Anasayasa Mahkemesi - Norm Denetimi - E.1966/4, K.1966/25 Sayılı Karar - 03/05/1966

ANAYASA MAHKEMESİ KARARI

Esas No:1966/4

Karar No:1966/25

Karar günü:3/5/1966

Resmi Gazete tarih/sayı:11.7.1966/12345

İtirazyoluna Başvuran : Bolvadin Asliye Ceza Mahkemesi

İtirazınKonusu : Zabıtai Saydiye Nizamnamesinin 25 inci maddesinin Anayasa'nın 33 üncümaddesinin 2 nci fıkrası hükmüne aykırı bulunduğu kanısı ile ve TürkiyeCumhuriyeti Anayasa'sının 151 inci maddesine dayanılarak Mahkememizebaşvurulmuştur.

1.Olay :

Yasaksüre içinde balık avlamaktan sanık kişiler hakkında yapılan duruşmada BolvadinSulh Ceza Mahkemesince 8/10/1965 gününde 1964/148 -1965/335 sayı ilegörevsizlik kararı verildikten sonra dâva, Bolvadin Asliye Ceza Mahkemesineintikal ederek 1965/91 esas sayısına kaydolunmuş ve adı geçen mahkeme, ZabıtaîSaydiye Nizamnamesinin 25 inci maddesinin Anayasa'nın 33 üncü maddesinin 2 ncifıkrasına aykırı bulunduğu kanısına vardığından Anayasa Mahkemesinde yapılacakinceleme sonucuna kadar dâvanın geri bırakılmasına karar verilmiştir,

III.itiraz konusu hüküm :

ZabıtaîSaydiye Nizamnamesinin 25 inci maddesi şöyledir:

"Madde25- Balıkların yumurtlaması zamanının hulûlünden ve bir illeti sariyenînzuhurundan veyahut bir muharebe vukuundan naşi balık saydı veya ekli istimaliHükümet tarafından memnuiyet tahtına alındığı müddetle sayyadlık edenlerdenalâtı saydiyeleri zaptolunduktan maadâ rubu altında bir altına kadar cezainakdi alınır."

IV.Mahkemenin dayandığı Anayasa hükmü :

Mahkemeningerekçesine dayanak yaptığı Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'sının 33 üncümaddesinin 2 nci fıkrası şöyledir :

"Cezalarve ceza tedbirleri ancak kanunla konulur."

V.İlk inceleme :

AnayasaMahkemesi içtüzüğünün 15 inci maddesi gereğince 18/1/1966 gününde yapılan ilkincelemede (Anayasa'ya aykırılık kanısına mahkemece reesen mi yoksa taraflardanbirinin itirazı üzerine mi varıldığı anlaşılamadığı gibi mahkemenin kendisinibu kanıya götüren görüşünü açıklayacak kararı ve tarafların itirazı üzerineAnayasa'ya aykırılık kanısına varılmışsa tarafların bu konudaki itiraz vesavunmaları örnekleri de gönderilmemiş bulunduğundan dosyanın geriçevrilmesine) o günkü toplantıya katılan üyelerden Asım Erkan, ŞemsettinAkçoğlu, Salim Başol, Muhittin Taylan ve Lûtfi Ömerbaş'ın muhalefetleriyle veoyçokluğu ile karar verilmiştir.

MahkemeninAnayasa'ya aykırılık kanısına re'sen vardığını 4/2/1965 günlü ve 1965/91 sayılıyazısı ile bildirmesi üzerine eksiğin tamamlandığı ve itirazın Anayasa'nın 151inci ve 22/4/1962 günlü ve 44 sayılı Kanunun 27 nci maddelerine uygun olduğugörülerek işin esasının görüşülmesi 22/2/1966 gününde kararlaştırılmıştır. Ogünkü toplantıya katılan üyelerden Avni Givda (18/1/1966 günlü karardamahkemenin kendisini Anayasa'ya aykırılık kanısına götüren görüşünü açıklayacakkararını da göndermesi gerekli görülmüş ve karar gönderilmemiş olduğundaneksiklerin tamamlanmış sayılamayacağını.) ileri sürerek bu karara muhalifkalmıştır.

