Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1966/16, K.1966/28 Sayılı Karar - 27/06/1966

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No:1966/16

Karar No:1966/28

Karar tarihi:27/6/1966

Resmi Gazete tarih/sayı:2.1.1967/12493

İtirazdabulunan: Vergiler Temyiz Komisyonu 6 ncı Daire Başkanlığı,

İtirazınkonusu: 5237 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 21 inci maddesinin dördüncüfıkrasının Anayasanın 61 inci maddesine aykırılığı sebebiyle iptali isetemindenibarettir.

OLAY:

ErzurumBelediyesince, Belediye Gelirleri Kanununun 21 inci maddesinin dördüncüfıkrasına göre, Karayolları Genel Müdürlüğüne 1964 yılı için salınan ilân resmive asker ailelerine yardım payının tasdikine dair itiraz Komisyonu kararıaleyhine bu Genel Müdürlüğün yaptığı başvurmanın incelenmesi sırasında VergilerTemyiz Komisyonu 6 ncı Dairesi sözü geçen hükmün Anayasa'ya aykırı olduğusonucuna varmış ve komisyonun mahkeme niteliğinde bulunduğu ve Anayasa'nın 151inci maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine başvurabileceği yolundaki görüşünüsavunmak üzere aşağıda yazılı gerekçeyi ileri sürmüştür :

(TürkiyeCumhuriyeti Anayasa'sının 140 ncı maddesinin ilk fıkrası "Danıştay,kanunların başkaca idarî yargı mercilerine bırakmadığı konularda ilk derece vegenel olarak üst derece idare mahkemesidir" hükmünü İhtiva etmektedir. Bumaddeye dayanılarak çıkarılmış bulunan 521 sayılı Danıştay Kanununun 30 uncumaddesi "ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek dâvalar" ıbelirttikten sonra üst derece mahkemesi olarak göreceği dâvaları 31 incimaddesinde temyiz dâvaları başlığı altında göstermektedir. Danıştay KanunununMillet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosundaki müzakere tutanaklarınınincelenmesinden de açıkça görüleceği üzere özellikle malî dâvaları rüyet edenVergiler Temyiz Komisyonu ve İtiraz Komisyonlarının durumu gözönüne alınarakdüzenlenmiş olan mezkûr 31 inci madde "idari yargı mercilerinden özeltanımlarına göre kesin olarak verilmiş olan ve üst idari yargı merciibulunmayan yargı kararları Dâva Dairelerile Dâva daireleri Kurulunda temyizyoluyla kesin olarak görülür" hükmünü sevketmiştir. Bu hükme dayanılarakVergiler Temyiz Komisyonundan kesin olarak verilen yargı kararları Danıştay'ınilgili Dâva Daireleri ile Dâva Daireleri Kurulunda incelenmekte bulunmaktadır.

Diğertaraftan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 406 ncı maddesinin ilk fıkrası"Bu kanunun l inci maddesinde yazılı vergi ve resim ve harçlar hakkındamükelleftik muaflık ve istisna, mükelleftik şekli ve vergi cezalarınınuygulanması bakımından doğan ihtilâflar için ilk önce itiraz ve TemyizKomisyonlarına başvurulur. Bu komisyonlara başvurulmadan bahsi geçen hususlaramütaallik ihtilâflar hakkında Danıştay'a gidilemez" hükmünü ihtivaetmektedir.

Yukarıdaarzolunan hükümler muvacehesinde Vergiler Temviz Komisyonu Anayasa'nın 140 incive Danıştay Kanununun 31 inci maddesinde sözü geçen idari yargı mercilerindenbulunduğu ve verdiği kararların da yargı kararlarından olduğu sonucuçıkmaktadır. Bu duruma göre tetkik edilmekte olan dâva dosyası dolayısiyleAnayasa'ya aykırı olduğuna kanaat getirilen 5237 sayılı Kanunun 21 incimaddesinin dördüncü fıkrasının iptali için Komisyonumuz tarafından Anayasa'nın151 inci maddesi gereğince Anayasa Mahkemesine başvurulabileceğine şüphebulunmamaktadır.)

İNCELEME:

Anayasa'nın151 inci ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddeleri gereğince mahkemeler; bakmaktaoldukları bir dâvada uygulanacak kanun hükümlerinin Anayasa'ya aykırı olduğukanısına varırlarsa Anayasa Mahkemesine başvurarak bu konuda bir kararverilmesini isteyebilirler. Bu duruma göre Vergiler Temyiz Komisyonu 6 ncıDairesinin mahkeme niteliğinde olup olmadığının önceden tesbiti gerekmektedir :

VergilerTemyiz Komisyonu, yukarıda açıklanan itiraz gerekçesinde belirtildiği üzerekazai usullerle karar vermekte isede müessese Maliye Vekâleti Teşkilâtı veVazifeleri hakkındaki 2996 sayılı Kanunla kurulmuş olup başkan ve üyelerininatanmaları, hak ve Ödevleri, emekliye ayrılmaları, Anayasa'nın öngördüğü,mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkim teminatı esaslarına göre düzenlenmişolmadığından bu başkan ve üyeler memur statüsüne girmektedirler. Şu durumkarşısında kazai nitelikte ve kazai usullerle karar verseler dahi Anayasa'nınaçık hükümleri önünde kurul mensuplarım hâkim ve teşkil ettikleri organımahkeme niteliğinde görmeye imkân yoktur.

Nitekim,Anayasa'nın 114 üncü maddesine ilişkin gerekçede "maddede kazai murakabetâbiri yerine vargı mercilerinin denetimi deyiminin kullanılması özel bir önemtaşımaktadır. Gerçekten her kazai murakabe kaza organı tarafından yapılan brmurakabe demek değildir. Bir merciin kaza organı olarak vasıflandırılabilmesiiçin kazai bir usul uygulanmasından başka üyelerin de bağımsız olması ve hâkimniteliğini haiz ve hâkim statüsünde bulunmasıda şarttır. Memleketimizde idarikaza manzumesinde kaza ve vilâyet idare heyetleri, Vergi İtiraz ve TemyizKomisyonları, Gümrük Eksperler Heyeti ve Disiplin Kurulları gibi tam bir kazaorganı sayılmayacak merciler de mevcuttur." denilmekle bu heyetlerin kazaorganı sayılamıyacağı belirtilmiş bulunmaktadır. Yine Anayasa'nın 132 ncimaddesinde "Hâkimler görevlerinde bağımsızdırlar." denilmekte ve 133üncü maddesinde de "Hâkimler azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasa'dagösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronunkaldırılması sebebiyle de olsa aylıklarından yoksun kılınamaz." hükümleriyer almaktadır.

Böyleolunca da mahkeme kavramı içine girmeyen, Anayasa'nın 149 uncu ve 44 sayılıKanunun 21 inci maddelerinde belirtilen kişi, kurul ve makamlar arasında da yeralmayan Vergiler Temyiz Komisyonu 6 ncı Dairesi Anayasa Mahkemesine başvurmayayetkili değildir. İstemin yetki yönünden reddi gerekir.

KARAR:

Yukarıdaaçıklanan nedenlerle istemin reddine 27/6/1966 gününde oybirliği ile kararverildi.