldü:
Gerekçe:
Anayasa'nın151 inci ve 22/4/1962 günlü ve 44 sayılı kanunun 27 nci maddelerine göre,mahkemeler bakmakta oldukları bir dâvada uygulanacak kanun hükümlerininAnayasa'ya aykırı olduğu kanısına varırlarsa itiraz yolu ile mahkememizebaşvurarak bu konuda bir karar verilmesini isteyebilirler.
Ohalde, bu maddeler yolu ile Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için :
l -Ortada mahkemenin bakmakta olduğu bir dâvanın bulunması lâzımdır. Halbukiortada mahkemece görülmekte olan bir dâva bulunmayıp sorgu hâkimliğinceverilmiş olan tutuklama kararının Ceza Yargılamaları Usulü Kanununun 124 üncümaddesi uyarınca asliye mahkemesi hâkiminin onayına sunulması işlemi vardır. Buişlemde mahkemenin bakmakta olduğu dâva kapsamına girmez.
2 -Anayasa Mahkemesine yapılacak itirazın mahkemeler tarafından yapılması gerekir.Halbuki olayda itiraz, tutuklama kararım onamaya yetkili merci olan hâkimlikçeyapılmıştır. Ceza Yargılamaları Usulü Kanununun 124 üncü maddesininincelenmesinden de anlaşılacağı üzere bu merci toplu asliye mahkemelerindemahkemenin başkanı, tek hakimli mahkemelerde de mahkemenin hâkimidir. Bu maddeden(Başkan) veya (Hâkim) deyimlerinin mahkeme anlamının kapsamı dışında kaldığıanlaşılmaktadır.
3 -Mahkemeler ancak bakmakta oldukları bir dâvada uygulayacakları kanun hükümlerihakkında Anayasa Mahkemesine itirazda bulunabilirler.
Olaydaise hâkimin uygulayacağı kanun hükmü 7188 sayılı kanun hükmü olmayıp CezaYargılamaları Usulü Kanununun 124 üncü maddesidir. O halde Asliye Ceza hâkimiuygulayamıyacağı 7188 sayılı kanunun iptali için itirazda bulunmaya yetkilideğildir.
Bubakımlardan itirazın yetkisizlik yönünden reddi gerekir.
Sonuç;
Yukarıdayazılı sebeplerden Ötürü itirazın yetkisizlik yönünden reddine üyelerdenŞemsettin Akçoğlu, İhsan Keçecioğlu ve Lûtfi ömerbaş'ın itirazın yalnız lnumaralı, Hakkı Ketenoğlu'nun yalnız 3 numaralı bentte yazılı sebeplerden Ötürüreddi gerektiği ve başkan Lûtfi AkadIı ile Üyelerden Salim Başol'un da itirazınkabulü ile esasın incelenmesi gerekeceği yolundaki muhalefetleriyle veoyçokluğu ile 26/2/1965 gününde karar verildi.
Başkan
Lûtfi Akadlı
Üye
Cemalettin Köseoğlu
Üye
Asım Erkan
Üye
Rifat Göksu
Üye
Şemsettin Akçoğlu
Üye
İbrahim Senil
Üye
İhsan Keçecioğlu
Üye
A.Şeref Hocaoğlu
Üye
Salim Başol
Üye
Celâlettin Kuralmen
Üye
Hakkı Ketenoğlu
Üye
Ahmet Akar
Üye
Muhittin Gürün
Üye
Lütfi Ömerbaş
Üye
Ekrem Tüzemen
MUHALEFETŞERHİ
Dâvaiddianame ile mahkemelere, talepname ile sorgu hâkimliğine açılır. Tetkikkonusu olan itirazda açılmış bir dâva mevcuttur.
Dâvanınaçılmasından itibaren nihai hüküm hazırlıklarına başlanır ve icra edilir. Busafhalarda muhtelif hâkimler, hüküm hazırlama işlerine katılırlar. Hüküm buyönü ile kollektif bir faaliyetin sonucu ve muhassalasıdır. Sorgu hâkimininyapmakta olduğu ilk tahkikat sırasında tevkif kararlarının tasdiki görevi,sorgu hâkiminin nezdinde bulunduğu Asliye Ceza Mahkemesi hâkimine aittir. Bununiçin hâkimin baktığı ve bir yönü ile katıldığı bir dâva vardır itirazkonusunda.
Tekhakimli bir mahkemenin asliye hâkimi mahkemeyi başlı başına temsil eder. Buitibarla asliye ceza hâkimi kararı, asliye ceza mahkemesi kararı demektir,itiraz bu yönü ile de kabule şayandır.
Ancak,itirazda bulunan Asliye Ceza Hâkimi, 7188 sayılı kanunu uygulama mevkiindeolmayıp Ceza Usulünün 124 üncü maddesini uygulayacaktır. Bu sebeple asliye cezahâkimi, uygulamıyacağı 7188 sayılı kanunla muaddel 469 sayılı kanunun 5 incimaddesine 981 sayılı kanunla eklenen fıkranın iptali için itirazda bulunmayetkisine sahip değildir.
İtirazınyalınız bu cihedden reddi icap ettiği görüşündeyim.
Üye
Hakkı Ketenoğlu