VI.Esasın incelenmesi :

İtirazınesasına ilişkin rapor, mahkemenin 3/1/1966 günlü ve 965/91 sayılı yazısı veekleri, Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülen hüküm Anayasa'nın ve ötekikanunların konuya ilişkin hükümleri ve bunlarla ilgili gerekçe ve Meclisgörüşme tutanakları okunduktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

A)18 Sefer 1299 günlü Zabıtaî Saydiye Nizamnamesi yasama yetkisini de elindebulunduran o zamanın hükümdarı tarafından 1882 yılının başında çıkarılmıştır.Adı nizamname olmakla birlikte toplum için uyulması zorunlu, genel, soyut,süretli ve konuyu doğrudan doğruya düzenler nitelikte kurallar kapsar; yanikanun değer ve gücündedir. Nizamname adını taşımasının, o çağda kanunlanizamname arasındaki ayırımın kesin olarak belirmemiş ve tüzük (nizamname)deyiminin henüz bu günkü anlam ve kavramiyle yerleşmemiş bulunmasından ilerigeldiği söylenebilir. Zabıtaî Saydiye Nizamnamesi, daima bir kanun niteliği ileuygulanagelmiş; kimi hükümlerinin değiştirilmesi veya kadırılması yahut yenihükümler eklenmesi hep kanun çıkarılması yoliyle sağlanmıştır. (Sözgelimi;16/4/1338 günlü ve 218 sayılı Kanun 24/4/1936 günlü ve 2956 sayılı Kanun v.b)mevzuatımızda kanun 18/1/1926 günlü ve 721 sayılı kanun, 22/4/1926 günlü ve 820sayılı kanun, adını taşımamakla birlikte kanun niteliğinde metinler bulunduğugerçeği 44 sayılı ve 22/4/1962 günlü Kanunun geçici 5 inci maddesinin 3 üncüfıkrası hükmü ile de açığa vurulmaktadır. Öte yandan itirazda bulunan mahkeme,Zabıtaî Saydiye Nizamnamesinin kanun niteliğinde olduğu kabul etmedişi haldeAnayasa'nın ancak Kanunlar için tanıdığı 151. maddesinde yazılı yoldanyararlanarak Anayasa Mahkemesine başvurduğu için bir de çelişmeye düşmüştür.

Özetlenecekolursa Zabıtaî Saydiye Nizamnamesi kanun niteliğindedir 25 inci maddesiyle cezahükmü getirmesinde Anayasa'ya aykırılık yoktur.

B)Zamanla para değerlerinde kendini gösteren değişikliklerin doğurduğu farklarıve nisbetsizlikleri gidermek üzere yasalarımızdaki para cezaları vakit vakitgözden geçirilmiş ve ayarlanmıştır. Bu konuda ilk çıkan yasa 17/4/1338 günlü ve222 sayılı (Cezai Nakdilerin Beş Misline İblâğına Dair Kanun) dur. 222 sayılıKanunla, bazı istisnalar dışında, Büyük Millet Meclisince konulmamış bulunan(kavanin ve nizamatı sairede) yazılı para cezalarının beş misline çıkarılmasıhükme bağlanmıştır. Gerek bu kanunun gerekçesinde gerekse Türkiye Büyük MilletMeclisinde görüşülmesi sırasında Bütçe Komisyonu Sözcüsünün konuşmalarındayasanın, madeni para ile kâğıt para arasında zamanla doğan farkın giderilmesiiçin getirildiği açıkça belirtilmektedir.

222sayılı Kanun, Türk Ceza Kanununun bazı maddelerinin değiştirilmesi hakkındaki10/6/1949 günlü ve 5435 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle kaldırılmıştır;Bununla birlikte yine aynı 5435 sayılı Kanunun 2 nci maddesi, bazı istisnalardışında, Büyük Millet Meclisinin ilk kurulduğu günden Önce yürürlüğe girmişbulunan kanun ve tüzüklerde yazılı olup da daha sonraki tarihlerde Büyük MilletMeclisince miktarına dokunulmamış para cezalarını on misline; Büyük MilletMeclisince kabul edilip de 31/12/1939 gününe kadar yürürlüğe girmiş bulunankanunlarda yazılı para cezalarını beş misline, 1/1/1940 gününden 31/12/1945gününe kadar yürürlüğe girmiş olanlarda yazılı para cezalarını ise 3 mislineçıkartmaktadır.

Böyleceeski metinlerde altın Üzerinden gösterilen para cezaları bugünkü para sistemineuygun bir duruma getirilmiştr. Artık bunların altın rayici gibi oynak bir esasabağlı olduğu ve Kanun Koyucunun iradesi dışında nedenlerle değiştiğidüşünülemez.

Özetlenecekolursa : İtiraz konusu 25 inci maddedeki para cezası, bugünkü durumu ile, öncedenbelli, değişmez bir cezadır. Hükümde bu bakımdan da Anayasa'ya aykırılıkyoktur.

Böyleolduğuna göre itirazın reddi gerekir.

VII.Sonuç :

ZabıtaîSaydiye Nizamnamesinin 25 inci maddesi Anayasa'ya aykırı olmadığından itirazınreddine 3/5/1966 gününde Anayasa'nın 151 inci ve 152 nci maddeleri gereğince veoybirliği ile karar verildi.